VOV4.M’nông: Mhe nơh, ta n’gor Gia Lai geh âk nu\ih khih ndơ sa, [ư ma rhiăng nu\ih lăp săm tâm ngih dak si. Nau  nkah lah, ăp tơ\ khih ndơ sa aơ geh tâm nkuăl [on lan rnoi mpôl đê|, ma nkô| nau lah yor sa ngăn puăch ndrôk rpu sur geh nau ji mô lah yor nau gâm sa, têm prăp mô tâm di. Nau nhcih “Nkah njrăng nau khih ndơ sa geh âk nu\ih ta Gia Lai”.

Jêh bơi tât du pơh khih ndơ sa ta ntu\k nju\n sông tâm [on, nô H’Lel, rnoi Bahnar ta Plei Blơng, xã Trang, nkuăl Đak Đoa n’gor Gia Lai nkoch: Rnăk vâl H’lưng gu\ch 4 mlâm sur, pă jêng 2 đah, du đah gu\ch, du đah ri gâm đah ăp ntil byăp, play, bum. Hôm nting ri gâm trau đah gol prit. Di\ng le\ ndơ sa geh gâm tă bah nar ba năp nê, sa ân tât nar ba kơi. Râng hăn sông sa tâm 2 nar, nô H’lel ndrel đah 2 nu\ih kon, 4 nu\ih mon lăp săm tâm ngih dak si yor saơ ji ndul, luh hock, djroh. Nô H’Lel ngơi:

 ‘Gâm ndơ sa sa tâm du tơ\, prăp lơi klơ ndrơng. [ung ri ân ba dih, mô geh nu\ih gâm tay. Sa ntơm bah ôi tât di\ng nar ri mô saơ ji. Tât kêng măng si sa saơ le\ srat, si\t tât ta ngih ri saơ ji kơt nê da dê. Ăp nu\ih leo nsi\t ân kon, sau tâm ngih sa ko\ ji đo\nh, xã Hnol, Kon chiêng ko\ ji, xã Kdăng ko\ ji, xã Glar ko\ ji đo\ng”.

Nau [ư nju\n sông aơ geh nklăp 400 năch, ri geh tât 135 nu\ih têh n’hanh kon se lăp tâm ngih dak si săm khih ndơ sa. Wa Đỗ Thị Chiên, Groi kruanh ngih dak si xã Trang ân gi\t, ăp nu\ih khih lah năch tât râng nju\n sông rnôk sa ba kơi, lor ma sa ho\ saơ mô kloh hôm. Jêh nau tât kơt nê, ntu\k kan n’gâng kan tât mêt n’ôi, saơ ndơ sa mô kloh. Wa Đỗ Thị Chiên, Groi kruanh ngih dak si xã Trang, ngơi:

 ‘ Bu gâm sa rgum nsum klơ mặt neh, mô geh nau kloh. Ăp ndơ sa gâm sibn, gâm ti\ng nau bu vay sa, geh nsum rluk n’ăp ma play prit, ju prit, jêh ri ăp ntil n’ha bu vay sa ri [ư ndơ sa geh [ô iu. Nau mât prăp ko\ mô geh kloh ngăn, bu lah knu\ng ân kơt nê dơm, ê geh tủ ân n’ik mô lah geh ndơ nku\p ân kloh lơn. Kon se ri geh du đê| me chuah ân khân păng sa tâm ngan, mô lah nklâm tâm n’ha prit ân khân păng sa”.

Ti\ng ntu\k kan dak si nkuăl Đak Đoa, âk năm ma aơ, geh 3 tơ\ khih ndơ sa âk nu\ih. Ntu\k kan ho\ nti\m nti ân cán bộ dak si tâm dâng mpeh nau kan mât kloh ndơ sa, đă ăp cán bộ xã uănh nau khâm sa ân rnôk nju\n sông, ngih khi\t, nkah kônh wa gâm sa, mât prăp ân kloh. Yơn lah, kônh wa rnoi mpôl đê| hôm mât prăk, gâm sa ti\ng nau mơng sa, mo geh kloh, yor ri ma âk nu\ih  khih kơt nê. Wa Đỗ Chí Hùng, Groi Giám đốc Ngih dak si nkuăl Đak Đoa, ngơi:

Nau geh nsum bah ăp rơh khih ndơ sa nê lah khih âk nu\ih du tơ\, ngăn lah nu\ih rnoi mpôl đê| yor nau gâm sa tâm rnôk njur sông mô lah nau gâm sa tâm nau kan êng. Jêh  ăp nau khih, phung hên saơ, khân păng [ư gâm sa, kan đăp mpăn tâm ndơ sa mô geh đăp mpăn. Geh ăp ndơ sa lơi ân n’ik jo\, ngăn lah ăp ntil ndơ sa ho\ [ô iu hôm. Yor ri ma geh nau khih kơt nê”.

Bah năp nê đê| nar, du tơ\ khih ndơ sa âk nu\ih ko\ geh ta [on Uar, xã Chư Drang, Nkuăl Krông Pa. Rnăk wa Ksor Sơri, rnoi Jarai [ư nju\n sông, gu\ch 2 mlâm ndrôk dôl ji ndul rlau du  khay ma nê gay ma thai. Jêh lôch sông sa, 103 tâm rnoh 110 năch râng nju\n sông ho\ khih ndơ sa, lăp săm tâm ngih dak si.

Ti\ng Kruanh n’gâng kan mât kloh ueh ndơ sa n’gor Gia Lai, ntơm bôk năp tât a[aơ ta n’gor geh 4 tơ\ khih ndơ sa âk nu\ih, [ư du hê nu\ih khi\t n’hanh rlau 300 nu\ih êng khuch ji. Nkô| nau ngăn lah sa ntil puăch geh nau ji, mât ndơ sa mô tâm di. Gay der ăp nau aơ, wa Nguyễn Văn Đang, Kruanh ntu\k kan mât đăp mpăn kloh ueh ndơ sa n’gor Gia Lai nkah:

 ‘Ntu\k kan mât kloh ueh ndơ sa dak ngêt n’gor Gia Lai dôl geh săm [u\t nkah đah nu\ih [on lan tâm n’gor lah mô dơi sa puăch ndrôk, rpu, sur, kik djăr geh srê mô lah khi\t gay sa. Tal 2 mô dơi sa ăp ntil ndơ sa ho\ tă nkra mô lah gâm sa lơi ân jo\ ma mô geh mât prăp tâm di. Gâp dăn bonh đă kônh wa rnôk gâm sa ri gay đăp mpăn ân kloh, geh tu tơm ntu\k nkra n’hanh gâm sa ti\ng nau dơi, mhâm [ư gay n’huch ngăn nau khih ndơ sa tât”.

Nu\ih  blang: H’Thi