VOV4.M’nông

            Phâm may m^n mpeh rnoh khlay wa\ng sa bah tơm macca ta Tây Nguyên, ta ăp ntu\k ma công ty le\ an [ư mêh? Tât a[aơ he le\ dơi kơp nău geh n’hanh dơh ue\h bah păng đo\ng?

            Hoàng Tùng: A[aơ nchơm ma ntơm bôk năp, mô ho\ nănh uănh năl păng moh ta rnoh. Yơn nklăp lah păng geh âk rlău puăn prăm tơ\ ntuh kơl an cà phê. Yor nău geh bah păng le\ dơi uănh năl lah hao mbrơi t^ng năm.

            Mpeh công ty năm mhe aơ nơh lah rlong du ntil chế phẩm an luh kao kơn play, rlong ta 16 tơm. Kêng du\t ăp tơm geh 9kg, tơm du\t đêt lah 4kg. R^ng geh nklăp 5,6kg du tơm. Kơt ta Úc, nău r^ng geh năm tâl pe bah khân păng nklăp 0,5kg/tơm dơm. Hôm ngăn geh ta Dak Lak a[aơ, r^ng geh nklăp 2kg/tơm, kơp le\ ma mir geh mât chăm n’hanh ăp mir ntlơi dơm an ta nê. Ma le\ rngôch ăp rnăk tăm an ntlơi êng ta nê da dê.

            Đah kônh wa tăm đêt ri năm tâl puăn le\ mplơ\ tay tơm prăk ntuh kơl. Lơn lah ăp rnăk tăm rlu\ đah tơm cà phê ntơm nơh pe, puăn năm ri a[aơ he mbra dơi lah geh sa yor a[aơ rnoh khlay macca tâm n’gor dôl hao khlay rlău lam ntu\r neh.

            Ho\ geh mir I an rnoh geh wa\ng sa ngăn ngăn, rnoh khlay ngăn ngăn bah tơm macca đo\ng? Mô nkoch nklă mpeh rnoh khlay tă bah nău u\ch geh âk nu^h rvăt mpeh tơm ntil?

            Hoàng Tùng: Lah nkoch mpeh rnoh khlay ngăn ngăn ri nt^t kơt mir nô Thu ta Phú Lộc, Krông Năng, Dak Lak. Mir dja nchơm ma geh 100 tơm macca ndop măt dơm, hôm [a [a\ lah tơm tăm ma găr. A[aơ nô Thu le\ sreh tơm tăm ma găr yor păng mô geh luh play. Ri mir păng le\ an geh play du\t ue\h, nklăp 18kg/tơm. Ri nău ns^t geh he saơ kloh na nê|. Dơn kơp êng rnoh khlay kơt mpeh Úc lah 4 đôlar n’gul, bơi tâm ban đah 90 rbăn, ri rnoh khlay le\ du\t âk hôm. Ta neh hvi 5 sào, a[aơ păng geh nklăp 300 rkeh prăk. Lah dơn kơp êng rnoh khlay t^ng mpeh Úc, mô kơp rnoh khlay tâm dak he dôl ma hao du\t khlay, ri geh 180 rkeh prăk âk rlău cà phê đo\ng, âk rlău du\t âk đah cà phê.

            A[aơ geh du\t âk doanh nghiệp dôl ma m^n tât du trong hăn du\t têh an tơm macca ta Tây Nguyên, jêng lah tăm tât bar pe jât rbăn ha, mô dơn nê hang rhiăng rbăn ha. G^t geh rmoh rman an [on lan kan lo\ mir rnôk t^ng [ư ndơ dja đo\ng may lah? Nt^t kơt rnoh khlay a[aơ lah nsing tâm nău geh ndơ tăch to\ng an 1/3 nău u\ch geh ndơ rvăt. Ndr^ tât rnôk ndơ geh tăch âk dah ndơ u\ch geh rvăt ri păng mbra phâm jêng mêh? G^t păng plơ\ jêng kơt găr điều đo\ng may lah?

            Hoàng Tùng: Bôk năp, uănh nsum du gâl pe mô lah du gâl puăn nău u\ch geh ndơ do\ng rvăt, gâp m^n uănh lah uănh năl kơt nê lah tih. Rnoh khlay săk kah bah găr macca dơi uănh năl lah du\t ue\h tâm le\ rngôch ăp ntil găr lam ntu\r neh. Tâm rnoh 10 ntil play du\t kah ue\h lam ntu\r neh a[aơ, tâm rnôk nê rnoh âk bah macca dơn geh 1,5% dơm. Kruanh hiệp hội macca Úc an lah, bol ma rnoh hvi neh tăm macca hao âk rlău 30 tơ\ kơt a[aơ ri rnoh khlay bah găr macca mô dơi rgâl, păng mô dơi thuk rlău ăp ntil play êng [a [a\. Jêng mpôl hên nsing nơm lah, tăm macca mbra mô geh mâp rmoh rman tâm 100 năm tât aơ tay.

            PTV: Dăn lah ue\h wa!

                                                                    BTV: Điểu Thân