VOV4.M’nông: Nau tâm lơh tâm su ho\ lôch ngai, yơn rup ăp nu\ih tahen druh ndăm hăn xung phong kăl e ho\ n’ơr [ư nau kan tâm ăp trong hă, nê lah rup ueh tâm nuih n’hâm bah âk nu\ih. Plơ\ si\t đah nau rêh ăp nar, ăp tahen druh ndăm xung phong ơm lo\ [ư ueh nau ang nê, nti\m nti n’hanh pah kan ti\ng nau nti\m nti bah wa, tâm kơl an gay hun hao văng sa. Di nkah, 66 năm nar vay ơm tahen xung phong kăl e, Nam Trang, Phóng viên Radio Việt Nam ta Tây Nguyên geh nau nchih nkoch tât nu\ih tahen xung phong ơm ntoh lư tâm nau hun hao văng sa, hăn lor tâm nau kan ta rmôt ta Dak Lak.

            Me deh rnôk neh dak hôm geh tâm rnôk tâm lơh tâm su, kơt âk bu ndăm u\ch ro\ng ma neh dak êng, wa Trần Xuân Bình, ta Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh ho\ hăn tahen rnôk di 18 năm. 2 năm [ư tahen xung phong jêh ri lăp hăn tâm tahen, geh bu pă tât tiểu đoàn 50 pháo cao sạ tâm trong 559, wa ho\ râng 128 tơ\ tâm lơh tâm rnôk tâm lơh mprơh Mỹ duh janh nê. Năm 1980, wa luh tahen si\t tâm [on tơm. Tât năm 1990, wa ndrel ma rnăk vâl hăn rêh ta Dak Lak. Bah năp nau rêh hôm ân nau jêr jo\t, mô klach rvê nau rgănh bah nu\ih tahen xung phong ơm tâm rơh tama lơh kăl e, wa lo\ hăn leo lor tâm nau kan mhe. Wa ho\ ti\ng joi êng nau kan, ti\ng joi êng neh ntu, tơm tăm, mpa rong mhâm [ư ân tâm di. Kơt nê, so\k ndơ gleh nar rong ndơ jong nar, hun hao nau kan tuch tăm tâm pleh, nau rêh bah rnăk vâl wa nar lơn geh đăp mpăn. A[aơ, tâm du năm nau văng sa kơt aơ ho\ leo nsi\t ân rnăk wa rlau 100 rkeh prăk:

 ‘Rnôk hăn tâm Dak Lak ri hôm knu\ng 160 rbăn, jêh ri gâp hăn dăn gu\ ma bu, hăn tăch kem, hăn tăch prit, hăn joi [ăng gay ma tăch jêh ri nar lơn ndâk njêng hao jêng, geh 500 ri lo\ rvăt 500, geh 10.000 ri rvăt 10.000, tă bah nê gâp geh tơm prăk, gâp rvăt neh ntu. Ân tât rnôk aơ, oh kon têh ndăm jêh, a[aơ kon gâp ho\ geh lă kan đăp mpanư, nau geh bah bar hê ur sai ranh ko\ nklăp 100 rkeh”..

            A[aơ wa lah Kruanh rmôt tahen xung phong ơm xã Hoà Khánh, nkuăl [on têh Buôn Ma Thuọt,  wa Bình ho\ geh âk nau nsôih tâm kan bah rmôt ko\ kơt lah nsôih kơl an, nti\m an ăp nu\ih tâm rmôt ndrel hun hao văng sa.

            Tahen xung phong ơm, Y’Ach Mlô, deh năm 1956, ta [on Huk B, xã Cư Mgar, nkuăl Cư Mgar râng hăn tahen xung phong ta nkuăl căc cứ H5, nkual Ea Hleo rnôk păng 18 năm. 3 năm ba kơi nê păng geh bu ntrơn ân [ư groi nau kan trinh sát ta nkuăl Ea Súp. Si\t đah nau rêh ăp nar, đah nau gơih lă kan, n’hanh nau ueh tâm răk tâm rong tâm rnăk vâl, tât rnôk aơ, rnăk vâl wa ho\ geh du ha cà phê, tăm nsum 700 n’gâng tiu, du năm geh 120 rkeh prăk. Nau vanưg sa hun hao, mô êng kơl an oh kon geh nau dơi hăn ni, đah nau kan lah Groi Kruanh rmôt taehn ơm xã Cư Mgar n’hanh Kruanh Rmôt tahen ơm ta [on Huk A n’hanh Huk B, wa hôm nsôih râng n’hanh bonh đă druh ndăm râng nau ndâk “tơm prăk kơl an tahen ơm” gay pơk tơm prăk ân nu\ih tâm rmôt manh gay hun hao văng sa, ăp nhoat n’huch ach o n’hanh geh tơm prăk ân ăp nau kan kơl an êng êng. Wa Y’Ach Mlô, nkoch:

             ‘Gâp ko\ kơl an tahen ơm mpeh nau kan mât chăm cà phê, tiêu, mât rong mpa, mât rng oh kon ân hăn nti, ana khân păng blau djăt nau me mbơ\, rêh ri ân ti\ng pháp luật. Rnăk vâl gâp ho\ tă râng tahen xung phong ri gay rêh ân leo lor ngăn. Nê lah ăp nau ma gâp nti\m bu, bah năp nơh ri mât chăm cà phê  tăm ti\ng ntrong dơm, yơn a[aơ ri blau tama kơl gi\t ti\ng nau pah kan jan sa, tuch tăm mhe, tăm pleh du hàng cà phê, du hàng tiêu, du ha jêng 2 ha. Rgâl nau rêh geh âk oi ngăn. Tâm rmôt tahen ơm geh tơm prặk, du rkeh du hê, mô geh so\k prăk kon ân oh nô manh gay rvatư ntil be mô lah sur gay rong. Ăp năm kơt nê mro”.

            Tahen xung phong ơm Nguyễn Thị Định ta xã Ea Kiết, nkuăl Cư Mgar lo\ lah nu\ih âk ngăn nuih n’hâm kơl an. Lah ur tahen sôt rmanh jâk ¾ Nguyễn Văn Thưởng, tâm âk năm rlau, wa lah n’gâng tơm tâm rnăk vâl. Mô klach rvê nau jêr jo\t mo lah nau jâk, wa muih mir, so\k gleh rong jong, [ư ti\ng nau kan mhe tâm pah kan jan sa, mât rong. Tât a[aơ rnăk wa ho\ geh 4 ha cà phê, tăm nsum  rlau 2000 n’gâng tiêu, trok le\ prăk mât chăm ri hôm geh du rmen/năm. Năm 2013 wa ho\ ndâk mhe ngih têh nâp, năp âk ntil máy móc ntuh kơl n’hanh rvăt năp ndơ do\ng tâm rnăk vâl.

Kơl an ăp nu\ih jêr jo\t, ndrel nau rêh kơt rnăk nơm, wa Định ndrel Rnâng kan rmôt tahen xung phong ơm xã Ea Kiết ho\ ndâk Tơm prăk kơl an ăp tahen xubng phong ơm ach o n’hanh kônh wa rnoi mpôl đê| ta ntu\k. Tât rnôk aơ, ho\ rgum geh bơi tât 500 rkeh ân kônh wa manh mô so\k prăk kon gay hun hao văng sa, rnăk vâl, nkra ngih ơm mô lah ndâk ngih mhe. Nkre, wa ndrel kônh wa ndâk njeneg yăng phe kơl an , kơl an du rnăk, kơl an nu\ih tâm rmôt rnôk ji kuet, rnôk khi\t ôm. Wa Nguyễn Thị Định ngơi:

             ‘Nơm rnôk geh sa, rnôk têm ho\ mbơm, oh kon geh nau dơi jêng, ndeh klư ho\ rvăt năp ân oh kon le\ hôm, ngih vâl ri nơm ko\ ndâk nkra napa nâl, máy móc ueh mhe. A[aơ ri lah kơt tahen nơm u\ch n’hanh ăp nu\ih pah kan kơl an nơm mâp nau rêh jêr jo\t ri nơm kơl bu, kơt lah kơl khân păng ân oh kon geh ndơ sa ăp nar, jêh ri lah geh bu oh kon ji kuet ri kơl an prăk ân khân păng leo oh kon hăn ngih dak si. Lah nsum ri nơm  yor ăp nu\ih dơm, kơl an bu ueh đăp mpăn gay khân panưg rêh ueh đah [o lan. Tâm rnoh ăp nu\ih tahen khân păng ko\ geh bu kơl, yơn nau ji kuet bah khân păng hô ri geh rnôk mi\n mô hoch, ri nơm tât bonh đă gay khân păng rlet rlau tâm nau rêh”.

            Rlet rlau tă bah mpang di dơm, đah nau nsôih bah nơm, ăp tahen druh ndăm xung phong ơm kăl e aơ ho\ [ư rjăp nuih n’hâm, nau ntoh ang bah tahen druh ndăm xung phong kơl abn tâm rơh mhe, lah nu\ih leo lor tâm nau kan tâm rlong “Tahen druh ndăm xung phong leo lor, [ư ti\ng nau nti\m n’hanh nau ang ueh bah Hồ Chí Minh”, khân păng ho\ ntoh n’hao nuih n’hâm “Rnôk hôm mom ri leor, rnôk ranh ri ntoh ang” gay mro lah u che, me mbơ\ ueh, leo lor, nu\ih geh nau blau tama nau kan  jut jăng ach o , [ư sâm geh ân rnăk vâl, ndrel [on lan./.

                                                               Nu\ih rblang: H’Thi