Lah kơt bah năp nơh hăn tât Ấp Đôn Chụm, xã Tân Sơn, nkuăl Trà Cú mô mô di tâm rơh lễ, tết ri hăn tât âk ntu\k knu\ng saơ kon se n’hanh bu ranh gu\ êng tâm ngih rôp đôp. Yơn a[ao rup nê mô hôm ôh, ma tâm ăp ntu\k ri saơ màu n’ir ueh bah tuh mbo n’hanh bâr ngơi, nau gơm bah kon se, bu ranh.

Vơt phung hên tâm ngih mhe ndâk rnoh rlau 500 rkeh prăk, wa Thcạh Chung nkoch, bah năp nơh rnăk hên kp\ geh 4 sào lo\ yơn knu\ng [ư geh 2 yan ba, năm geh sa, năm mô geh, mô geh nu\ih u\ch manh yor ri lôch năm hăn tât ta n’gor Dak Nông pe\ cà phê ân bu, jêh ri lo\ hăn tât Bình Phước hăn rôk bum ân bu, tât têt mư geh si\t khâl ngih vâl. Tât năm 2013, geh kơl an têk rse điện mpoh ang gay kơl nau kan tuch tăm, n’hanh geh bu kơl du mlâm ndrôk rnoh khlay 15 rkeh, rnăk vâl hên mô hôm hăn kan ngai tay ôh “Bah năp nơh gâp hăn ngai ngăn gay ma hăn joi pah kan ân ma bu. Yơn a[aơ [on lan hên geh ngih dak nkra ân trong, têk ngăn rse điện yor ri ma ur sai hên mô hôm hăn ngai gay pah kan ma bu tay ôh, gu\ ta ngih tăm byăp, tăm bum, nau rêh ko\ ueh lơn”.

Tât Ấp Đa Hoà, xã Phước Hảo, nkuăl Châu Thành, ntu\k geh du rơh nu\ih ơon lan ach o ri tât tăch dak mham nơm gay rong săk, a[aơ rgâl âk ngăn, nu\ih [on lan ncho hăn tât mbok lo\, trong hăn tâm [on lan nâp ueh, têh hvi, mô hôm geh ngih truh  sat tay ôh. Neh ntu ta aơ mô hôm lơi dơm ôh, ma  lo\ ntơm nơh a[aơ ho\ tăm tơm êng, leo nsi\t ân nu\ih [on lan geh ntơm 5-10 rkeh/yan. Êng nau kan rong ndrôk, rong djăr yor Ngân hàng chính sách xã hội n’hanh rmôt nu\ih pah kan lo\ mir n’gor kơl an ho\ kơl kônh wa rkaih ach o, đăp mpăn nau rêh. Kim Sa Rây, ngoai tâm ăp rnăk geh kơp dơn rklaih ach o dăch aơ ngơi : Lôch jêh bi\ch ur, ri ur sai hên hăn tât ta Bình Dương gay joi kan pah ân ma bu gay joi nau rêh. Tât năm 2011 rnôk si\t ta ngih, ri gâp geh ngih dak kơl an ngih 167. Rnôk geh ngih ri gâp đăp mpăn gu\ tâm ngih, rvăt ndrôk si\t rong ân păng deh kon n’hanh phân ri poh ân tơm tăm:”.

Hôm đah nu\ih Khmer ta Ấp Sơn Lnag, xã Kim Hoà, nkuăl Cầu Ngang ri nau mi\n gay rlet rlau gay [ư sâm geh đah nau kan tuch tăm ân săk geh, nâp nâl, mô  gu\ kâp tâm nau kơl an bah ngih dak ho\ leo tât nau rgâl mhe ân nkuăl jru, nkuăl ngai aơ. Ăp rnăk vâl mô geh mô lah đê| neh tuch tăm lo\ săch nau kan ân tâm di đah nau geh jêng bah rnăk vâl nơm. Ntoh ngăn kơt wa Thạch Phone ngih geh du sàog neh, đah nau kơl an nau nti\m tuch tăm-mât rong bah n’gor, wa ho\ săch nau rong kik, nau kan aơ ho\ kơl wa ăp năm geh ma âk jêt rkeh prăk ma mô kâp hăn pah kan ngai :” Bah năp nơh ko\ hăn pah kan ân bu ta n’gor Đồng Nai, ntu\k mâp ntu\k bi\ch, jêr jot ngăn. Yơn saơ lôch năm aơ tât năm êng ma mô geh nau rmeh tâm săk. Gâp mi\n lah mô nsôih pah kan jan sa, đăp mpăn du ntu\k ri mô gi\t ntă jo\ di\ng geh nau mbơm oi, ri gâp di\ng gu\ ta ngih, rvăt kik si\t rong n’hanh ndăn hăn kan ma bu, pah ăp nau kan lah geh dơi…du năm ri ko\ geh rlau 60 rkeh”.

Trà Vinh năl lah nau kan n’huch ach o lah ngoai tâm ăp nau kan khlay tâm nau hun hao văng sa-rêh jêng bah nkuăl. Bơi tât 10 năm rlau aơ, ăp năm n’gor ho\ rgum tơm prăk ntơm 600-800 rmen gay [ư ăp nau kan kơl an jut jăng ach o. Knu\ng êng ntơm bôk năm tât a[aơ, ntơm bôk nau kan 135, Trung ương ho\ kơl an 47 rmen gay [ư n’hanh mât nkra ân 71 ntu\k ndâk njêng, kơl an 1.300 rnăk hun hao pah kan, [ư nau ntru\nh 29 mpeh nau kan kơl an neh gu\, neh tuch tăm geh rlau 2.500 rnăk [on lan geh kơl an tơm prăk 65 rmen, tâm nê rnôk nau ntrủ\nh 102 bah Thủ tướng Chính phủ, n’gor ho\ kơl 8,5 rmen ân nu\ih [on lan ach , nkuăl jêr jo\t…Ntơm bah nê, nau văng sa-rêh jêng nkuăl nu\ih Khmer lo\ geh hun hao, nau rêh bah kônh wa nar lơn rgâl. Rnoh rnăk ach o rnoi mpôl đê| 5 năm n’huch 5,3%/năm, âk lơn bơi tât 3% rđil đah nau nsum bah n’gor. Wa Nguyễn Thanh Hùng, Groi Kruanh Ban dân tộc n’gor Trà Vinh ân gi\t:

 ‘ Tâm ăp năm rlau aơ, Đảng n’hanh Ngih dak ntru\nh âk nau kan, nau kơl an n’hanh kơl an tâm nau rêh jêng đah nkuăl [on lan. A[aơ tâm ăp xã jêr jo\ t ngăn, trong hăn ro ho\ kloh aih ngăn. Ngăn lah n’gor uỷ Trà Vinh ho\ ntru\nh nau ntru\nh mpeh nau hun hao văng sa ăp ding ân nkuăl Khmer n’hanh UBND n’gor lo\ geh nau kan hun hao văng sa rêh jêng tâm nkuăl rnoi mpôl đê|. Ntơm ăp nau kơl an ba lơ nê ho\ rgop nau n’hao nau rêh, drăp ndơ bah kônh wa rnoi Khmer tâm rơh rlau aơ”.

Đah nau kơl an bah Đảng n’hanh Ngih dak, ndel đah nau kơl an bah ăp gưl kan Đảng, N’gâng kan tâm nkuăl n’hanh nau nsôih rlet rlau nau jêr bah kônh wa, rnơm lah, nau văng sa-rêh jêng, nau rêh bah kônh wa rnoi Khmer n’gor Tyrà Vinh lah êng, bah kônh wa rnoi Khmer Nam bộ lah nsum mra lo\ geh n’hao prêh du trong nâp nâl, rgop nau ndâk njêng ân rnăk vâl, [on tơm nar lơn sâm geh./.

Nu\ih  blang: H’Thi