VOV4.M’nông –  Tâm lơh tâm su ho\ rlău bah ơm, yơn nău tât khuch an tay bah kơi dak si khêh dioxin nha hôm mbăk anh jâk tâm nău rêh bah âk rơh kơn nu^h Việt Nam. Bol ma kơt nê|, ăp nar ăp nu^h ji khêh dak si dioxin nha nsrôih nsan hao tâm nău rêh đo\ng, jêng nu^h leo lor trong kloh ang an âk nu^h geh ntưp ji kơt t^ng. Nkhêp nkah ndray 57 năm nău tât khêh dak si dioxin ta Việt Nam (10/8/1961- 10/8/2018), PV Nam Trang, geh nău nchih nkoch mpeh ăp nu^h ji khêh dak si dioxin leo lor trong kloh ang ta n’gor Dak Lak rlău nău rngot ji nsan hao tâm nău rêh.

Jêh nar rklaih đăp mpăn, tahen ơm sôt rmanh Nguyễn Văn Thiệu, thôn 8, xă Ea Đar, nkuăl Ea Kar, n’gor Dak Lak, djôt tâm săk âk nău sôt săk kop ji bah khih dioxin. Săk wa nơm le\ ơm mô ngăch, 2 tâm 5 nu\ih kon ri koet nte, tâm ne\ du hê le\ kh^t rnôk mhe deh, du hê ntưp nău bôk têh, cheh măt, te\k n’hanh rôt soan lam săk.

Ndâk njêng nău kan bâh 2 jâng lang mpang ty, lo\ geh tâm săk âk nău rngot đah săk n’hanh nuih n’hâm yor khih dak si dioxin lơh, yơn wa hôm e nsrôih mô rlu hun hao rlet rlău jêr jo\t, nsrôih pah kan, mât chăm lo\ mir gay đăp mpăn nău rêh n’hanh mât ăp kon têh jêng. Knơm ăp nău nsrôih mô o\k r’ah ne\, 3 nu\ih kon bah wa le\ dơi nti nsơm tât lôch tât du\t, a[aơ pah kan ta ăp ngih pah kan ngih dak ta n’gor DakLak.

Wa Thiệu ta mir cà phê rnăk wâl

Wa Thiệu n’hanh nu\ih kon geh khih dak si dioxin dơi geh nău ntop kơl bah ngih dak. A[aơ rnăk wâl wa dôl rêh tâm jay cấp 4 khlay bơi 300 rkeh prăk n’hanh geh 2,5 sào mir cà phê n’hanh tơm sa play. M^n tay lvang jêr jo\t, wa Nguyễn Văn Thiệu an lah, geh nău janh dăng Tahen wa Hồ le\ kơl wa rlet rlău nău rngot ji hao tâm nău rêh.

Gâp rlet rlău tâm phu\t sial bom mìn hôm, ne\ lah ntul rlong đah nuih n’hâm. Tă bah nuih n’hâm ne\ gâp an rlet rlău nău ach o, mô geh ndơ khlay lah ur sai tâm ban nău m^n njê rngot, rklaih nău jêr jo\t gay tât geh nar aơ. Nkôp đah bah năp ri le\ dơi oi 80% hôm.

Wa Nguyễn Lưu Đoàn, ta thôn 3 xă Ea Đar, nkuăl Ea Kar, n’gor Dak Lak, lah du hê tahen ơm sôt rmanh geh ntưp dak si dioxin ta rơh tâm lơh tâm su. Nu\ih kon tal 2 rnôk mhe deh le\ geh têh bôk, jâng ty rôt hoănh jêt, rlău 20 năm bah năp nho lêt knu\ng gu\ du ntu\k mô dơi mât uănh êng săk nơm. Mô u\ch nău njê, ur sai wa nsrôih ndâk njêng wa\ng sa đah nău tăm tiêu, cà phê ta neh jay nơm. Knơm nuih n’hâm gơih, đeh nti, ntrong kan tuch tăm bah wa way săk geh n’hanh nău geh âk lơn nkôp đah ăp ntrong kan êng ta [on lan. Ndr^ na nao wa ntêm nkrem pơk hvi ntrong kan tăm srah. A[aơ rnăk wa Nguyễn Lưu Đoàn geh 5 sào ntu ka n’hanh 2 ha neh tăm tiêu, cà phê tăm srah tơm play vải n’hanh điều, ăp năm ns^t geh 500 rkeh prăk.

Âk tahen ơm Dak Lak le\ rlet rlău rngot ji tâm lơh tâm su gay hun hao geh nău rêh mbơm oi

Rnôk ntơm [ư, ăp oh kon jêt, gâp nsrôih ngăn, hun hao gay [ư sa gay hun hao tâm rnăk wâl. Tât nar aơ ri ngih wâl, mir ba le\ dơi jêng. Nău rêh bah rnăk wâl gâp saơ du\t u\ch hôm.

A[aơ lam n’gor Dak Lak geh bơi 6.000 nu\ih geh ntưp khih dak si dioxin. Ăp năm bah năp, đah ăp nău  kơl bah đảng, Ngih dak, nău uănh kơl bah ăp gưl, nău kan, [on lan, doanh nghiệp n’hanh nu\ih lo\ng bôk tôr le\ kơl du đêt rnăk wâl nu\ih khih dak si dioxin đăp mpăn nuih n’hâm, n’hu\ch jêr jo\t. Âk nu\ih khih dak si dioxin ăp nar rlet rlău nău ji gay hun hao tâm nău rêh. Khân pơng lah ăp nuih n’hâm ueh ang, mô klach jêr jo\t hăn tât âk ntu\k gay rgo\ jă [ư tơm prăk nkrem mât uănh nu\ih khih; n’hanh hôm lah ntung nthoi ntop an nuih n’hâm ăp nu\ih ndrel nău rêh hun hao tâm nău rêh. Wa Ngô Song Hoà, Kruanh Rmôt kan nu\ih khih dak si dioxin n’gor DakLak an g^t:

Ur sai wa Đoàn đah kon rven rvo

Tât a[aơ ta n’gor du\t âk đồng chí mât du\t ueh nuih n’hâm nău m^n Tahen wa Hồ tâm nău pah kan jan sa, n’hao nău rêh gu\ âm tâm rnăk wâl kơt tâm nău rêh jêng. Ăp nuih n’hâm ang ne\ ngăn ngên lah ăp nău nti khlay gay nkoch trêng rgo\ jă, nt^m nti ăp nu\ih khih dak si nti nsơm tay ăp naư ueh. Tât a[aơ du\t âk djiăt n’hanh nău rêh dơi geh ueh nâp.

Tâm lơh tâm su le\ rlău, ăp nău ji dak si dioxin hôm e t^ng âk rơh kơn. Bôl ndr^, đah nău m^n janh dăng tahen Wa Hồ, janh tâm lơh, janh dăng tâm rnôk đăp mpăn, âk tahen ơm kơt ăp wa Nguyễn Lưu Đoàn, Nguyễn Văn Thiệu lah ăp nuih n’hâm ang gay ăp nu\ih nti nsơm n’hanh kơt t^ng.

            Nu\ih rblang: Y Sưng Phê Ja