VOV4.M’nông: T^ng ăp nu^h bu ranh ta ăp [on lan nu^h Thái Yên Châu: ntơm bah kăl e ntil prit nguôn le\ geh ta nkual neh Yên Châu dja. Kônh wa kuăl lah prit kon đơi yor ntil tơm prit dja mô kơt tơm prit ngăn, păng dơi tăm ma găr, dơn hon êng du tơm, mô deh kon. Do prit geh ư\r phe ba nse, rnôk play du\m, tơm nhop huănh êng n’hanh kh^t. Rnôk nê, găr prit ru\ng ta neh luh hon tay tơm mhe. Wa Lừ Văn Bánh, nu^h Thái ta [on Nà Và, xã Viêng Lán, nkuâl Yên Châu an g^t:

            “Nău Yên Châu kuăl lah tơm nguôn. Ntơm bah kăl e nơh tơm nguôn geh tâm bri. Lôch aơ nơh du đêt rnăk so\k tăm ta mir. N’hanh tât a[aơ ri ăp rnăk geh tăm tơm nguôn da dê gay ma do\ng an nău rêh, tâm nđăp, lăp jay mhe…ăp rnăk du\t đêt geh ntơm bah 5- 10 tơm n’hanh du\t âk geh 40- 50 tơm đo\ng, hôm rnăk I mô geh ri hăn rvăt”.

            Nklăp lah ntoh bah nău way klêh donh bah [on lan nkual yôk prêh, ndr^ jêng, ntơm bah kăl e, [on lan ăp rnoi nu^h Yên Châu le\ g^t lăp tâm bri klêh donh joi biăp, [ăng bri, tâm nê geh tơm prit nguôn s^t gay ma sa ăp nar bah rnăk wâl. Mbrơi mbrơi păng jêng du ndơ sa kah mô dơi lah mô geh đah ăp nu^h ta aơ tâm ăp tơ\ tâm nđăp nsao, nar lễ khlay bah [on mường. wa Lừ Văn Bánh lah:

            “Tâm nđăp, lăp jay mhe, kh^t yot, le\ rngôch ăp ndơ sa bol ma geh puăch, biăp play lah nsum lah geh da dê, yơn mô dơi lah mô geh trău nguôn. Tât ăp quán sa, trău nguôn lah ndơ sa du\t kah khlay, păng tâm ban kơt ndơ sa rnoi nu^h bah nu^h Thái Yên Châu, le\ rngôch ăp nu^h u\ch sa trău nguôn da dê đo\ng”.

            Ntil prit prêh tât 3m, tơm rvoal têh geh ntu\k tât 0,6m,  bôch mbrơi tât chông. Yor lah ndơ sa kah way ơm bah kônh wa kơt nê|, jêng nu^h [on lan le\ g^t lăp tâm bri joi ku^h tơm prit nse s^t tăm tâm mir jay he đo\ng, mô lah srih tăm ma găr gay ơm geh tơm prit sa an ăp tơ\ rho\ ngêt sa têh bah rnăk wâl. Yơn gay geh dơi trău prit nguôn kah, ch^nh kơt he u\ch ri nu^h gâm ân g^t tê| đah ăp ntil ndơ êng [a [a\ an tâm di. Lôch rnôk sreh tơm prit s^t, bu plôk ntô kruanh bah lơ so\k nkot nse bah tơm prit. Lôch nê s^t koh têh d^ng lău ti, mô an hăch. Lôch nê tê| prit le\ koh tâm glah nting su\r mô lah ndrôk, rpu ơm nkret gâm, lôch nê| tê| ăp ntil, boh, bột ngọt n’hanh lơn lah mô dơi chuêl du ntil lha srat. Wa Lừ Văn Bánh an g^t tay:

            Gâm trău nguôn, lor bôk năp lah he koh tâm di, mô ir koh rhên jê|, ma mô ir koh têh đo\ng. Rnôk tâm nđăp, lăp jay mhe, he way geh puăch ndrôk, rpu, su\r đo\ng, ri he gâm đah puăch ndrôk, rpu ri păng mơ kah. Trong [ư gâm tơm nguôn du\t kah, bôk năp lah trău nguôn ân gâm jo\. Tâl bar lah he ân tê| lha “xổm pon- jêng lah lha me srat”, lha “xổm lồm- jêng lah lha Vón vén”, mô lah play me…Rnôk gâm he ân gu\ chăm na nê| ta glah trău nguôn n’hanh wâr an păng lam tâm ban. He ân gâm ma u\nh long, ma long rlu\t têh gâm păng mơ rmu\, mơ kah”.

            Mô dơn [on lan Thái ta ăp [on lan Yên Châu mơ u\ch ndơ sa kah prit nguôn, ma le\ rngôch bu bu\nh bu ranh, oh jê| kon se, nu^h I tă deh luh, têh jêng ta nkual neh dja u\ch đah ăp ndơ sa way ơm dja da dê đo\ng. Tâm âk ntil bah ndơ sa a[aơ, trău prit nguôn nha lah ngoăy tâm ăp ndơ sa mô dơi lah mô geh rnôk ăp tơ\ [ư rho\ ngêt sa têh …bah kônh wa đo\ng. Mô dơn kơt nê|, trău prit nguôn a[aơ hôm geh măt ta mô đêt nhà hàng tăch rgâl ndơ ngêt sa tâm nkuâl, ndjôt ndơ sa [ô kah bah [on lan Thái mbơh tât năch hăn pâl nđaih dăch ngai. Wa Lò Thị Môn, nu^h [on lan ta bản Tủm, xã Chiềng Khoi, nkuâl Yên Châu an g^t:

            “Nkoch mpeh tơm nguôn, đah nu^h ta Thái Yên Châu, tâm ăp nar, lễ, tết, nar ngêt sa bah rnăk wâl, [on lan lah mô geh prit nguôn ri tâm ban kơt mô jêng rho\ ngêt sa têh. Bol ma rngot klâng, nău rhơn m[ak ân geh trău nguôn [ư ndơ sa tơm đo\ng, sa du\t kah, le\ d^ng nu^h u\ch sa da dê, mô kơp nu^h Thái mô lah nu^h yăn”.

            Rnôk ăp tơ\ năch hăn pâl geh rnôk hăn tât me neh Yên Châu, ân sa du tơ\ ndơ [ô kah mha êng bah prit nguôn Yên Châu đah rnoh ch^nh kah bah tơm prit, rnoh [ô kah ch^nh lay bah dak nkre nting nkre đah srat [reo bah lha bri. Gay, ăp nu^h mbra nkah mbro du ntil ndơ sa krêp dêh nkre đah nău rêh bah [on lan nkual yôk prêh ta aơ. N’hanh ta Tây Nguyên, kônh wa mbra rlong [ư ndơ sa dja đo\ng, yor tâm mir bah âk rnăk, le\ geh tơm prit kon đơi đo\ng, jêng lah tơm Cuổi nguôn t^ng nău ôp bah nu^h Thái./.