VOV4.Mnông: Bol ma geh âk nau rgâl mhe, yơn tâm du đê| [on lan rnoi mpôl đê| n’gor Dak Nông hôm nau mơng đah nau rêh rluk mâl ơm, kơt lah rong ndrôk pru, sur djăr hôm m’ơk ling, ngih ach ê geh tâm di, nau mi\n tât nau mât kloh ueh ê prêh ơm, hôm geh tât nau [ơ\ tâm ntu\k gu\. Yor kơt nê, nau mra geh tât nau ntưp nau ji kơt lah ji ndul djoh, rtoh luh dak, ji kop sâr lah âk ngăn…ngăn lah tâm yan mih n’hanh đah kon se mô lah bu ranh nê lah nu\ih n’hâm soan mô dăng.

{on N’Riêng, xã Dak Nia, nkuăl têh Gia Nghĩa, n’gor Dak Nông geh bơi tât 100 rnăk [on lan rnoi Mạ gu\ rêh. Bol ma lah nkuăl êp đah nkuăl [on têh, yơn kônh wa hôm ơm nau rêh mơng kơt nau ơm, nau mi\n mât kloh ueh ê âk. Wa K’Hai, kruanh [on N’Riêng ân gi\t: N’gâng kan tâm nkuăl n’hanh ntu\k kan ngih dak si ho\ nkoch trêng, yơn yor nau rêh jêng hôm mâp nau jêr yor ri ma ê geh nkra ndrung tâm nkhah đah ngih gu\. Âk rnăk rnâk hôm ê geh ngih ach tâm di ơm,nau dah ma ân ndo\k nja hôm ân lă lêng. Ngăn lah ntu\k pă dak kloh ueh ho\ geh ntuh kơl, yơn yor nau mât, nau do\ng mô tâm di yor ri ma le\ djơh khuch. Yor mô blau mât kloh ntu\k ntu, yor ri âk nu\ih tâm [on, ngăn lah kon se n’hanh nu\ih mô geh n’hâm châl đah nau ji kơt lah ji ndul djroh, siăk, rtoh luh n’hanh ji kop sâr. Wa K’Hai, ngơi:

 ‘ Nau kan dah ma ân ndo\k nja ê kloh ueh ngăn ôh, âk ntu\k hôm [ơ\, ndo\k nja dah ma ân ngăn. Bol ma a[aơ ho\ geh hôm ndeh hăn uak yơn lah nau mi\n bah kônh wa ê geh kloh ngăn âk, khân păng mô gi\t ri hôm [ơ\ ngăn, khuch ngăn tât kon se, kon se jê| vay ji kop n’hanh siăk. Lah nsum ri ho\ geh đo\ng nau ntuh kơl ân dak kloh ueh, yơn rnôk geh rnôk mô geh yor dak tâm yan vai păng mô to\ng, le\ dak”.

Xã Dak Nia, geh 5 [on rnoi mpôl đê|, geh 40% rnoh nu\ih. Tâm âk năm rlau aơ, ăp gưl kan n’gâng kan n’hanh ngih dak si ho\ [ư âk nau kan kơl an khlay ngăn tât nau mât chăm n’hâm soan ân nu\ih [on lan. Xã ho\ ntuh kơl ndâk ngih dak si to\ng nau dơi săm, ntrong kan ngih dak si geh nkra nâp tât tâm thôn [on. Bôk nau kan kloh dak kloh ueh ho\ ntuh kơl nkra 5 ntu\k dak kloh ueh rgum nsum , đah ntrong hoch klay rlau 2 rmen prăk, yơn a[aơ ho\ mô hôm dơi do\ng yor le\ djơh. Xã ngăn lah ntru\t dăng nau nkoch trêng n’hao nau nkoch trêng tât nau mât ueh ntu\k ntu tâm ăp [on lan, yơn tât rnôk aơ nau rgâl ê geh ơm. Yor ri, aơ lah xã geh âk ngăn kon se geh ntưp nau ji ngăn tâm nkuăl têh Gia Nghĩa. Wa Đồng Quang Huy, Groi Bí thư Đảng uỷ xã Dak Nia, kơp dơn nau geh aơ:

‘Âk ngăn ăp [on nu\ih [on lan rnoi mpôl đê| ta ntu\k lo\ tuch tăm n’hanh rêh jêng geh âk nau ê tâm di, ê kloh. Ngăn lah nau kan mât rong, mât kloh săk jăn ri ko\ mâp nau hôm jêr đo\ng. Ngăn lah tâm xã jêr jo\t ngăn bah gưl kan n’gâng kan lah nau pă dak kloh ueh ân kônh wa, kônh wa mâp nau jêr jo\t ngăn, geh rnăk mô geh to\ng nau geh gay ma nkra ngih ach ân nâp. Du đê| nu\ih geh nau kơl an ri nau rvăt do\ng dak ri geh rnôk geh, geh rnôk mô yor ri ma [ư kônh wa do\ng ti\ng nau vay ơm. Đảng uỷ n’hanh uỷ ban, n’hao nau kan nkoch trêng, bonh đă kônh wa tâm [on nau kan do\ng ngih ach ân kloh ueh. Tal bar đo\ng lah nau mât rong bah kônh wa geh nau dơi mât rong ri gay mât đăp mpăn ân ngai tâm nkuăl [on lan gu\ n’hanh mât rong ân geh ndrung n’gar, mô dơi m’ơk ling. Mpeh nau kan mât chăm n’hâm soan ân kônh wa ri ko\ geh nau rđaui ngăn đah ngih dak si, rgop nsum đah Ntu\k kan ngih dak si geh nau kan êng, [a [ơ geh nau khám ji n’hanh bonh đă kônh wa [ư nau kloh ueh ntu\k ntu, kơt lah nau kan mât chăm n’hâm soan ân kônh wa”.

Ti\ng ăp nai dak si ta Ngih dak si Đa Khoa n’gor Dak Nông, bol ma geh âk ngăn nau rgâl mhe, yơn nau tât hôm ntoh luh mpeh nau ntưp nau ji hôm âk ơm tâm [on lan rnoi mpôl đê|. Ti\ng nau kơp ân saơ, rnoh ăp nau ji kơt lah djroh, rtoh luh, ji kop sâr bah kon wa tâm nkuăl rnoi mpôl đê| hôm geh âk tât 60%. Nau ngăn aơ ân saơ gay ntru\t dăng nau nkoch trêng n’hao nau mi\n blau tât nau mât kloh ueh tâm ăp [on lan./.

                                                                                                     Nu\ih rblang: H’Thi