VOV4.M’nông - Jêh rlău du năm sreh lơi bơi 2 ha cao su, tât a[aơ, nô Ksor Black, ta [on Ngol Tả, nkual [on têh Pleiku mô ho\ g^t rgâl đah moh ntil tơm tăm. Nô Black an g^t, năm 2008, nô rwa\t rlău 700 tơm cao su ntil ta du mir ươm ta nkual [on têh Pleiku. Kơp tât năm 2014, ding le\ rnoh prăk rwa\t tơm ntil n’hanh rwa\t phân poh an mir cao su hao tât 100 rkeh prăk. Bôl lah, rnôk kor rlău 500 tơm le\ to\ng kor ri saơ du tơm knu\ng geh rtăk đêt đă. N’hoach soan 6 năm mât chăm, n’hoach yor roh le\ prăk ntuh kơl, yơn nô Blck sreh jăng lơi mir cao su [ư long s^nh. Nô Black lah: “Gâp rwa\t ntil ta Hàm Rồng. Rnôk rwa\t lah tơm ueh, jêh ne\ gâp tăm. Rnôk mât chăm ri pơng hun hao ueh, let bah kơi mô geh rtăk. Rngot yor gâp ntuh kơl an pơng du\t âk, gleh du\t kor mô geh rtăk ri gâp an phah lơi”.

Âk năm [on lan tuch tăm blău bah n’gor Gia Lai, dơn [ư nău tơm Kruanh rmôt Mpôl [on lan pah kan lo\ mir xă, yơn wa Phạm Phú Hoan, thôn 16, xă Bờ Noong, nkuăl Chư Sê rwa\t đo\ng geh ntil mô ueh. Khay 6 năm e, wa n’hanh âk nu\ih [on lan tâm xă janh tât du công ty ntil tơm tăm ntoh lư ta Dak Lak rwa\t 600 tơm [ơ ntil Booth s^t tăm. Ntu\k tăch nkoch aơ lah ntil [ơ play têh, săk guh, rbân, [ô kah, n’hanh lăi,… ma săk geh lo\ âk lơn [ơ êng. Bôl lah, knu\ng bah kơi n’gul khay tăm tơm tâm neh, wa Hoan saơ le\ rngôch lah tơm mô ueh jêng: “Jêh tăm, gâp saơ âk măt ndôp le\ ônh, ôm măt ndôp jêh ne\ kh^t, a[aơ hôm e đêt tơm yơn hao brêt, mô dơi hao. Ôp khân pơng, khân pơng knu\ng lah rnôk tăm ri nâm ơm, khân pơng mô geh lah mpeh kỹ thuật. Rnăk wâl gâp knu\ng tăm mô jêng ri rngot. Bôk năp pơng khuch khat đah prăk kaih, tal 2 tay lah mô geh ndơ sa, mô geh nu\ih lah. A[aơ, gâp ươm êng. Bah kơi tay hăn Dak Lak, gâp joi ntil măt [ơ Booth, gâp nơm ndôp êng an pơng đăp mpăn”.

Mô knu\ng geh tơm cao su, [ơ…. Mô ueh jêng, mhe nkoch, Mêt nđôi bah n’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan n’gor Gia Lai le\ [ư mêt nđôi âk ntu\k, công ty ươm tăm, ta\ch rgâl tơm mắc ca ntil. T^ng ne\, le\ rngôch ăp ntu\k aơ mô an g^t tu tơm ntil, lôk ntil, tu tơm kon ntil tơm tăm.

A[aơ, knu\ng kơp êng ta nkual [on têh Pleiku le\ geh hao rhiăng ntu\k ươm tăm n’hanh ta\ch ntil tơm tăm, lir lar tâm ntu\k tăch tơm ntil, ma kỹ thuật ươm tơm lo\ du\t jêr uănh nđôi, jêng nu\ih [on lan du\t jêr g^t năl ntu\k lah ntil ueh, ntu\k lah ntil mô jêng.

Đah tơm tăm jo\ năm, nău g^t năl ntil mô jêng, mô ueh ri roh âk năm. Nkre roh prăk, roh mông nar, lo\ roh n’hâm soan, nu\ih [on lan roh njê ăp ntil. Gay n’hu\ch nu nău aơ, wa Lê Xuân Lịnh, Groi Kruanh n’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan n’gor Gia Lai mbơh nt^m: “Le\ rngôch ăp ntil khlay, ntil mpo\ng u\ch, ăp ntil tâm sam [u\t bah N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan a[aơ ta lam n’gor bơi geh le\ rngôch. Bah sa ơm, tơm ntil rlăm, tơm ntil mô ueh jêng du\t âk ta nkual jru ngai, mô lah nu\ih [on lan he mô g^t nu nău. Ăp năm, tâm yan tuch tăm, n’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan le\ geh nar n’hanh mbơh nt^m đah ăp ntil tơm tăm geh ntu\k n’hanh nar khay na nê|. N’gâng kan tuch tăm mât rong kơt ăp nkuăl, dôl nt^m mbơh nu\ih [on lan kơt ăp doanh nghiepẹ m^n joi, dơn n’hanh rwa\t ăp ntil aơ ta n’gor”.

Gia Lai lah êng, Tây Nguyên lah nsum dôl ta yan srih tăm âk, nău u\ch đah ntil âk nău to\ng ta\ch tơr bah ăp ntu\k nkra njêng dơi nsing nơm kơt wa Lê Xuân Lịnh-Groi kruanh n’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan Gia Lai nkoch. Gay bah roh prăk, roh soan yor rwa\t ntil mô jêng, kônh wa [on lan ân njrăng tâm nău săch ntil n’hanh ntu\k ta\ch ntil tơm tăm. Nkre, n’gâng kan dơi kan uănh nđôi, rmal rjăp ăp ntu\k tăch ntil mô ueh jêng, kơl kônh wa dơi geh ntil tơm tăm đăp mpăn ueh jêng, mô an rlu\k tâm ntu\k tăch tơr ndơ ngăn n’hanh ndơ rlăm ma mô g^t nu\ih tơm knơm./.

Nu\ih rblang: Y Sưng Phê Ja