VOV4.Mnông: Di rơh tât khâl ngăn ngên bâh Hoa Kỳ bâh Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ le\ mbơh nău mbơh nsum mpeh nău mpo\ng ua\nh nsum.

Dơn nău jă bâh Tổng thống Barack Obama, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng le\ geh rơh tât khâl tât ta Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ, rơh tât khâl bôk năp bâh Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam. Ta rơh tât khâl, le\ geh rơh tâm nchră đah Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng n’hanh Tổng thống Barack Obama ta ntu\k kan têh ta nar 7 khay 7 năm 2015, Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ le\ geh mbơh nău mbơh mpeh mpo\ng ua\nh nsum.

Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ năl geh ăp nău hun hao ue\h n’hanh ngăn ngăn kalơ âk trong tâm boh tâm 20 năm rlău aơ kơp ntơm bah njêng tâm boh, lơn lah nău hun hao tâm boh wa\ng sa n’hanh tăch rgâl, tâm boh tâm trong nkra ăp nkô| nău khuch bah kơi tâm lơh tâm su tâm ban kơt tâm khoa học n’hanh công nghệ, nt^m nti, dak si, ntu\k gu\ rêh, rdâng lơh đah rgâl duh nđik trôk nar, njrăng n’gang neh dak, rnă njrăng, nău dơi kon nu^h n’hanh n’hao dăng tâm boh tâm nkual n’hanh lam ntu\r neh kalơ ăp nkô| nău ndrel uănh khlay.

            Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ le\ ns^t geh âk nău dơi geh nkô| khlay kơp ntơm bah rnôk njêng tâm boh lam le\ rngôch Việt Nam- Hoa Kỳ năm 2013. Lơn lah, tăch rgâl n’hanh ntuh kơl bar ding hun hao tay ngăch; Hiệp định “123” mpeh tâm boh do\ng u\nh nar hạt nhân yor ma nău đăp mpăn le\ geh nău tam; Việt Nam le\ uănh an do\ng trong kan mhe rnă njrăng rdâng lơh ndrak nsiu nkh^t hêng; Hoa Kỳ le\ ntlơi du gâl nău ntru\nh mô an tăch ndrak nsiu nkh^t rmanh; Nău mbơh mpeh uănh jo\ jong nsum mpeh tâm boh njrăng n’gang neh dak dơi ký ton; tâm boh tâm ăp nkô| nău tâm nkual n’hanh âk ding dơi n’hao dăng. Ăp nhih pah kan bah Đảng Cộng sản Việt Nam n’hanh ăp viện bah Đảng Cộng hoà n’hanh Đảng Dân chủ bah Hoa Kỳ lor bôk năp [ư ăp nău kan tâm nchră n’hanh tâm nkoch bri đo\ng, kơt nkô| nău tâm boh lam le\ rngôch năm 2013.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng n’hanh Tổng thống Barack Obama ơh nău ôp ăp nu^h nchih báo.

            Geh ăp nău dơi tâm boh Việt Nam- Hoa Kỳ lah nơm geh bar ding le\ geh ăp nău nsrôih tâm rgop gay klaih rlău nău kăl e đo\ng, [ư bah nău êng êng n’hanh ntru\t ntrôl ăp nău dơi nsum r[o\ng tât le\ năp aơ tay.

Mpo\ng ua\nh an nău tâm boh Việt Nam- Hoa Kỳ: [ư ueh khlăy nău tâm boh tâm rnglăp jo\ jong.

Mpo\ng tât nău tâm boh bar ding n’hanh n’hao nău tâm boh tâm kơl le\ rngôch, bar dal lah tay na nê| mbơh nău tâm boh kan têh khlăy, nâp dăng n’hanh ngăn ngên, bâh nău tâm ryơk Hiến chương bâh Liên hợp quốc, luật pháp lam ntur neh n’hanh nău way kan chính trị, đăp mpăn, [ư tơm n’hanh mât le\ ngih dak bâh nơm. Bar ding ton ntrôl ngăch le\ rngôch nău geh nsum n’hanh nău tâm kơl ta ăp gâl kan bar ding n’hanh âk ding, yor nău geh nsum bâh [on lan bar dak, ntop ta nău đăp mpăn, tâm kơl n’hanh têh jêng ta nkual châu Á- Thái Bình Dương n’hanh ta lam ntur neh.

Tâm nchră nău

Nău n’hao tâm boh kan chính trị n’hanh nchră nău đah bar dak, n’hao nău tâm mbơh kan gâl têh n’hanh pơk hvi nău kan bar ding gay ma geh rdâk njêng tay nău tâm knơm n’hanh n’hao nău tâm kơl lah nău kan an lor bôk năp đah le\ Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ, tâm ban kơt nău n’hao tâm kơl wa\ng sa, tăch rgâl n’hanh ntuh kơl, [ư têh ueh khlăy lơn nău tâm kơl tâm khoa học n’hanh công nghệ, nt^m nti, dak si, ntu\k gu\ rêh n’hanh [ư t^ng luật pháp. Bar dak kơp dơn nău dơi bâh ntu\k rêh jêng nu^h Việt Nam ta Hoa Kỳ n’hanh âk nău tâm rgop bâh khân păng đah nău hun hao bâh Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ tâm ban kơt đah nău tâm boh bar ding ueh lơn đah Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ.

Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ lah tay na nê| nău tâm kơl tay bar ding ta ntrong kan mât rnă njrăng ngih dak n’hanh rnă njrăng đăp mpăn, kơt le\ geh mbơh ta rơh mbơh nsum mpo\ng tât nău ua\nh mpeh nău tâm boh mât rnẳnng ngih dak Việt Nam- Hoa Kỳ. bar dak lah na nê| nău tâm ton tâm rgop ta âk ntrong kan, tâm ne\ geh nău mât njrăng ăp nău ntêt nkri tât rnă njrăng mô geh way ơm, tâm kơl mât rnă njrăng nău tăch ndơ ta dak lêng, g^t vât ta ntrong kan tăch ndơ ta dak lêng, tăch rgâl n’hanh tâm mbơh nău mhe, vơt joi n’hanh kơl nu^h geh nău tât, tâm kơl kon nu^h, kơl njrăng nău khuch khat bâh nău tât n’hanh tâm mbơh công nghệ mât rnă njrăng  ngih dak. Bar dak rnê ăp nău nsrôih nsum mât njrăng ăp nău tât bâh rơh tâm lơh tâm su, geh nđâp nău kan tâm kơl kon nu^h, joi nu^h rmanh, nu^h roh ta rơh tâm lơh tâm su (MIA), ua\nh njrăng ăp ndơ ê ho\ rtoh, dak si kh^h diôsin n’hanh kơl tay âk lơn đo\ng đah ăp nău nsrôih tâm kơl aơ.

Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ u\ch kâp nău tâm rgop na nê| đah ăp ding tât râng tâm nchră êng gay ma [ư lôch ơm nău tâm ton tâm nchră rgo\ Thái Bình Dương (TPP) le\ rngôch, âk nău u\ch ro\ng n’hanh nău [ư ăp nău rgâl mhe ma saơ mbra dơi geh khlay [ư gay ma an tâm di đah nău kan gâl têh bâh Hiệp định TPP, nđâp ma geh nău khlăy đah ăp nău tâm ton geh tât nău mbơh nsum bâh ILO năm 1998 mpeh nău way kan tơm n’hanh nău dơi ta ntu\k pah kan. Bar dak nsrôih [ư du nău tâm ton TPP geh nău kan ueh di, tâm ban, an tâm di đah nău geh nsum bâh le\ rngôch ăp ding n’hanh njêng du nău kan mhe, jo\ jong n’hanh bar ding ndrel geh ueh an nău tâm kơl n’hanh tăch rgâl đah Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ, nkre lah njêng nău kan mhe an nău tâm kơl wa\ng sa n’hanh tăch rgâl ta nkual n’hanh ta nău tâm kơl n’hanh têh hao ta nkual châu Á- Thái Bình Dương. Hoa Kỳ rnê nău ueh mhe bâh Việt Nam ta rơh rgâl mhe wa\ng sa n’hanh lah tay na nê| nău kơl n’hanh n’hao nău tâm kơl geh nău rdâk njêng đah Việt Nam, n’hanh Hoa Kỳ kơp dơn nău mât kơl bâh Việt Nam dơi geh nău ntru\nh mpeh wa\ng sa tăch rgâl.

Bar dak mbra geh tay nău tâm kơl ta nău ntrôl ueh n’hanh mât nău dơi kon nu^h n’hanh kơl nău mât tâm nchră ueh, na nê| n’hanh rdâk njêng mpeh nău dơi kon nu^h gay ma n’hao nău tâm g^t vât ndrel n’hanh bah ir geh nău tâm [ah. Bar dak ntru\t đă an geh nău tâm kơl lơn tay gay ma đăp mpăn an lah ăp nu^h, geh nđâp le\ nu^h kan ndrel bâh ăp rmôt dơh geh nău tât, mô geh tâm nglah bu ur bu klô, mpôl rnoi, phung chroh mô lah nău t^ng bu ur bu klô, n’hanh geh nđâp nu^h quet nte, geh dơn le\ ăp nău dơi kon nu^h. Hoa Kỳ rnê ăp nău nsrôih a[aơ bâh Việt Nam an tâm di  đah luật đah Hiến pháp năm 2013 n’hanh ăp nău tâm ton lam ntur neh ma Việt Nam geh [ư gay ma hun hao le\ rngôch ngih dak, nđâp ma tâm nău ntrôl n’hanh mât nău dơi kon nu^h n’hanh ăp nău dơi  đăp mpăn êng. Hoa Kỳ rnê nău Việt Nam an do\ng công ước mpeh mô an tâm lơh mbram n’hanh ăp nău lơh mô lah rmal krit ir, mô geh nău tâm ro\ng kon nu^h mô lah mưch rmot kon nu^h n’hanh công ước mpeh nău dơi bâh nu^h quet nte, n’hanh bar nău u\ch ntrôl tâm kơl mpeh nău blău kan mhe ta ntrong kan aơ.

Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ u\ch ntrôl nău tâm kơl mpeh nt^m nti, geh nđâp tâm kơl bâh ăp ntu\k kan kơt lah ngih nti Đại học Fulbright Việt Nam n’hanh ăp nău tâm boh kan nt^m nti đại hoc êng tâm ban kơt ta ăp ntrong kan tâm kơl nt^m nti tiếng Anh. Nău n’hao tâm mâp tâm nđur [on lan geh nău khlăy tay. Bar dak u\ch ua\nh n’hêl ăp ntrong kan nta nău dơh nơih mpeh nău hăn nsong gay ma n’hao rnoh năch pâl nđaoh, kon hoc n’hanh ăp doanh nghiệp tât bar dak, nkre lah kuăl jă ăp ntu\k kan geh tât bâh Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ ơm [ư lôch du nău tâm ton bar ding mpeh nău kan rdâk njêng ntu\k kan mhe bâh ăp ntu\k kan dơn kan, nđâp ma ăp đại sứ quán bâh bar dak.

N’hao nău tâm kơl ta ăp nău tâm nkual n’hanh lam ntur neh

Hoa Kỳ rhơn rnê trong kan lăp rgum dak bah dih nsrôih ue\h bah Việt Nam, n’hanh Việt Nam rhơn rnê trong kan bah Hoa Kỳ n’hao dăng tâm boh đah nkual châu Á- Thái Bình Dương. Bar ding rhơn rnê nău tâm rgop nsum đah nău mât đăp mpăn, rnă njrăng, têh ndro\ng tâm nkual n’hanh lam ntu\r neh. Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ ton n’hao dăng tâm boh ăp nkô| nău tâm nkual n’hanh lam ntu\r neh ma bar ding ndrel ns^t geh ue\h n’hanh uănh khlay đo\ng.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vơt ndơn kan tăch rgâl  Hoa Kỳ Michael Froman.  

            Bar dak ton ntru\t ntrôl tâm boh mpeh hun hao nâp dăng, nkra ăp nău ntêt nkri rnă njrăng way ơm n’hanh mô way ơm, kơp le\ ma trôk nar lơh, tăch mpô mpa bri, rnă njrăng tơm dak n’hanh nuh srê têh. Bar ding ton pơk hvi kan nsum tâm ăp trong kan mât đăp mpăn n’hanh rgâl duh nđik trôk nar, mpơl nău uănh khlay tât tâm nchră gưl têh mpeh rnă njrăng Hạt nhân năm 2016 n’hanh u\ch ro\ng ăp dak geh nău kan na nê| gay ntru\t ntrôl rnă njrăng hạt nhân. Bar dak ton pơk hvi tâm boh mpeh bôk nău kan nchrăp lor rnă njrăng dak si lam ntu\r neh (GHSA), kơp le\ ma trong r[o\ng let năp aơ tay ơm dơi tât ăp nău u\ch kan bah GHSA.

            Việt Nam n’hanh Hoa Kỳ ton n’hao dăng tâm boh ta ăp rnôk tâm nchră tâm nkual đo\ng, kơt tâm nchră tâm boh wa\ng sa châu Á- Thái Bình Dương, rgum nchră Nkual Hiệp hội ăp dak Đông Nam Á (ASEAN), nău m^n [ư mhe Hạ lưu Mê Công n’hanh tâm nchră gưl têh Đông Á, n’hanh năl nău khlay bah du ASEAN tâm rnglăp n’hanh nâp dăng, nău khlay kan [ư tơm bah ASEAN tâm rêng kan chính trị- rnă njrăng tâm nkual, n’hanh tâm boh jo\ jong Hoa Kỳ- ASEAN.

            Bar dak mpơl nău klach rvê mpeh ăp nău tât mhe aơ ta dak lêng [ư lơn ma duh jêr, rchoh plưn nău nsing nơm n’hanh ntêt nkri [ư khuch tât đăp mpăn, rnă njrăng. Bar dak lah rjăp nău khlay mpư n’hao ăp nău dơi dah ro\ng nchuăn rdeng dak lêng n’hanh trong trôk dơi ăp dak bah dih kơp dơn; tăch rgâl tâm di, đăp mpăn n’hanh rnă njrăng nchuăn rdeng dak lêng; bah ir geh ăp nău kan [ư jêng duh jêr; đăp mpăn le\ rngôch ăp nău kan n’hanh nău kan ân tâm di đah luật pháp dak bah dih; rlăch dun nău nchâp đă, ntêt nkri, do\ng soan lơh mô lah ntêt nkri do\ng soan lơh. Bar dak u\ch nkra đăp mpăn ăp nău tâm pit t^ng luật pháp dak bah dih, kơp le\ ma kơt le\ mpơl dơi tâm Công ước bah Liên hợp quốc mpeh Luật Biển nar 10/12/1982 (UNCLOS), n’hanh dơn ngăn đo\ng nău khlay bah nău t^ng [ư ăp to\ng lam le\ rngôch nău mbơh mpeh mât uănh bah ăp ding ta dak lêng, nkre ma u\ch t^ng ăp nău nsrôih gay ma geh nkôp nău way mât uănh bah ăp ding ta dak lêng.

Ăp Hiệp định n’hanh nău tâm ton dơi geh ta rơh tât khâl.

            Ăp hiệp định n’hanh tâm ton ntơm nơh geh nău rgop tâm nău hun hao tâm boh bar ding Việt Nam- Hoa Kỳ n’hanh njêng ntu\k nsing nâp an nău tâm ton let năp aơ tay ma bar dak rdâk njêng tay, nê lah:

            - Hiệp định đah Chính phủ Việt Nam n’hanh Chính phủ Hoa Kỳ mpeh der so\k thuế bar tơ\ n’hanh nking nchăng krap ntu\ng thuế đah ăp ntil thuế tâm nău geh w\ang sa n’hanh Nghị định thư bah Hiệp định;

            - Săm[u\t nchih nkah đah Bộ Quốc phòng Việt Nam n’hanh Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ mpeh tâm boh tâm trong kan mât đăp mpăn Liên Hợp Quốc;

            - Săm[u\t nchih nkah đah Bộ Nông nghiệp n’hanh Phát triển Nông thôn Việt  Nam n’hanh Nhih pah kan hun hao dak bah dih Hoa Kỳ mpeh bôk nău kan ăp ntêt nkri nuh srê têh mhe ntoh n’hanh bôk nău kan rnă njrăng dak si lam ntu\r neh;

            - Tâm ton kơl đah Nhih pah kan hun hao n’hanh tăch rgâl Hoa Kỳ n’hanh Cục Hàng không Dân dụng Việt Nam;

            - Việt Nam pă an săm[u\t njêng nhih nti Đại học Fulbright Việt Nam mhe.

                                                                                                Nhà trắng,Ngày 7 tháng 7 năm 2015

Răk rblang: Thị Đoắt – Điểu Thân