VOV4.M’nông: Tâm pơh bah năp nơh, mpôl hên le\ nkoch mpeh nu nău rvoah ăp nău nchrăp [ư sa bri ta Tây Nguyên, [ư rhiăng rbăn ha bri ta nkual aơ le\ phah knu\ng tâm 2-3 năm. Nău roh bri le\ dơi oi đêt, lah ăp nău nchrăp [ư t^ng ueh rjăp nău tăm ntrok tay bri t^ng nău ntru\nh bah pháp luật. Yơn lah, nău aơ ta Tây Nguyên dôl mâp âk nău nking n’gang; mô to\ng prăk tâm pit neh ntu… n’hanh n’ăp nău mô nsrôih bah n’gâng kan [on lan. Rmôt nchih nău Đài TNVN nkoch tay bôk nău hun hao bri Tây Nguyên geh nău nchih: “Rnôk ding tât mơ dơi ntrok bri” jă kônh wa n’hanh le\ băl mpôl gu\ djăt.

Yôk lưn ta ăp ntu\k gu\ mhe thuỷ điện Đồng Nai 3

            Đah âk dak bât thuỷ điện ndrel ăp trong nchrăp rdâk njêng ntu\k ntô ndơ do\ng, ntung trong, trong nchrăp tăch rgâl geh do\ng neh bri, n’gor Dak Nông- n’gor mpeh bah dâng Tây Nguyên, lah n’gor geh hvi neh bri ân kơi trok tăm tay du\t âk, đah rlău 8000ha. Yơn 2 năm aơ, lam n’gor nchơm ma tăm geh 124ha dơm. Wa Nguyễn Đức Luyện, Groi kruanh UBND n’gor Dak Nông, nkoch, thông tư nt^m nti tăm bri bah Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn an do\ng năm 2013, mông nar du\t đêt gay ma n’gor trok tăm tay bri đah rnoh hvi:

            Mô dơn mpôl hên ma le\ ma ăp nu^h tơm bri, ăp nu^h ntuh kơl ndrât ndal đo\ng, mô dơi nchrăp lor ndơ gay ma trok tâm tay bri. N’hanh ta Dak Nông nău du\t jêr lah neh tăm, yor dôl tâm pit đah nu^h [on lan, nu^h [on lan dôl mât do\ng; lôch nchih rgum bri ri mpôl hên mơ năl ngăn lah hôm 50 rbăn ha đo\ng. Lah ma tâm ban u\ch ri mông nar roh du\t âk đo\ng, lah ân năl dơi ăp nău tih ru\n in gay ma nkra rmal t^ng pháp luật, moh ndơ i nkra rmal prăk, moh ndơ i [ư bah khuch khat an bah kơi, nău dja mô dơi [ư ngăch ôh. N’hanh lah dah ma [ư ri tăm ju\r [on lan lơh lơi, jêng nău dơi mô âk.

            Đah Kon Tum, n’gor leo lor bôk năp Tây Nguyên mpeh trok tăm tay bri, dơi tăm mô ho\ tât 400 ha tâm le\ rngôch rnoh bơi 2.800ha đo\ng. wa Nguyễn Kim Phương, Groi Giám đốc Sở Nông nghiệp Phát triển Nông thôn n’gor Kon Tum, an g^t, nê lah n’gor ndơ\ nău kan na nê| an ăp công ty lâm nghiệp, ban mât uănh bri nchih sial nchrăp lor tăm bri. Lah an ăp nu^h tơm ntuh kơl tăm êng ri mô g^t moh rnôk mơ d^ng geh bri:

            UBND n’gor le\ rđău đă rlong [ư hôm, Sở le\ ncho\ng neh an du đêt nhih pah kan hôm, yơn mô dơi [ư. Ăp doanh nghiệp mô geh nău dơi n’hanh mô geh g^t kan mpeh bri dak, tâm rnôk jo\ tăm bri ri ân jo\ tât 4 năm n’hanh âk rmoh rman, tâl bar lah neh tăm rôk lôk huêt jê| ta nkual jru ngai, jêng ăp nhih pah kan mô dơi t^ng [ư.

            Nê mô di lah nkô| tơm [ư ăp n’gor Tây Nguyên mbrơi tăm bri trok mplơ\ tay ăp neh bri ho\ roh rnôk [ư ăp dak bât thuỷ điện, n’hong dak….Nkô| tơm lah ăp n’gor mô to\ng tơm prăk an pah kan dja. Nt^t kơt ta Gia Lai, tât khay mih dja, n’gor mô ho\ tăm geh 1 ha bri ơm tâm le\ rngôch rnoh âk kơi trok tăm tay rlău 2.700ha. Groi kruanh UBND n’gor Gia Lai, wa Đào Xuân Liên, an g^t, 2 năm rlău aơ geh duh phang mbro, ăp dak bât hu\ch geh jêng mbrơi nôp prăk kơi trok tăm tay bri. Hôm ăp trong nchrăp kan [ư ntu\k do\ng nsum, njrăng n’gang neh dak…ru\n in neh bri du\t âk, le\ rngôch rlău 2000ha, nha mô ho\ geh trong nchrăp kơi ntop tơm prăk đo\ng. wa Đào Xuân Liên lah:

            Dak bât Ia Mơr du rbăn bar pe rhiăng ha, mô tâm pră prăk ri ndơ\ an n’gor tăm phâm blău. Tâl bar lah geh tât rnă njrăng neh dak, tâl pe lah trong Đông Trường Sơn, lah dơm yơn mô tâm pă tơm prăk, trong nchrăp mô tâm pă, prăk kaih mô tâm pă, jêng lah [ư mô geh nău kan nsum, jêng a[aơ bu tâm nduih ma he dơm, lah n’gor mô lôch jêh nău kan? Lah ma tâm pă 15 rkeh prăk 1ha ri mô jêng tăm đo\ng.

            Ăp trong nchrăp kan dôl an [ư ma hôm kơt nê, ri du\t âk trong nchrăp le\ [ư lôch lơn hôm ma jêr tâm pă tơm prăk bah ngân sách gay trok tăm bri an Tây Nguyên đo\ng. Tâm rnôk nê rnoh ntuh kơl tăm bri t^ng rnoh khlay bah ngih dak kơl 15 rkeh prăk tâm 1ha bri nching sial, 10 rkeh prăk an 1ha bri so\k si, lah du\t đêt mô to\ng gay ma tăm bri. Ta Dak Lak, n’gor dja le\ geh trong nchrăp tăm bri 1.700ha tâm năm aơ, yơn ho\ bơi le\ n’gul khay mih, lam n’gor nchơm ma tăm geh 700ha dơm. T^ng wa Nguyễn Quốc Hưng, Chi cục trưởng Chi cục lâm nghiệp Dak Lak, le\ ma rnôk joi to\ng tơm prăk ri âk nhih pah kan jêr ma tăm dơi bri đo\ng yor geh tâm pit. Trok tăm tay bri ri mbrơi, nău tăm bri nku\m nđ^r an ăp ntu\k geh mu^h kăl n’hang lơn ma âk jêr jo\t tay đo\ng. Dôih “Tăm bri” mplơ\ tay nđ^r ue\h an Tây Nguyên mô g^t moh rnôk mơ d^ng tâm lôch. Wa Nguyễn Quốc Hưng, Chi cục trưởng Chi cục lâm nghiệp Dak Lak, lah:

            Trong nchrăp [ư ma an roh bri ri ân trok tăm nđ^r tay, yơn lah ma ngăn le\ ma ăp công ty lâm nghiệp geh mpôl way kan ma mât uănh mô dơi ơm, nha an roh bri đo\ng, jêng jêr ma rsu\n dôih đo\ng. Nê lah neh [on lan ru\n in, a[aơ he [ư tăm tay bri, yơn rnôk đă ntrơn du gay ma tăm bri ri [on lan têk jă lơh công nhân. Lah n’gâng kan [ư lhăt ri klach [ư jêng ntu\k duh jêr, ma [ư ch^n ti ri “{on lan jot bôk suang jâng”. Aơ lah ndơ nchiăng khan du\t jo\ jong ma a[aơ du\t jêr nkra; lah ri nu^h i mô blău, ma an [ư na nê| ri mơ lah nkô| nău jêr.

            Tât n’gul năm aơ, lam nkual Tây Nguyên mhe tăm geh 1 rbăn ha tâm trong nchrăp trok tăm tay 16 rbăn ha dơm. Nău tăm bri nching sial, bri so\k si mô jêng nkoch rđ^l đah ăp ntil ndơ le\ roh đo\ng. T^ng uănh năl bah Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn, ăp năm lam dak geh tay nklăp 2 rkeh mét khối si bah bri, yơn Tây Nguyên kơt lah mô geh nău rgop đêt. Lâm nghiệp Việt Nam năm aơ mbra tăch n’gluh geh 7 rmen đôlar, nău du\t nklă lah si bah Tây Nguyên du\t đêt, bol ma âk tât 1/3 rnoh hvi neh bri lam dak. Aơ lah nău ntang lơh du\t krit an nău hun hao ta Tây Nguyên, ma dôih bri mô g^t moh rnôk mơ d^ng tâm lôch? Dôih dja ân geh nău nsum ti bah n’gâng kan ta n’gor đah doanh nghiệp n’hanh ăp n’gâng kan Trung ương, gay ơm mplơ\ tay nđ^r ue\h an Tây Nguyên./.

Nu^h rblang: Điểu Thân