VOV4.M’nông – Âk năm aơ, nu\ih [on Grông, xă Kriêng, nkuăl Đức Cơ, n’gor Gia Lai uănh njrăng le\ rngôch rnoh neh bơi 4 ha bri si Hương hon êng bah [on. Nău ro\ng bri n’hanh nu\ih n’hâm tâm rnglăp rhăt jăp le\ kơl nu\oh [on Grông mât njrăng nkual bri hon êng mpêt khlay aơ.

Lăp jru tâm nklang bri cao su dơi tăm bah năm 90 ranh năp bah năp, mô geh nu\ih nkah g^t bri si hương bah [on Grông moh rnôk geh. Wa Rơ Mah Kem, ngoay tâm âk nu\ih [on Grông nkoch, bah năm 1997, t^ng nău ntru\nh tăm cao su ta neh bri mô jêng bah n’gor, bu chuk ui, sreh kăl si, ri [on lan saơ du ntu\k geh rbăn tơm si hương hon rgum êng. M^n lah, aơ lah mpa khlay ma brah an he, jêng wa Kem n’hanh nu\ih [on Grông rgum nking n’gang nău phah bri, knơm ne\ nău kơl bah n’gâng kan mât tay rnoh neh bri si khlay aơ. Bah ne\ đo\ng, ntu\k aơ jêng “Mô dơi nu\ih tât”: “Công ty phah chuk ui bri gay tăm cao su, yor saơ tơm si hương hon âk ir, [on lan mât tay. Mpôl phah bri kăl le\ si têh, ăp si jêt hôm e, [on lan so\k lơi le\, mô an mpôl phah lơh kăl tay. Bah ne\, [on lan mât njrăng, jêh ne\ xă hăn uănh nđôi jêh ri mbơh an kiểm lâm nkuăl”.

Bôl gu\ ta nkah êng nkual [on lan, tă bah [on Grông nklăp 3km, yơn bah rnôk bri si hương dơi [on lan ndơ\ tâm nău mât uănh khlay, ri mô geh nu\ih dơi geh lăp phah. Bu ranh [on Rơ Mah Pum nkoch, bah năp đaơ, jo\ jo\ geh ăp rmôt m’ha măt djôt máy ot, leo ndeh kang hăn tâm bri, yơn jêh ne\ dil [on lan mô geh nu\ih đă jă, hăn tât nkual bri nking n’gang khân pơng le\ plơ\ s^t.

Gay an bri, [on lan [ư jay an ăp nu\ih mât njrăng b^ch măng. Ăp khay, bu ranh [on Pum rgo\ jă druh ndăm, tahen n’hanh âk rnăk tâm rdơn kuăi, muih gay njrăng u\nh sa bri.. bu ranh [on Rơ Mah Puh lah: “Saơ nu\ih djôt máy, djôt ndơ lăp ri bu hôm e g^t wât. Tăng nteh máy ot saơ bu kăl si hương lah kuăl san ăp nu\ih mât njrăng. Ri lah khân pơng bri si hương aơ lah [on mât, nu\ih kăl ri dăn kruanh. Lah dơi an ri kăl, lah mô dơi ri [on mô an kăl ôh. {on lan m^n rvê bri hương lah si khlay, dơi mât pơng bah jêt tât têh. Lah mô geh [on lan tri công ty bu chuk le\ hôm”.

T^ng kơp uănh bah UBND xă Kriêng, aơ lah nkual bri hon êng, đah 100% ntil tơm hương. A[aơ, knu\ng kơp ăp tơm si têh rlău 30 cm, geh tât rlău 900 tơm. Tâm ne\, âk tơm geh tât rlău 70 cm. UBND xă dơn mât uănh n’hanh njrăng bri hương bah năm 2000. yơn lah, nău mât njrăng n’hanh uănh bri knu\ng knơm tâm soan bah nu\ih [on lan Grông. Ăp khay, UBND xă tâm rgop đah kô ranh thôn, bu ranh [on n’hanh ăp nsum mpôl [ư r[u\n [on lan, nkoch trêng mpeh nău khlay bah bri, kơt Luật mât njrăng hun hao bri gay n’hao nău wât rbăng bah nu\ih [on lan. Nô Siu Viên, Groi kruanh UBND xă Kriêng lah: “A[aơ, bu g^t bri lah khlay, ma aơ lah bri geh êng, bri hôm e nâm ơm bri si hương da dê. Aơ lah du nău ntôh n’hao, bah nu\ih [on lan g^t wât n’hanh bu g^t dơi ngih dak mô an, ngih dak mât njrăng ri lah ndơ khlay, yor nău rêh bah kơi”.

Gay ntop kơl nu\ih [on lan mât njrăng bri, Uỷ ban nkuăl Đức Cơ rlak prăk 50 rkeh gay pă prăk an 2 nu\ih geh nău kan mât njrăng nkual bri măng nar. Hạt kiểm lâm nkuăl Đức Cơ [a [ơ đă kiểm lâm tâm rgop đah n’gâng kan xă nkoch trêng an nu\ih [on lan wât mpeh nău khlay ndơ bah bri, nkre ndơ\ nău mât njrăng bri tâm bôk nău nti bah dih an kon se [on lan. Nô Trịnh Xuân Hữu, Kiểm lâm mât uănh ta xă Kriêng, Hạt kiểm lâm nkuăl Đức Cơ an g^t: “Bah bôk năm, le\ rngôch ăp nar r[u\n bah xă, hăn ndrel bôk nău mât uănh njrăng bri n’hanh nkoch trêng rgo\ jă [on lan. Nu\ih [on lan ta aơ uănh bri hương kơt du grăp nglar bah [on, bah xă. Mpôl hên tâm ndôp tâm ăp nău nti tâm ngih sam [u\t. Ăp pơh, ăp khay ăp ngih sam [u\t [ư ndơ\ ăp kon se uănh na nê|. Lăp tâm bri hương ri nkoch an ăp oh mpeh bri dak, rnoh enh bri ta aơ, ăp ntil tơm n’hanh mpô mpa rêh ta rnoh bri ne\.

Nău nkoch ta [on Grông, xă Kriêng, nkuăl Đức Cơ, n’gor Gia Lai du tơ\ tay m^n lah, trong kan mât njrăng bri knơm tâm âk nău wât bah nu\ih [on lan ntu\k geh bri. Aơ lah du nău an saơ bah nău tâm rnglăp, nău tâm kơl ndrel đah nu\ih [on lan n’hanh n’gâng kan [on lan gay mât njrăng bri geh săk rnglay.

Nu\ih rblăng: Y Sưng Phê Ja