Bah năm 1954, mpeh bah lơ rklaih đăp mpăn le\ rngôch, ntơm tâm rnôk ndâk njêng Chủ nghĩa xã hội, nkual mpeh bah dâng [ư tay cách mạng rlơt glưh đế quốc Mỹ n’hanh mpôl tahen khân pơng. Gay ntop kơl soan nu\ih, ndoh ndơ ndrăk nsiu rklaih đăp mpăn nkual mpeh bah dâng, đảng he le\ an [ư trong rdêng tahen bah Bắc hăn Nam ta trong Trường Sơn-Trong Hồ Chí Minh. Ta ntu\k tâm lơh bah trong têh ntop kơl an ntu\k tâm lơh, nthoi Nam-Bắc, nthoi ăp trong luh bah đông tât tây, tâm rgop ăp trong Việt Nam, Lào n’hanh Campuchia… jêng trong Trường Sơn le\ jêng ntu\k lơh phah hô bah đế quốc Mỹ.

Thiếu tướng Võ Sở, tă [ư Groi Kruanh tơm Chính trị tahen Trường Sơn nkah g^t tay: gay hăn mpeh bah dâng tâm lơh, tahen he an rgo\ 3 khay ta trong mih têh, phu\t sial, ndrăk nsiu aơ. Tâm du bông tâm lơh le\ geh rbăn tấn [om ju\r, rbăn lít dak si hoá chất điôxin n’hanh âk ntil ndrăk nsiu mhe [ư sôt rmanh têh mô dơi nking n’gang ntop kơl rmôt tahen, ndrăk nsiu ndơ sông sa an nkual mpeh bah dâng. Yơn [ư t^ng nău nsơr “Le\ rngôch yor nkual mpeh bah dâng ndul deh”, ăp rơh kơn druh ndăm nkual mpeh bah lơ le\ u\ch êng hăn, nu\ih bah năp chôt, nu\ih bah kơi rdôl hăn gay hăn tât rklaih đăp mpăn le\ rngôch nkual bah dâng. Thiếu tướng Võ Sở rngot nkoch tay:

 “Lôch rlău 16 năm pah kan ta trong Hồ Chí Minh kơt ne\, bol mâp jêr jo\t, tâm nuih n’hâm bah oh nô mpôl hên lah le\ rngôch yor nkual mpeh bah dâng ndul deh, le\ rngôch yor nkual mpeh bah dâng rklaih đăp mpăn. Bol kh^t nu\ih bah năp chôt, bu\ih bah kơi hôm e rdôl hăn lah du nuih n’hâm ma Tahen Trường Sơn dơi [ư kơt ne\. Rơh rơh kơn kơn druh ndăm bah nkual mpeh bah lơ bâh 17, 18 hăn t^ng rmôt, hăng rbăn nu\ih hăn răm rhơn. Mpôl hên pah kan tâm di nău u\ch bah ntu\k tâm lơh ndơ\ hăng rkeh tấn ndrăk nsiu, phao blêu lăp ntu\k tâm lơh, hăng rkeh druh ndăm hăn tâm lơh ta nkual mpeh bah dâng n’hanh ndơ\ rbăn rmưn tahen sôt rmanh ta ntu\k tâm lơh nkual mpeh bah dâng hăn nkual mpeh bah lơ gay mât săm”.

Mô klach kh^t, mô klach njê, tâm nău tâm lơh rklaih đăp mpăn nkual mpeh bah dâng, âk druh ndăm le\ [ư ăp trong gay dơi lăp mpeh bah dâng tâm lơh. Wa Lê Thị Cửu, xă Xuân Dương, nkuăl Thường Xuân, n’gor Thanh Hoá lah du hê kơt ne\. A[aơ, bol săk le\ ranh, sok le\ ndra, yơn lah rnôk nkah g^t ăp năm khay janh dăng ne\, wa Lê Thị Cửu nsrôih nkoch tay nău bah nơm-bu ur kon se nti sam [u\t năm ne\ mhe nchơm 14 năm deh dơi lăp ntu\k tâm lơh:

“Gâp rnôk ne\ nchih n’hao năm deh gay hăn yor rnôk ne\ hôm e jêt. Nar ne\, ôi ri hăn t^ng tahen hăn ntu\k tâm lơh, măng s^t pah kan. Kơt lah măng s^t nkra njêng phao blêu, nar hăn tâm lơh, nsrôih nsram kơt ne\, mô geh ndơ ji o\k, mô g^t tât kh^t, mô g^t tât rêh kađôi, ăp rnôk nchrăp tâm lơh mro”.

Tahen Trường Sơn le\ ndrel đah rmôt druh ndăm hăn leo lor, dân công hăn lor, g^t m^n, nga\ch rngok, janh dăng, let rlău jêr jo\t, klach rvê, dơi njêng nău janh dăng, nga\ch ntop kơl soan nu\ih, ndoh ndơ an ntu\k tâm lơh nkual mpeh bah dâng, lơh dăng rlăng Mỹ ru\n in, rklaih đăp mpăn le\ rngôch nkual mpeh bah dâng, kơp dơn ngoay neh dak. Đại tá, tahen ơm Hoàng Đăng Vinh, tă [ư tahen công binh [ư kan ta trong Trường Sơn nkah g^t tay mông nar gơih nđơr nar ne\:

“{om ndrăk kơt ne\ yơn hôm e măng nar hăn ntu\k tâm lơh. Rnôk rlăng lơh phah ri joi trong gay rdâk nkra tay, gay soih trong hăn, ntung rgăn. Rnôk ne\, dơi hăn tahen, dơi hăn mpeh bah dâng tâm lơh pơng jêng du nău mpo\ng u\ch êng, răm m’ak, lah nău kan bah du hê druh ndăm. Nău nuih n’hâm rnôk ne\ gơih ndăn đo\ng, ăp rnôk gơih nđơr mro yor nkual mpeh bah dâng ndul deh he”.

Yor nuih n’hâm “Blo\ng dôr yôk Trường Sơn hăn kơl neh dak” nchrăp n’hơr an săk soan druh ndăm bah hăng rkeh druh ndăm nkual mpeh bah lơ leo lor hăn trong duh jêr, ntu\k tâm lơh tâm su le\ [ư jêng dăng le\ rngôch yan puh năm 1975 bri dak s^t du ntu\k, bah dâng bah lơ rgum nsum du jay./.