Âk khay bôk năm aơ, duh phang hô n’hanh rnoh khlay ndơ lo\ mir mô đăp mpăn le\ [ư jâng wa\ng sa bah ăp n’gor Tây Nguyên hun hao mô ho\ dơi kơt nău mpo\ng u\ch, nău rêh bah nu\ih [on lan mâp âk jêr jo\t. Nău tăch mih mô lăng prăng mô jêng bah trôk nar an saơ nău hun hao mô đăp mpăn bah wa\ng sa Tây Nguyên.

Dak diăng kroh, ntu soăt, mir cà phê n’hanh tiêu bah rnăk wa Nguyễn Đức, ta xă Ia Băng, nkuăl Chư Prông, n’gor Gia Lai, nhop hoănh yor mô to\ng dak to\. Wa Đức rngot: ntu le\ tu\ng jru tay 3 tơ\, ma ăp nar so\k dak knu\ng to\ to\ng 2-3 n’gâng tiêu, rdâng an tơm bah kh^t. Ta Tây Nguyên, du\t âk ăp nu\ih tăm tơm jo\ năm kơt wa, hăn manh prăk ntuh kơl tuch tăm. A[aơ trôk nar duh hô, rnon ơm mô ho\ trok, rnon mhe le\ geh yor prăk tu\ng ntu joi dak n’hanh nchrăp phân poh dak si rdâk nkra tay mir. Wa Nguyễn Đức, an g^t:

Rnăk wâl gâp manh Ngân hàng Nông nghiệp 400 rkeh [ư 2000 n’gâng tiêu n’hanh 1 ha cà phê. Yơn a[aơ dak to\ mô geh, tiêu kh^t le\ kơt aơ, ri mpôl hên knu\ng dăn Ngân hàng njông tay rnon dơm mô dơi trok rnon.

Ta lam nkual Tây Nguyên, duh phang le\ [ư kro u\nh sa 15 rbăn ha ba, rlău 40 rbăn ha cà phê n’hanh tiêu mô geh dak to\. Duh phang [ư rlău 30 rbăn rnăk mô to\ng dak do\ng. Bah meng ăp trong rchăng n’gang duh phang, a[aơ ăp n’gor Tây Nguyên dôl [ư pă 2000 tấn kơl ji ngot an nu\ih [on lan. Wa Nguyễn Đức Hoàng, Groi kruanh UBND n’gor Gia Lai lah:

Tây Nguyên lah nsum n’hanh Gia Lai lah êng dôl rlău duh phang hô. Lah mô geh trong mkra nău trôk nar a[aơ ri nu\ih [on lan mbra njê n’hanh ăp nău geh mpeh đăp mpăn rêh jêng mbra roh du gưl.

Tâm rnôk duh phang khuch hô tât nău hun hao wa\ng sa rêh jêng nkual Tây Nguyên, ri rnoh khlay ăp ntil ndơ khlay bah nkual aơ, lah cao su, cà phê, tiêu lo\ hu\ch, [ư nău rêh bah nu\ih [on lan n’hanh nău kan bah ăp doanh nghiệp jêr jo\t lơn. Khuch tât nău so\k tơm prăk lam nkual tâm 3 khay geh 3200 rmen prăk, mô ho\ geh 20% trong nchrăp năm aơ, n’hanh ding le\ ndơ ta\ch gluh bah dih hu\ch âk nkôp đah rơh aơ năm e. Ntoh lư kơt ta Dak Lak, n’gor geh rnoh so\k âk ngăn nkual Tây Nguyên, tâm 3 khay so\k ndơ\ tơm prăk geh 854 rmen prăk, đêt lơn nkôp đah rơh aơ năm e yơn geh 20% rnoh trong nchrăp năm aơ. Wa Bùi Văn Chuẩn, Groi Cục trưởng cục soay n’gor Dak Lak, rblang ăp nkô| nău:

Dak Lak n’hanh ăp n’gor Tây Nguyên dôl rdâng đah du\t âk jêr jo\t yor duh phang [ư du\t têh tât nău kan nkra njêng ta\ch rgâl ta nkual, lơn lah tuch tăm lo\ mir n’hanh thuỷ điện, âk thuỷ điện le\ an rlu do\ng, bah meng ne\ rnoh khlay du đêt ndơ khlay bah n’gor kơt Cao su, cà phê, tiêu hu\ch âk tay; âk doanh nghiệp du\t jêr jo\t mpeh prăk kaih, nău [ư nkra njêng tăch rgâl đêt dơm. Bah meng ne\ ntuh kơl n’hâm soan du\t đêt, ăp tơm prăk ntuh kơl knu\ng an trok rnon, yor r^ tơm prăk so\k rui n’hanh soay năm 2016 mô geh hao kơt nău nchroh mbơh.

Nău ang ngăn tâm rup wa\ng sa bôk năm 2016 bah nkual Tây Nguyên lah nău kan pâl nđaih geh nău jhao oi. Kơp bah ăp n’gor an saơ, rnoh năch pâl nđaih tât Tây Nguyên hao 12% nkôp đah rơh aơ năm e. Nău aơ dơi rblang yor aơ lah rnôk geh âk nău [ư va\n hoá way ơm bah ăp rnoi mpôl đêt ta ntu\k. Hăn ndrel đah ăp nău [ư pâl nđaih va\n hoá thể thao bôk năm. Kơt n’gor Lâm Đồng bôl geh nău rmanh ăp ntu\k pâl nđaih le\ [ư 4 năch dak bah dih kh^t, yơn rnoh năch tât n’gor aơ hôm e hao âk, ns^t geh prăk pâl nđaih kơp geh bơi 2400 rmen prăk. Wa Nguyễn Thị Nguyên, Kruanh N’gâng kan Văn hoá Thể thao n’hanh pâl nđaih n’gor Lâm đồng, an g^t:

Jêh ăp nău geh ri tă bah trong kan nkra uănh tay ri gâp du\t rhơn nău [ư pâl nđaih ta Lâm Đồng le\ plơ\ tay nâm ơm n’hanh rnoh năch nar lơ âk. A[aơ n’gâng kan mpôl hên nchrăp du nău ntru\nh lor đah ăp nău [ư thể thao bah dih gay ndơ\ an mât uănh đăp mpăn; n’hanh mpôl hên le\ dăn đă đah N’gâng kan Văn hoá thể thao pâl nđaih bah lơ ơm geh ăp sam [u\t nău ntru\nh, nt^m đah ăp ntil nău [ư aơ. Mpôl hên le\ tâm rgop đah ăp n’gâng kan n’hanh nt^m rđau geh ăp nău [ư văn hoá thể thao, ăp bôk nău kan wa\ch rgum năch n’hanh nta an năch tât đah Lâm đồng uănh pâl.

Pâl nđaih lah soan hao dăng bah nkual Tây Nguyên, yơn knu\ng nsing tâm nău joi geh ơm yor ntu\k ntô ns^t an, ma mô ho\ dơi ntuh kơl tâm di.

Dơi lah, nău hun hao wa\ng sa bah Tây Nguyên mô ho\ nâp nâl, n’hanh hôm e knơm âk tâm trôk nar. Trôk nar mô ueh nar lơ jêr njrăng. Nkual aơ ân geh ăp trong r[o\ng n’hanh ntuh kơl le\ rngôch lơn, đê| đo\ng lah tâm nău kan tuch tăm n’hanh pâl nđaih, gay dơi geh hun hao nâp nâl./.

Nu\ih rblang: Y Sưng Phê Ja