Năm mhe s^t ntu\k pâl nđaih mhe Tây Nguyên- (nar 5 Tết, nar ngoăy, lơ 23-2-2015)

VOV4.M’Nông :Bah dak leng Drai Sap, nkuăl Chư Ju\t, n’gor Dak Nông, hăn rlău 25 km trong rgăn bri dak leng Drai Sáp, njok t^ng dak me Srê Pôk, mơ tât ntu\k trôm pưh Chư Bluk (ta xă Buôn Choah, nkuăl Krông Nô). Yơn đah âk năch pâl nđaih, aơ lah ntu\k tât ueh, uănh nsong tâm ăp nar năm mhe. Tâm mpôl nu\ih hăn Buôn Choah, Yuh Đào Thị Thêu, du hê năch pâl nđaih tât bah nkual têh Gia Nghĩa, n’gor Dak Nông gơih nđơr an g^t le\ hăn rlău 100 km tât uănh nsong ntu\k pâl nđaih mhe aơ.

            “Tâm rơh năm mhe aơ, lah du hê druh ndăm rêh nkual dăch aơ ri gâp saơ du\t răm rhơn rnôk druh ndăm mpôl hên geh tay du ntu\k pâl nđaih mhe ne\ lah trôm pưh yôk u\nh têh ngăn Đông Nam Á ta nkuăl Krông Nô, Dak Nông. Ntu\k aơ bol mhe dơi saơ yơn dơi n’gor uănh m^n gay wa\ch rgum âk nu\ih ntuh kơl lăp [ư pâl nđaih n’hanh mpo\ng aơ lah du ntu\k pâl nđaih ueh mô knu\ng nu\ih [on lan tâm nkual ma nu\ih [on lan lam dak tât uănh. Êng đah săk gâp ri aơ lah ntu\k pâl nđaih du\t ueh tâm rơh năm mhe aơ”.

            Ăp nar năm mhe, rnôk năch pâl nđaih tât pâl nsong nar lơ âk, âk kônh wa ta xă Buôn Choah, nkuăl Krông Nô le\ geh tay du nău kan mhe: Nău kan rhăk do\ng an năch pâl nđaih. Wa Nguyễn Thanh Tùng, ta xă Buôn Choah, nkuăl Krông Nô, n’gor Dak Nông an g^t: Tết năm aơ, rnăk wâl wa mhe wơt năm mhe, nkre [ư ntu\k tăch môp, tăch dak an năch pâl nđaih ta trong hăn lăp yôk Chư Bluk. Săk wa le\ rêh dăch nkual trôm pưh rlău 30 năm n’hanh âk tơ\ lăp tâm trôm pưh uănh, m^n joi, le\ jêng “nu\ih nt^m” an năch. Wa Tùng nkoch:

            “Ăp trôm pưh aơ geh bah kăl e, nu\ih [on lan kuăl lah Chư Bluk, âk nu\ih ta ntu\k, nchron pănh kuăl lah trôm rêt yor tâm trôm du\t âk rêt. Tâm nkual aơ joi saơ bơi 100 trôm pưh têh jêt, jông ăp trôm pưh lah rhiăng mét..”

Kơt nău nu\ih [on lan, trong trôm yôk u\nh Chư Bluk đah bơi 100 trôm têh jêt geh âk nău ueh êng n’hanh nt^t mpơl êng: du\t âk ăp trôm pưh geh trong ding đah âk glah tâm luh jêng âk rwa\ch rvang. Lăp jru tâm du đêt trôm pưh, âk mpô mpa rêh kơt: ăp ntil rêt, bih, k^t, klo rêh du\t ueh. Tâm trôm pưh, rup neh lu\ Bazan le\ an saơ tâm rnôk bruh yôk u\nh ta neh tă aơ hăng rkeh năm. Tâm ăp trôm pưh, ăp gưl nham thạch krêp ta lu\, le\ an saơ trong hoch dung nham Bazan bruh t^ng gưl tâm rnôk pah kan bah Macma. T^ng ăp nu\ih khoa học Nhật Bản, ntil trôm pưh yôk u\nh nkual aơ geh du\t đêt ta lam ntur neh đah ăp nduh ndăp dung nham, ăp têl bah lu\ ăp gưl lu\ Bazan gu\ rgăn mô lah klôn rsoăn ta mpir trôm pưh, mpơl nău dung nham bruh yôk u\nh n’hanh trong hoch bah n’hong dung nham… nău geh măt bah rup n’gâng nham thạch ta mpeh bah lơ mô lah tâm trôm pưh le\ saơ ntu\k aơ tă aơ hăng rkeh năm lah du nkual bri. Rnôk yôk u\nh bruh dung nham mâp đah trôk nar, n’hâm sial, mbrơi mbrơi nđik n’hanh dăng, glơi tay ka lơ jêng ntrong ăp rup ueh êng…

Jêh rnôk uănh joi, m^n njêng, mhe rlău, ăp nu\ih khoa học Nhật Bản ndrel Tổng cục địa chất n’hanh khoáng sản Việt Nam le\ mbơh nu nău bôk mpeh le\ trôm yôk lu\ u\nh jông ngăn Đông Nam Á ta xă Buôn Choah, nkuăl Krông Nô. T^ng wa Võ Văn Tâm, Kruanh Rnâng kan mât uănh bri ntu\k pâl nđaih Drai Sáp, aơ lah ntu\k saơ têh ngăn mpeh măt khoa học n’hanh geh nău khlay pâl nđaih ta nkual Tây Nguyên. Yor le\ trôm pưh yôk u\nh aơ mbra dơi tâm nthoi tay.

Nkual pâl nđaih geh êng dak leng Drai Sap, dak leng Drai Knur n’hanh Gia Long ntoh lư đah năch pâl nđaih tâm n’hanh dak bah dih. Wa Võ Văn Tâm, Kruanh Rnâng kan mât uănh bri ntu\k pâl nđaih dak leng Drai Sap:

            “Aơ lah du nău răm an n’gor he yor ntu\k aơ dơi ngih dak kơp dơn nkual pâl nđaih gưl ngih dak geh 2 dak leng: dak leng Gia Long n’hanh dak leng Drai Sap njok jông tât yôk u\nh Chư Pan lah njok jông tât dak me Srê Pok du\t ueh, nău saơ trôm yôk u\nh aơ lah rgo\ năp hun hao n’gâng kan pâl nđaih ta n’gor Dak Nông he”.

            Bol mhe mbơh jêh m^n njêng ta nău way ơm mpeh nău saơ aơ, yơn le\ wa\ch rgum âk năch pâl nđaih dăch ngai tât đah Buôn Choah tâm ăp nar năm mhe. Wa Nguyễn Thị Ngọc Lệ, Groi Kruanh Uỷ ban [on lan n’gor Dak Nông n’hanh ăp gưl n’gâng kan dôl nsrôih dăp rgum n’hanh ndâk njêng trong trôm pưh yôk u\nh Chư Bluk jêng ntu\k pâl nđaih têh, manh kuăl lah Công viên địa chất gay joi [ư n’hanh mât njrăng drăp ndơ geh ơm khlay aơ:

            “Na nê| saơ trong trôm pưh yôk u\nh ta nkual nkuăl Krông Nô, nu\ih [on lan n’gor Dak Nông du\t răm rhơn n’hanh nsrôih mbra jêng ntu\k tât du\t ueh an năch pâl nđaih kơt ăp nu\ih khoa học tâm dak n’hanh dak bah dih. Nkô| nău du\t khlay têh kuăng pơng rgop tâm nău hun hao wa\ng sa rêh jêng an ăp năm bah kơi tay bah n’gor. Tâm năm tât n’gor Dak Nông mbra mbơh [ư ndâk njêng bôk nău rgop an tâm nchră gay mbơh an Chính phủ kơp dơn an n’gor Dak Nông jêng Công viên địa chất gưl ngih dak n’hanh tâm ban u\ch mât uănh, n’hao trong kan nkoch trêng gay n’hao g^t wât an nu\ih [on lan mât njrăng drăp ndơ ơm geh aơ dơi ueh lơn”.

Trong trôm yôk u\nh Chư Bluk ta xă Buôn Choah, nkuăl Krông Nô, n’gor Dak Nông đah nău ueh bah bu ur druh b^ch chuêl tâm bri hăng rbăn năm le\ dơi kuăl dâk tâm yan năm mhe aơ./.

                                                            BTV:Y’sưng