VOV4.M’nông:Ea Súp lah du nkuăl ach o ngăn bah n’gor Dak Lak, đah nklăp 48% rnoh rnăk ach o. Tâm ăp xã, rnoh rnăk ach o geh tât rlau 70%. Gay dơi rklaih luh bah nau kan aơ, ndrel đah nau ntuh kơl bah Ngih dak, Ea Súp dôl geh nau nsôih kơl an ngăn bah Bôk nau kan n’huch ach o nkuăl Tây Nguyên, ndâk âk rmôt gay rgâl nau rêh jêng (LEG). Tâm rnoh ăp LEG geh ndâk tâm nkuăl, rmôt LEG tăm mlăng gay so\k dak tâm xã Ya Tờ Mốt lah geh nau dơi ngăn, mô êng kơl rklaih ach o ma hom rlet hao [ư sâm geh, rgop nau kan tuch tăm mhe, tâm di đah nkuăl neh mô jêng, âk choih tâm nkuăl.

            Đah nau tăm tơm vay ơm kơt ba, mbo, điều, rnôk aơ âk ngăn nu\ih [on lan tâm nkuăl Ea Súp n’gor Dak Lak tâm rnôk pah pât sa. Yơn đah aka rnăk [on lan ta Thôn 10, 11, 12 Xã Ya Tờ Mốt ri aơ lo\ yan geh âk, rnôk tơm mlăng, nau geh tơm bah kônh wa dôl geh tâm rnôk jêng ueh ngăn tâm năm.

Tâm mir tăm mlang mhe geh koh, hom tăng [ô kah n’ha, yuh Đinh Thị Hằng, nu\ih [on lan ta Thon 10, xã Ya Tờ Mốt nkuăl Ea Súp ân gi\t, dak tâm tơm mlăng geh rnoh, tơm mlăng kơl an kônh wa geh prăk lôch năm yor ri ma jêng ntrong [ư tuch tăm geh [on lan ta Xã Ya Tờ Mốt kâp ngăn a[aơ:

            ‘ Tơm mlăng aơ ân geh tâm ăp khay. Du khay bu koh du tơ\ mô lah bar khay ri koh du tơ\. Kơt aơ lah bu mhe koh bar pe nar ma păng hao jêng kơt aơ hôm, Lah nsum ndơ geh đăp mpăn rnoh 300, 350, 400 rbăn du lít lah tyơm aơ geh hôm. Ma tâm năm aơ bu tăm âk ngăn. Oh nô tâm ngih hên tăm nklăp 7-8 ha”.

            Ti\ng wa Trần Văn Hoàng, pah kan mặt trận thôn 12, xã Ya Tờ Mốt, thôn 12 lah ntu\k bôk năp ta nkuăl Ea Súp geh tăm tơm mlăng gay ma so\k dak, jêh rnôk kơt ti\ng nau tăm bah Bôk nau kan n’huch ach o nkuăl Tây Nguyên. Ntơm rnôk rlong tăm 2015, tât rnôk aơ ri mlăng jêng tơm geh rnoh văng sa têh bah rmôt [ư nau kan rgâl mhe nau rêh tam xã, ân geh ntơm 250kg dak/ha,/năm, nau săk geh nklăp 80 rkeh, khlay rlau 3 tơ\ rđil tăm ba. Wa Trần Văn Hoàng lah, tơm mlăng geh u\ch tăm mô êng nau săk geh văng sa, ma păng hôm tâm di đah neh tăm ta Ea Súp, tâm di đah nkuăl [on an, ntu\k hôm rlau 70% rnăk ach o, mô to\ng prăk ntuh kơl:

            ‘Tơm mlăng aơ gâm jêh ri so\k dak gay ma tăch ri a[aơ mô to\ng dak gay tăch ôh. Dak păng du kg nklăp 400 rbăn mô lah 380 rbanư mô geh rlau 400 rbăn. Nkuăl neh aơ mô jêng, tơm mlăng mư nơih tăm rêh ndrel jêng. Nau tal bar lah, nu\ih [on lan ach o, tơm prăk ntuh kơl ăp ntil ri mô geh âk. D đê| rnăk mô dơi geh tăm ri tăm tâm rnoh ngih dak kơl an. Đah LEG ân nklăp 2 sào. Tâm nê geh n’ăp ma phân poh”.

            Ntơm thô 12, tơm mlăng rêng tât thôn 10, thôn 12 ndrel dôl lo\ geh ntru\nh jêng nau kan n’huch ach o tâm ăp thôn êng tâm xã Ya Tờ Mốt. Wa Phạm Khánh Giang, Kruanh UBND xã Ya Tờ Mốt kơp dơn, nê lah nau rêng bah nau dơi. Ăp rmôt [ư rgâl nau rêh tâm xã ho\ geh nau ndâk leo nâp nâl rnôk leo mlăng tăm, ndrel kơp knu\ng geh rnoh 250 rbăn/kg ho\ geh săk rnglay. A[aơ rnoh hao tât 400 rbăn, ăp rnăk mra dơi sâm geh. Ntu\k tăch ko\ âk, mô rvê nau tăm âk rnoh neh [ư mlăng jêr tăch le\:

            ‘ Năm e nơh xã mhe knu\ng ndâk 2 nau kan dơm, yơn năm aơ ri ndâk tay 5 nau kan tay ri jêng 7 nau kan. Yơn kônh wa pơk hvi êng neh tăm êng ti\ng nau u\ch, ndrel rnoh neh tâm lam xã tât lôch năm aơ rlau 100 ha. Mpeh ntu\k tăch ri đăp mpăn. Đah ntu\k rvăt bah công ty Dược Việt Nam nơm rvăt, ndrel du ntu\k đo\ng geh tât nau plôk ntô gay ma tăch dak luh tât dak ba dih. Bu ho\ tâm kơl đah [on lan gay ma rvăt. Kơt nê lah geh nau ueh, nau săk geh văng sa ko\ âk đo\ng”

            Bol ma nau tăm mlăng so\k dak dôl geh nau dơi yơn wa Vị Thị Mai, Bí thư chi bộ Thôn 12, xã Ya Tờ Mốt, nu\ih ntơm leo lrr nau tăm mlăng tâm xã hôm geh nau rvê. Yuh Mai ân fi\t, bol ma geh âk ntu\k tât tâm boh, leo rvăt, yơn yuh ê janh ký tâm boh. nar nku\ng geh 80kg dak, jêr ngăn gay to\ng nkra le\ rnoh mlăng lah păng tât 100 ha. Nau êng, mlăng bah kônh wa [on lan hôm koh đah ty, roh âk nar kanYuh ân lah, đah ntu\k gâm gay so\k dak kât mô ueh nâp ma nơm dôl [ư ri du . Nau săk geh bah tơm mlăng mra juur thuk ngăn lah ntu\k tăch jur ndrel rnoh nkhôm nu\ih kan lơn ma khlay. Yor ri, yuh dôl joi trong gay [ư jêh ntơm rnôk tăm, tât rnôk koh ndrel nkret so\k dak kât, đăp mpăn nau aơ ân geh rnoh văng sa nâp nâl:

            ‘ Gâp u\ch rgâl mhe di\ng le\ ntrong kan ro. Păng ân geh nau tâm rgop ueh, ngoai lah nau leo nchuăn mlăng hao ntu\k nkret. Tal bar lah máy móc rnôk rek ndrel rgum gay ma bah ân nu\ih kan. Ndrel nar lơn neh tăm lơn ma âk ri u\ch geh máy kơl rek ndrel pơk hvi ntrong nkre njêng”.

            Nkre njrăng nkre [ư nau kan ân ueh, ân rgâl mhe, ăp rmôt LEG , geh âk ngăn bu ur rnoi mpôl đê| ach o, tâm xã Ya Tờ Mốt, nkuăl Ea Súp, n’gor Dak Lak ho\ ndrel dôl geh nau dơi. Khân păng ko\ dôl rgop nau leo nkuăl ach o, mô ueh bah mih nar jêng nkuăl tăm ueh jêng. Lah ndâk tay âk rmôt nu\ih [on lan pah kan kơt nê, Ea Súp mra ngăch n’huch rnoh rnăk ach o ndrel ntru\t dăng ngăch bôk nau kan ndâk njêng [on lan mhe tâm nkuăl”./.

                                                          Nu\ih rblang: H’Thi