VOV4.M’nông - Mhe ndâk njêng geh rlau 1 năm, Rmôt kan tâm rgop tăm cà phê nâp nâl Ea Kmat, xă Hoà Đông, nkuăl Krông Pach wa\ch rgum geh bơi 100 nu\ih, le\ rngôch lah nu\ih rnoi mpôl đê|, đah ding le\ rnoh neh cà phê 140 ha.

Nău jêng rmôt kan ndrel ntoh bah nău u\ch ăp nu\ih tâm nău tâm pă nu nău khoa học kỹ thuật, tâm ntop kơl prăk, ntil, phân poh, dak si tu ndrung n’hanh tăch ndơ. Rmôt kan ndrel hun hao cà phê  nâp nâl Ea Kmat le\ ndâk njêng moh êng ndơ [ư luh n’hanh dơi rmôt kan l^r ndơ moh tăch rgâl tâm ban lam ntur neh (FairTrade) an kơp dơn nkra njêng cà phê nâl nâl.

Wa Lê Văn Đường ta thôn Tân Đông, xă Ea Kênh, nkuăl Krông Pach an g^t: bah rnôk râng rmôt tâm rgop ndrel, wa dơi nt^m, tâm pă âk nău blău ơm mô lah tâm nkra njêng cà phê. Na nê|: to\ dak ntêm nkrem, do\ng dak si gay rchăng n’gang tu ndrung lơh, phân poh tâm di n’hanh di rnôk. Kơt ne\, săk geh cà phê bah rnăk wâl wa dơi rgâl na nê|: “Bah năp đaơ mô ho\ râng tâm rmôt tâm rgop ndrel ri săk geh cà phê t^ng ntrong âk nsum tâm uănh [ư jêng săk geh rnôk ne\ ring geh tâm 2 tấn/ha. Hôm a[aơ kơt năm mhe aơ 3 tấn n’gul, năm bah năp geh âk lơn tât 4,2 tấn rlay).

                                                      Cà phê ueh jêng nâp nâl

            Đah nău u\ch hao geh cà phê, n’hao nău g^t wât tăch rgâl an nu\ih tăm cà phê, năm 2011, bơi 50 rnăk ta xă Ea Kiết, nkuăl C|ư M’gar, n’gor Dak Lak le\ ndâk njêng rmôt kan nsum tuch tăm nău kan tăch rgâl tâm bah Ea Kiết. Knơm t^ng ăp trong tăm cà phê rgâl hao bah lam ntur neh kơt: phân poh, puh dak si, koh n’ging, [ư di kỹ thuật; pe\ lih play du\m an geh rlău 90%... Cà phê geh bah rmôt kan ndrel dơi FairTrade an sam [u\t kơp dơn, jêng rnoh tăch hao đo\ng ntu\k rwa\t bah 2.500 tât 3.000đ/kg. Nău geh bah ăp nu\ih dơi ao bah 10 tât 20 rkeh prăk du năm.

            Rmôt kan ndrel [ư kan geh săk rnglay, wa\ch rgum nar lơ âk nu\ih tât râng; tât a[aơ geh bơi 100 nu\ih, đah ding le\ rnoh neh cà phê rlău 180 ha, hao rlău âk tơ\ nkôp đah nar ntơm ndâk njêng. Wa Nguyễn Văn Phúc, Kruanh Rmôt kan tâm rgop ndrel an g^t: “Ăp năm đah bôk nău kan cà phê nâp nâl ri Rmôt kan tâm rgop ndrel [ư 3 tât 4 rơh an kônh wa tât râng mpeh khoa học kỹ thuật, đăp mpăn kloh ueh, đăp mpăn pah kan gay khân pơng dơi g^t wât. Lơn lah đah ăp rnăk ri ăp khay geh bôk nău kan trong nchrăp na nê| an ăp rmôt jêt nkra jêng, nkoch trêng an kônh wa g^t wât mpeh bôk nău kan hun hao cà phê nâp nâl đăp mpăn ueh kloh lơn”.

            Dak Lak a[aơ geh rnoh neh cà phê âk ngăn lam dak đah rlău 200.000 ha yơn le\ rngôch tăm jêt chrai, đê| đă. Mbơh bôk nău kan an tâm rgop hun hao cà phê nâp nâl lvang 2008-2015 n’hanh r[o\ng tât năm 2020, n’gâng kan dơi kan n’gor Dak Lak le\ uănh, dăp rgum tay nkual nt^m neh ntu cà phê Buôn Ma Thuột đah rnoh neh nklăp 80.000 ha gay hun hao t^ng trong nâp nâl n’hanh geh ndơ moh êng, ntu\k luh na nê|.

  Ndrel đah ne\, n’gor geh nău kơl ntru\t nsôr nta an trong tâm rgop “4 Jay’ tâm hun hao cà phê nâp nâl, tâm ne\ uănh khlay nău tâm boh đah nu\ih pah kan lo\ mir n’hanh doanh nghiệp. Tât a[aơ, lam n’gor le\ geh rlău 132 rmôt kan ndrel n’hanh rmôt kan tâm rgop đah ăp doanh nghiệp tăm cà phê nâp nâl, đah ding le\ rnoh neh bơi 5400 ha. Wa Huỳnh Quốc Thích, Groi kruanh n’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan n’gor Dak lak an g^t: “Rlău ma ăp bôk nău kan bah chính phủ, Dak Lak le\ geh âk bôk nău kan ntop kơl an doanh nghiệp ntuh kơl tâm tuch tăm mât rong, [on lan pah kan lo\ mir, thôn [on. Tă bah ne\ Dak Lak nta an ăp doanh nghiệp [ư tơm ta [on lan lơn lah ăp doanh nghiệp geh prăk FDI dơi râng rwa\t cà phê âk ri tât râng ndrel [on lan gay jêng an tâm rgop kơt ăp trong [ư cà phê kơp dơn gay rgum [on lan tay. Du trong [ư mbrơi mbrơi hăn tât nâp nâl lơn đah nkra njêng, tăch cà phê ne\ lah ăp rmôt kan tâm rgop ndrel”.

            Nău jêng ăp rmôt kan tâm rgop n’hanh rmôt kan tâm rgop jêt nkra njêng tăm cà phê nâp nâl ta Dak Lak ntơm ns^t tay săk rnglay na nê|. Bah ne\, ntơm rgâl nău kan way ơm tăm cà phê kơt kăl e, kơl [on lan g^t tât khoa học kỹ thuật, ntêm nkrem prăk ntuh kơl bôk năp tâm nkra njêng, n’hao nău khlay ndơ, nta an luh cà phê ueh kah, m^n tay nău nsing nơm cà phê Buôn Ma Thuột ta ntu\k tăch rwa\t tâm dak n’hanh lam ntur neh./.

Nu\ih rblang: Y Sưng Phê Ja