VOV4.M’nông – Lôch nti Ngih sam [u\t Trung học Sư Phạm Dak Lak, năm 1985, Nai Y Luă Kmăn, rnoi Êđê, dơi ăn nt^m ta ngih sam [u\t Tiểu học Lý Tự Trọng, Xă Đak Nuê, nkuăl Lak. Bah ăp nar ntơm tât ngih sam [u\t, Nai Y Luă u\ch êng nt^m nti ta [on Dlây, ntu\k ngih sam [u\t jêr jo\t ngăn, đah 100% kon ho\k lah nu\ih rnoi mpôl đêt.

Âk năm dăch dêh đah ăp ntu\k ngih sam [u\t jêr jo\t, nău kan bah nai mô êng lah nt^m rplay sam [u\t an ăp oh, ma hôm g^t ăp nu\ih ăp nău rêh kon ho\k, nti ntop tay nău ngơi rnoi mpôl đêt êng, gay dăch dêh, tâm pă n’hanh rgo\ jă kon ho\k hăn nti, rgo\ jă me bơ\ wât nău khlay bah nău nti rplay sam [u\t, bah ne\ nta an oh t^ng nti. Nai Y Luă Kmăn nkoch: “Trong hăn du\t ngai n’hanh jêr jo\t, ngăn lah yan mih, trong hăn du\t bô|k mbir, nai ta ne\ u\ch hăn nt^m di mông ri an njuăl ndeh ta jay [on lan, đah kon se ta ne\ ri mô tâm ban nău ngơi, nai n’hanh kon ho\k mô wât nău ngơi yor [on lan ta ne\ knu\ng lah rnoi Mông. Ăp nai nkre tâm rgop đah [on lan ta ne\, tâm rgop me bơ\ n’hanh nai an nti tay nău ngơi rnoi ne\, yơn ma mô g^t ngơi âk, knu\ng nti ăp nău rgo\ jă ăp oh nsrôih hăn nti”.

Ntu\k ngih sam [u\t Dak Sar geh 200 kon ho\k, đah 8 jrô nti, ăp oh ta aơ du\t âk lah nu\ih rnoi mpôl đêt nkual yôk mpeh bah lơ kơt Mông, Tày hăn lăp gu\. Le\ rngôch [on lan rnoi đêt ta aơ gu\ rêh chah chrai ta jâng yôk, tă ngih sam [u\t âk km jêng nău hăn nsong du\t jêr jo\t. Nai Y Luă an g^t: Mô tâm ban kơt ta nkual bah dâng, nău nt^m nti ta nkual prêh mâp du\t âk jêr jo\t, ăp nai an nkhu\ch lor jêh ne\ mơ m^n tât nău nt^m bah kơi. Gay mât ring rnoh nu\ih, ăp nai an g^t hăn, nsrôih n’hanh yô| ro\ng kon ho\k. Đah ăp kon ho\k ntlơi nti, nai an tât ta wâl rgo\ jă, âk rnôk ăp nai roh le\ nar mơ hăn tât ta ntu\k. Nai Y Luă nkoch: “Âk kon ho\k u\ch ntlơi nti, yor nău rêh rnăk wâl du\t jêr jo\t, ăp mon u\ch kơl me bơ\, jêng nai hăn tât ta wâl rgo\ jă ăp oh tât ngih sam [u\t, jêh ăp tơ\ hăn mô dơi ri tâm rgop đah thôn [on ta ne\, saơ he hăn rgo\ jă âk tơ\ kơt ne\ n’gle\ du\t kon ho\k g^t đo\ng n’hanh khân pơng hăn nti tay”.

Jêr jo\t, o\k r’ah kơt ne\, yơn nai Y Luă mô rlu. A[aơ le\ 57 năm, to\ng 30 năm an n’hâm soan đah nău kan nt^m nti, nai Y Luă hôm e dăch dêh đah ntu\k ngih sam [u\t. Mhe aơ, rnôk xă Dak Nuê ndâk njêng tay ngih sam [u\t Tiểu học Y Ngông Niê Kdăm đah 3 ntu\k ngih sam [u\t, nai Y Luă Kmăn u\ch êng tay s^t nt^m ta ngih sam [u\t ngai ngăn, tă bah xă 26 km. Mpo\ng u\ch kơl an kon se nkual jêr ngai g^t rplay sam [u\t, lah n’hâm soan gay nai Y Luă rlet rlău âk nău ntu\l rlong ne\: “Rnôk saơ kon ho\k dơi g^t rplay sam [u\t, săk gâp nơm saơ răm n’hanh đăp mpăn tâm trong kan, gâp uănh ăp oh kơt oh kon gâp, yor ne\ gâp nsrôih rgo\ jă nt^m nti an ăp oh gay ăp oh ta ntu\k ne\ dơi nti nsơm, dơi g^t rplay sam [u\t kơt âk kon se jêt ta ntu\k êng”.

Năm bah năp, ntu\k ngih sam [u\t Dak Sar geh rnoh kon ho\k tât jrô nti đăp mpăn n’hah nău nti nsơm g^t ngăn tâm 3 ntu\k bah ngih sam [u\t tiểu học Y Ngông Niê Kdăm. Nai Trần Văn Chính-Hiệu trưởng Ngih sam [u\t Tiểu học Y Ngông Niê Kdăm uănh lah:

“Nai Y Luă mô knu\ng g^t blău đah nău kan ma hôm [ư nu\ih rgo\ jă blău; ntrong leo hăn lor mro tâm ăp nu kan bah ngih sam [u\t, tâm rnglăp, dăch dêh ndrel đah nsum mpôl cán bộ nai mô rlu ndơ\ ueh jêng nt^m n’hanh nti bah ngih sam [u\t nar lơ hao”.

Âk năm mro nai Y Luă le\ dơi geh nai nt^m g^t blău bah ngih sam [u\t. Khay 10 mhe rlău, Nai Y Luă dơi săch lah nu\ih ntoh lư bah nkuăl râng Đại hội tâm rlong ro\ng dak bah n’gor Dak Lak. Yơn, đah nai Y Luă, nău têh jêng bah kon ho\k lah nău răm, ueh lăng, lah âk ntil ndơ nkhôm têh khlay le\ rngôch. Âk kon se nti bah Nai a[aơ le\ hăn nti đại học, geh nu\ih jêng nai kan ndrel: “Gâp du\t rhơn rnôk saơ kon se bah nơm geh âk nu\ih têh jêng kơt ne\, yor bah năp đaơ lah kon ho\k, yơn a[aơ ri geh nu\ih jêng nai kan ndrel, đê| đo\ng lah nt^m ndrel du ngih sam [u\t đah gâp, kon ho\k geh nu\ih [ư nai nt^m jrô 6 let lơ, jrô 10 let lơ, geh nu\ih hăn nti đại học n’hanh hăn pah kan ăp nău kan êng”.

Nar Nhà giáo Việt Nam tât đah ăp nai ta ntu\k ngih sam [u\t Dak Sar đêt rmên, dăch dêh yơn mô yor ndr^ ma mô geh nău răm m’ak, ngăn ngên. Nai Y Luă Kmăn n’hanh ăp nai ntu\k aơ dôl rgop le\ n’hâm soan bah nơm an du nău rêh ueh ang lơn bah kon se nkual prêh./.

            Nu\ih rblang: Y Sưng Phê Ja