VOV4.M’nông: Le\ bơi n’gul khay kơp ntơm bah rnôk geh u\nh sa 12 mblâm jay ta [on Kon Sơ Lăl ơm, wa Ien nha gu\ uănh rngot klâng jay le\ krêp dêh du bông nău rêh he đo\ng. Wa Ien mô djăt tâm ăp ntil ndơ he uănh saơ, bol ma năp mpơl du mbu\ch u\nh buh n’hanh bar pe jro\ng jay rpaih nđôch u\nh sa. Păng an g^t, jay ho\ geh 50 năm bah năp nơh hôm, rnôk păng mhe nchơm gu\ sai, dơi me bơ\ n’hanh băl mpôl kơl rdâk [ư du mblâm jay. Jay sàn ntưm ja, mpir l^r ma bo\k mpêt, bol ma [ơch rgơm yơn lăp mbe\ săk rhal bah rnăk wâl n’hanh rnoi deh jêng đah păng du\t khlay mô dơi nt^t. Ntơm nơh, tăng lư jro\ng jay păng [ư ma si trắc, geh bu hăn tât dăn rvăt ăp du jro\ng bar pe jât rkeh prăk  yơn păng mô tăch. Lah gay ma rgop ndrel [on lan đo\ng, mât tay [on Kon Sơ Lăl. Ndr^ yơn, rngơ\ ma du kêng măng, du rơh sial rvoănh brông dăng, phu\t n’glaih chong ta [on, [ư u\nh sa roh jay. Wa Ien rngot nkoch:

            “Gâp gu\ ta aơ le\ ơm jêh jêng bol ma le\ ntrơn tât [on mhe yơn rnôk ăp tơ\ hăn luh mir jan ba ri gu\ tay. Jay dja le\ rlău 50 năm hôm, a[aơ geh u\nh sa kơt aơ he. rngot n’hanh n’huach ngăn”

            Ngai đah ntu\k wa Ien gu\ nklăp bar pe jât njuat jâng, che Chưng- nu^h du\t ranh ta [on Kon Sơ Lăl, gu\ bah năp mpông jay (jay che Chưng lap mô geh u\nh sa), goh d^ng dưt n’hanh mprơ ăp nău mprơ rngot săk. Che Chưng mô hôm dơi nkah g^t he ho\ rlău 80 mô lah 90 lôk mir đo\ng. che nchrăp rêh tay ăp nar hôm tay [a [a\ bah nău rêh tâm [on lan way, ta nâm jay ja, rngot- m[ak ndrel d^ng dưt rla. Yơn lah jay jong mô hôm, [on lan dôl [ư rơih ăp jay hôm [a [a\ ntrơn tât [on mhe, păng bơi rơih jay ntrơn du t^ng kon său đo\ng. che Chưng lah:

            “Gâp deh ta aơ, têh jêng ta aơ n’hanh nchrăp t^ng drô phan ta aơ đo\ng. Yơn a[aơ jay jong le\ u\nh sa hôm, ăp jay hôm [a [a\ mô geh u\nh sa dôl rơih ntrơn du, gâp ân t^ng ntrơn du đo\ng. N’huach lah jay jong, n’huach I [on way ơm dja ngăn, mât ho\ dah âk năm hôm, ndr^ ma a[aơ roh le\”.

            {on Kon Sơ Lăl ơm lah ngoăy tâm 9 [on gu\ rêh jo\ jong bah nu^h Bahnar ta xã Hà Tây. Lor rnôk geh u\nh sa, [on nha hôm mât dơi jay way ơm n’hanh bơi 50 mblâm jay sàn ơm yău, geh chor ntưm ja, mpir l^r ma bo\k mpêt mô lah tanh mpir đo\ng. Mô dơn ndjôt ăp rnoh khlay mpeh weh [ư, lịch sử n’hanh huêng khlay, ăp mblâm jay ta [on Kon Sơ Lăl hôm du\t geh rnoh khlay yor dơi [ư ma tơm trắc đo\ng, du ntil tơm mpêt khlay. Yor kơt nê|, năm 2002, rnôk ntrơn du ntu\k [on mhe gu\, [on lan mô u\ch rơih ăp jay si khlay, ma hôm an mât kơt ơm đo\ng. yơn lah, nău tât bah trôk lơh le\ ju\r tât ta [on dja. Du\t âk nu^h ro\ng văn hoá way ơm le\ phit klach, n’huach n’huai rnôk tăng lư [on Kon Sơ Lăl- du [on ue\h kơt vẽ rup, gu\ bah jâng yôk Chư Pah, geh n’glaih chong u\nh sa. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Linh Vinh Quốc lah:

            “{on hôm nha ơm kơt kăl e ri dơn geh [on Kon Sơ Lăl dja dơm. Oh nô mpôl hên, ăp nu^h ro\ng chu\p rup way hăn ta aơ đo\ng. Tăng lư n’glaih chong u\nh sa jay jong ri mpôl hên ndrât ndal ngăn, geh nu^h le\ luh dak măt rnôk tăng lư geh u\nh sa, lah phâm hôm blău [ư tay đo\ng! Mô hôm dơi joi geh du ntu\k rup ue\h, nha bri dak kơt ơm kăl e kơt [on Kon Sơ Lăl đo\ng ôh.”

            Ăp jay sàn hôm [a [a\ ta [on Kon Sơ Lăl ơm, lap mô geh u\nh sa, dôl geh nu^h [on lan rơih jăng gay ma ntrơn du tât [on mhe. Yor, mô hôm jat roh jay jong, [on mô hôm đă nu^h gu\ kâp chăm, mât njrăng. Rnoh si trắc hôm [a [a\ tâm [on dôl ma geh mpôl djơh treng uănh. Wa Duy, Groi kruanh [on Kon Sơ Lăl, an g^t:

            “Yor n’glaih chong le\ u\nh sa 12 mblâm jay n’hanh jay rot jay jong. Ăp rnăk I nha hôm jro\ng tơm trắc ri khân păng rôk ndjôt prăp ta [on mhe, geh nu^h ri nchrăp tăch mô an tay ta aơ đo\ng ôh, ngoăy lah klach bu ntu\ng, bar lah klach geh u\nh sa tay đo\ng. Bol ma u\ch mât [on tơm, jay ơm bah u che he kăl e jay geh ntưm ja nđik ue\h gay kon său jêh aơ tay g^t u che he kăl e phâm rêh, yơn âk jay geh u\nh sa tă bah trôk nar lơh kơt aơ, kônh wa he mô hôm gơih nđơr đo\ng ôh”.”.

            Ndr^, bol ma dâk nâp djư\n bar pe jât năm, rlău mô g^t dah âk jêr jo\t nău kăl e, le\ ma rnôk [on lan ntrơn s^t [on mhe, yơn a[aơ, ăp jay gu\ ta [on Kon Sơ Lăl ơm le\ pha lah ma rơih le\ rngôch dơm yor klach rvê bah trôk nar n’hanh kon nu^h lơh./.

            Nu^h rblang: Điểu Thân