VOV4.M’nông: Wa Doãn Thị Nghi, ta thôn 2, xã Trường Xuân, nkuâl Dak Song, n’gor Dak Nông geh bơi 3 rbăn tơm tiêu mhe ntơm play. Yơn rlău du khay aơ, hang rhiăng tơm tiêu rngơ\ ma rgâl êr, rôk tơm saơ ôm reh. Rnăk wa Nghi le\ joi âk trong săm an tơm tiêu, roh huach hang rkeh prăk yơn mô geh nău tam. Tât a[aơ le\ geh rlău 40 tơm tiêu kro huănh, bơi 300 tơm êr, roh huach hang rhiăng rkeh prăk. Wa Doãn Thị Nghi an g^t:

             “Păng êr lha lôch nê tơm ôm reh kh^t nkre, le\ 40 tơm. Ôm reh nklăp 1,2 pơh tơm ntơm nhop huănh n’hanh kh^t nkre. Puh âk dak si đo\ng yơn mô jêng tam, kh^t le\ ma chông n’hanh tơm. Ăp tơ\ roh tât nklăp 4-5 rkeh prăk. Hăn puh âk dak si đo\ng yơn mô dơi”.

            Bu tuh êr lha, ôm reh ta tơm tiêu ntoh âk ta mir thôn 2 xã Trường Xuân. Wa Bùi Bá Lơng geh bơi 2 ha tơm tiêu dôl ma rvoah rvoăch yor bơi 1/3 mir tơm geh ntưp bu tuh đo\ng. Wa Lơng an g^t, rnăk le\ jă ăp kỹ sư tuch tăm s^t hăn uănh n’hanh joi trong kơl tiêu yơn mô dơi đo\ng. wa Bùi Bá Lơng lah:

             “Gâp le\ hăn du\t âk n’hanh ăp công ty lăp ta aơ gay săm yơn mô saơ geh nău tam. Gâp le\ do\ng âk ntil dak si hoá học le\ ma sinh học đo\ng lơn lah dak si mêtazet, mataxi…âk ntil puh rlu\. Mpôl hên mât chăm kơt nău way ăp nar đo\ng, tơm nđ^r ue\h yơn rngơ\ ma saơ tơm huăch chông, lôch nê nklăp 5-7 nar tơm ntơm kh^t. geh ôm ko reh jru đah măt neh nklăp 10 phân, reh ôm geh [ô djơh. Tiêu geh bu tuh mpôl hên rvê nău geh wa\ng sa an rnăk wâl”.

            Ta đại lý tăch dak si mât njrăng si tăm bah kỹ sư Trần Văn Hưởng ta [on Ta Mung, xã Trường Xuân, nkuâl Dak Song, ăp nar way âk nu^h hăn rvăt dak si puh an tơm tiêu. Kỹ sư Trần Văn Hưởng dơn ngăn đo\ng bu tuh êr lha, ôm reh ta tơm tiêu dôl du\t jêr săm:

             “Uănh nsum rnôk le\ ntoh bu tuh hôm ri du\t jêr yor tât a[aơ nha mô ho\ geh dak si tam săm. Lơn lah ân njrăng n’gang bah ơm. Tâm rnôk mât chăm, ân do\ng phân hữu cơ rmu\ ôm ue\h gay an mbr^ng sêt tâm rdil hao rơ\ jêng, păng sa le\ ăp tơm bu tuh, rlău ma nê way njrăng n’gang lah du\t khlay”.

            Wa Phạm Quốc Thuỵ, Kruanh Uỷ ban nhân dân xã Trường Xuân, nkuâl Dak Song an g^t: Bôk năm e nơh, hvi neh tăm tiêu lam xã mhe geh 600ha dơm yơn a[aơ le\ hao âk rlău 2 tơ\. A[aơ,  n’gâng kan ta ntu\k mô ho\ nchih rgum dơi neh tăm tiêu geh êr lha, ôm reh, yơn roh huach nchroh nklăp du\t âk. T^ng wa Thuỵ, bu tuh geh ta tơm tiêu lah nău way ơm yor [on lan tâm rlong tăm âk tiêu ma mô tă g^t kỹ thuật mât chăm:

             “Tăm tơm tiêu ta xã Trường Xuân ntơm geh nău mpơl kh^t ngăch kh^t mbrơi ta tơm tiêu. N’gâng kan ta ntu\k le\ dăn đă ăp gưl n’gâng kan, ntru\t nsôr tuch tăm bah nkuâl n’hanh n’gor đă ăp nu^h rnâng kan s^t nt^m nti kỹ thuật mât chăm tơm tiêu an nu^h [on lan. Nău dja tă bah bu ro\ sa reh n’hanh du đêt kamu\n kaman gu\ tâm trôm neh u\ch sa tơm tiêu. Lơn lah neh tăm ơm rgâl bah tơm điều tăm cà phê ri nău way tơm tiêu geh bu tuh, hôm ăp neh mhe khai hoang ri rnoh ntưp bu tuh âk lơn. N’gâng kan ta ntu\k nt^m nti [on lan [ư bah bu tuh ma trong nsih wa\r nkual gay der bah tơm geh ntưp bu tuh lôch nê ntưp rêng tât tơm êng [a [a\, ntu\k êng [a [a\. Nê lah trong nkra bah n’gâng kan ta ntu\k, yor tơm geh ntưp bu tuh lơn âk bah trôm neh hôm ăp ntil mbr^ng sêt kamu\n kaman krêp ta tơm tiêu rnoh tât khuch mô âk.”

            Tiêu geh rnoh khlay n’hanh ju\r geh play [ư âk nu^h [on lan ta xã Trường Xuân, nkuâl Dak Song, n’gor Dak Nông jêng geh ndro\ng. Yơn bu tuh bu sa ta tơm tiêu nar lơn ma hô n’hanh tât krit jêr, [ư khuch khat têh, [ư nu^h [on lan tăm tơm tiêu du\t klach rvê./.

Nu^h rblang: Điểu Thân