VOV4.M’Nông Bah phu\t rwa ang, bah năp mpông pêr ndeh n’gor Dak Lak le\ geh du\t âk ndeh rdêng năch, bah jêt tât têh, dăp jêng ntrong jông, jêh ne\ hăn plơ\ s^t plơ\ hăn wơt nu\ih hăn njok trong. Ndrel đah ne\ lah ăp rmôt “ndranh joi năch” gu\ mpôn tâm ăp quán, g^t saơ geh nu\ih lah tâm dô|t, tâm pit, [ư uh ah bah năp mpôn pêr ndeh. Mô knu\ng ndeh jêt, ma nkual aơ hôm geh âk ndeh têh, ndeh “nsưng b^ch ueh têh” nchoăn hăn mpeh Bắc kơt: Hồng Ánh, Hùng Phi, Sỹ Hùng ndrel âk nu\ih ndeh hăn Gia Lai-Kon Tum, Đà Nẵng, Bình Định kơt: Anh Dũng, Lệ Thanh, Phúc Thành, v.v… rgum bah năp mpông pêr ndeh n’gor Dak Lak, dah ro\ng wơt năch ma mô lăp tâm trôm ntu\k ncho ndeh. “Ndeh wơt n’gul trong” [ư t^ng kơt tâm pit aơ mô knu\ng [ư roh đăp mpăn ntung trong, roh đăp mpăn, ma hôm khuch du\t têh tât nău kan bah ntu\k kan mât uănh ndrâm kâp ncho ndeh n’hanh ăp jay ndeh pah kan mô tâm di nău ntru\nh. Wa Nguyễn Dương-{it ndeh rdêng năch gu\ tâm trôm ndrâm kâp ncho ndeh lah:

“Bah 5 mông ôi tât 7, 8 mông geh du bôk ndeh way njưh ta n’gâng troch pring, ntop tay rnoh nu\ih ndranh joi nu\ih nchoeng ju\m dăr, [ư roh đăp mpăn, [ư năch mô janh lăp tâm trôm ndrâm kâp ncho ndeh; ndranh tâm dô|t tâm têk, tâm pit năch bah đah aơ trong hăn đah ri trong lah roh đăp mpăn gung trong, đah nu\ih ndeh n’hanh nu\ih ndranh joi nu\ih tâm pit đo\ng. jêh geh nu nău ndranh tâm pit ndơ\ năch hăn bah dih jêh ne\ ntu\ng prăk n’hanh âk nău êng”.

Dak Lak lah bôk luh trong hăn bah le\ nkual Tây Nguyên, nthoi miền Trung, nkual [on têh Hồ Chí Minh n’hanh Đông Nam Bộ, jêng nău ndeh wơt nu\ih n’gul trong t^ng ne\ đo\ng ma [ư âk trong. Ndrel đah mpeh Bắc, hăn ăp n’gor Gia Lai, Kon Tum n’hanh miền Trung, “Ndeh wơt năch n’gul trong” hôm hăn ta ăp trong Nha Trang, Phú Yên, Đà Lạt, đah tât râng bah ăp jay ndeh kơt Thanh Hoà, Hương Khuê, Ái Ly, Việt Thanh, Tuấn Anh n’hanh du\t âk ndeh êng mô geh nchih săk kơt tâm pit nu\ih, rwa\ch s^t rwa\ch hăn ta ăp trong Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Tất Thành, Phạm Văn Đồng, tât ăp siêu thị, ngih dak si, ngih sam [u\t, lơn đo\ng lah hăn lăp ntu\ng tâm trong nkoel n’hanh tâm pit n’ăp năch ta ăp ntu\k kâp ndeh buýt. Wa Đặng Văn Xiêm tă âk tơ\ geh nu\ih ndranh bah ndeh mô lăp ntu\k ndrâm ndeh tâm dô|t tâm têk, lơh nkri, an lah:

“Ndeh ta trong lah du\t âk ngăn. Jêr jo\t ngăn rnôk nu\ih tâm dô|t tâm têk hao ndeh aơ, hao ndeh êng, geh rnôk pơng mô an ncho. Rnôk ma he le\ dâk ta ne\ kâp lah pơng dô|t têk he, đă he ncho ndeh pơng mô dơi hăn ncho ndeh êng. He ueh ngan ngên lah lăp ndrâm njưh ndeh rwa\t vé hăn lơi kâp ta trong geh rnôk klach rmanh, njê ngăn”.  

Kơt du “Ndrêm kâp wơt ntu\ng” du\t âk a[aơ ta n’gor Dak Lak, ne\ lah ăp jay ndeh nchoăt hăn mpeh Nam tăch êng vé n’hanh dăp năch ta jay êng mô lah ta ntu\k công ty. Knu\ng êng ta nkual [on têh Buôn Ma thuột, dơi kơp tât ăp jay ndeh kơt Thu Đức, Năm Thuỳ, Anh Khoa, Kumho Samco, Dung Nghĩa… đah rnoh neh nsưng b^ch, nsưng gu\ geh tât rlău rhiăng bôk. Mô knu\ng rdêng năch, ăp jay ndeh aơ hôm rlăm rdêng tay ndoh ndơ đah rnoh âk, in n’ăp pit trong, [ư roh đăp mpăn, mô đăp mpăn gung trong. Ntoh lư kơt ndeh Thu Đức, ăp ôi, âk ndeh nsưng b^ch, ndeh rdêng ndơ tâm nthoi, njưh jêng ntrong jông ta trong Trần Hưng Đạo, mpư dăp ndơ, in le\ du njăr trong. Mô lah kơt ndeh Tuấn Anh hăn êng du hê trong Đà Lạt, nkre rdêng ndơ nkre [ư tăch vé, lăp nchep năch ta jay du\t jêt, êp bah năp trong Nguyễn Văn Cừ geh rnoh ndeh hăn du\t âk, du\t klach.

Tâm rnôk ne\, Ndrâm njưh ndeh mpeh bah dâng nkual [on têh Buôn Ma Thuột dơi du doanh nghiệp bah nkual [on têh Hồ Chí ntuh kơl bơi 30 rmen prăk gay rdâk [ư hvi 2 ha du\t ueh, mhe ri rngot rjăp mô geh ndeh, mô geh năch. Rlău 10 nsưng tăch vé mô geh nu\ih do\ng. Wa Lâm Ngọc Tuấn-Kruanh jrô kan [^t nchro\ng ndrâm njưh ndeh mpeh bah dâng an g^t:

 “Ndrâm njưh ndeh mpeh bah dâng Buôn Ma Thuột dơi rdâk [ư bah năm 2010 t^ng râng kuăl jă ntuh kơl bah UBND n’gor Dak Lak, gay đăp mpăn gung trong. Rnôk jêh rdâk [ư tât a[aơ rnoh năch hăn ndrâm ncho kâp ndeh aơ du\t đêt, tâm ban mô geh, yor a[aơ N’gâng kan ntung trong nchoăn rdêng hôm e an ndeh njưh ta trong nkual [on têh gay so\k wơt năch. Na nê| lah ndeh bah ăp ntu\k kơt Thu Đức, Năm Thuỳ, Anh Khoa, Kumho Samco… so\k wơt năch ta trong nkual [on têh hăn ta aơ ký đă luh ndrâm kâp ncho ndeh hăn nkual [on têh Hồ Chí Minh n’hanh ăp n’gor mpeh bah dâng, jêng năch khân pơng mô dơi hăn ta aơ”.

Nău ndeh wơt năch n’gul trong-ndrâm njưh ndeh ta trong, hăn ăp nkual [on têh, [ư roh đăp mpăn, khuch rnă njrăng, [ư nău tâm rlong mô ueh kloh rah wah tâm nău tăch rgâl nchoăn rdêng năch, roh nău so\k prăk ndơ\ an tơm prăk ngih dak. Wa Lê Công Chức-Chánh Thanh tra N’gâng kan ntung trong nchoăn rdêng n’gor Dak Lak djôt dơn đo\ng nău “Ndeh wơt năch n’gul trong-ndrâm njưh ndeh ta trong” le\ hôm e bah jo\ yơn rmôt kan dơi kan mô dơi [ư:

“Nău ndeh wơt năch n’gul trong-ndrâm njưh ndeh ta trong rgum âk ngăn hôm e ta 2 trong, ne\ lah Ndrâm njưh ndeh mpeh Bắc n’hanh ndrêm njưh ndeh mpeh Nam; n’hêl na nê| ri le\ n’hanh dôl geh. Dăp rgum jo\ jông bah n’gor ri geh 2 ndrâm njưh rlu ndeh, ndrâm rlu njưh ndeh mpeh Bắc n’hanh mpeh Nam, ntru\nh an wơt n’hanh mplơ\ năch. Năm 2014 ri mpôl hên le\ rmal du đêt jay neh wơt mplơ\ năch mô di nău ntru\nh. Tal 2 lah tih ndrâm njưh ndeh ta trong ri rmal du\t jâk, rmal tât 10 rkeh prăk. Yơn trong rmal mô ho\ tong rjăp”.

Tết Nguyên đán Ất Mùi le\ êp tât, nău u\ch hăn trong hao, lah rmôt kan dơi kan bah n’gor Dak lak thơ tha tay mât uănh tâm trong kan nchroăn rdêng năch, nău “Ndeh wơt n’gul trong-ndrâm njưh ndeh ta trong” n’hanh nu nău gung trong ta aơ mbra hôm e geh du\t jêr njrăng./.

                                                                        BTV:Y’Sưng