Sưng ! dăn mbah kônh wa n’hanh băl mpôl dêh rmên. Jă kônh wa n’hanh băl mpôl djăt nau ngơi bu nong ntuh ta nau ngơi mpôl rnoi đê| tă bah radiô nau ngơi VN. Tâm bôk nău ntuh năng aơ, nar prao 9/08/2014, lah nău mhe tâm dak n’hanh bah dih dak, Di lễ Vu Lan bông khay 7 âm lịch ăp năm bôk nău ntuh geh nău nchih: “Wât rbăng uănh bah nău mât r[ay nău rêh rnăk wâl”. Kêng lôch lah nkô| trăch “Thôn [on mhe”, nkoch ăp nkual ach o ta nkuăl Mang Yang, Đak Pơ, Phú Thiện, Kông Chro, n’gor Gia Lai dôl mbrơi mbrơi rgâl knơm ăp play nuih bah tahen druh ndăm kơl kan.

  Nău mhe tâm dak n’hanh bah d^h dak geh âk nkô| nău khlay bah kơi aơ.

  Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng wơt Mpôl thượng viện Mỹ dôl khâl Việt Nam.

Groi Kruanh Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân [ư tơm r[u\n nchră lam dak n’gâng kan r[o\ng nchrăp nău kan n’hanh ntuh kơl.

Mpôl pah kan bah Ban Nt^m rđau Tây Nguyên pah kan đah n’gor Gia Lai.

Australia mbơh gleh an ăp trong rmal dăng lơn đah Nga.

Tổng thống Mỹ jao an nău rđau kan an ăp rmôt tahen Mỹ ntơm ăp nău lơh ka lơ trong trôk ta I rắc.

A[aơ lah nău ntuh n’hêl na nê|.

Kêng măng ntri 8/8, ta nhih pah kan Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng le\ wơt mpôl Thượng viện Hoa Kỳ tă bah Thượng nghị sĩ John Mc Cain n’hanh Thượng nghị sĩ Sheldon Whitehouse le\ hăn dôl tât khâl Việt Nam. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng rnê âk ăp nău tâm ro\ng n’hanh nău rgop bah bar Thượng nghị sĩ n’hanh âk băl mpôl Hoa Kỳ tâm boh đah Việt Nam, mpơl di nuih n’hâm mpeh ăp njuat hun hao ue\h tâm boh âk ntil đah bar dak, lơn lah tâm du năm rlău aơ kơp ntơm bah rnôk tâm boh le\ rngôch dơi njêng. Tồng Bí thư lah rjăp Đảng n’hanh Nghih dak Việt Nam uănh Hoa Kỳ lah du dak tâm boh bôk năp bah Việt Nam; u\ch t^ng nău ntru\t ntrôl tâm boh Việt Nam- Hoa Kỳ ta ăp gưl n’hanh ta le\ rngôch ăp trong kan đah nău geh an [on lan bar dak, yor ma đăp mpăn n’hanh hun hao bah nkual n’hanh lam ntu\r neh. Tổng Bí thư u\ch ro\ng bar ding mbra geh âk trong kan ue\h gay an [ư tâm boh geh nău dơi tâm boh le\ rngôch n’hanh ngăn ngăn nchrăp nkah ndray 20 năm dah ro\ng tâm boh đah bar dak tâm năm 2015./.

 

Nar n’aơ, ta nkual [on têh Đà Nẵng, r[u\n nchră lam dak nău kan r[o\ng trong nchrăp n’hanh ntuh kơl hăn tât nar pah kan tal 2. Groi Kruanh Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân râng n’hanh [ư tơm r[u\n nchră. Ntoh ngơi ta r[u\n, Groi kruanh Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân an g^t, Luật ntuh kơl nsum dơi Quốc hội mbơh an geh âk nău mhe. Âk nău ntru\nh bah luật ntuh kơl nsum mbra dơi geh đêt nu nău ntuh kơl lir lar, nău nchrăp [ư mbrơi ngăch, ndâk nkra nău “Dăn-an dơm” tâm ntuh kơl nsum. Luật Đấu thầu nkra rgâl lah luật khlay, pơk hvi an nkra rgâl săch nu\ih ndranh, nkre geh âk nău ntru\nh [ư dơi kơl an nu\ih ndranh tâm dak tât râng [ư, ju\t jăng nu nău ntlơi nu\ih ndranh jêt, nău nchrăp [ư mbrơi ngăch, đăp mpăn do\ng an ndâk nkra, rwa\t năp drăp ndơ ngih dak. Groi kruanh Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đă ăp n’gâng kan, [on lan ân n’hao trong kan nkoch trêng, ndơ\ ăp Luật le\ an ngăch hăn tâm nău rêh:

“Gâp đă n’gâng kan Kế hoạch n’hanh Đầu tư kơt ăp n’gâng kan Trung ương ơm tâm ôp đah chính phủ an do\ng ăp sam [u\t nt^m do\ng an tong ăp, gay dêr nu nău Luật le\ an do\ng yơn ăp sam [u\t tâm Luật ri an kâp. Nkre, ăp n’gâng kan, ăp gưl bah Trung ương tât [on lan an n’hao trong kan nkoch trêng mbơh rblang luật tât ăp ngih pah kan, rmôt kan êng nu\ih gay n’hao nău wât rbăng n’hanh an tâm ban u\ch gay dơi n’hao tam lơn, ueh lơn bah luật ntuh kơl nsum kơt luật đấu thầu”.

 

Nar ntri 8/8, ta thủ đô Nay Pyi Taw, Myanmar, Groi Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh le\ geh rơh mâp đah Hoàng Thân Mohamed Bolkiah, Bộ trưởng Ngoại giao n’hanh Thương mại Brunei, bah meng tâm nchră AMM 47 n’hanh ăp tâm nchră geh tât nău kan. Bar ding le\ tâm ôp tâm rgâl mpeh ăp trong n’hao dăng tâm boh tâm rnglăp n’hanh tâm boh ue\h lăng đah Việt Nam n’hanh Brunei, tâm nê geh tât nău tâm ban u\ch tâm boh bar ding le\ dơi ký ton. Groi Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh dăn đă bar ding n’hao dăng tâm ôp tâm rgâl gưl têh mpeh ăp gưl, ntrôl dăng tâm boh kalơ ăp trong kan njrăng n’gang neh dak- rnă njrăng, văn hoá, nt^m nti, pâl nđaih, nu^h kan, tuch tăm mât rong; ơm [ư rơh họp bôk năp Uỷ ban tâm boh bar ding Việt Nam- Brunei tâm rnôk tâm di tâm năm 2014./.

 

Nar n’aơ, ta Hà Nội, Uỷ ban Văn hoá, nt^m nti, druh ndăm, druh ndăm rchong n’hanh kon se bah Quốc hội, Tơm prăk nkrem kon se Liên hợp quốc ta Việt Nam tâm rgop [ư r[u\n nchră nkoch mbơh ăp nău dăn đă bah Uỷ ban nău dơi kon se Liên hợp quốc đah Việt Nam n’hanh trong nchrăp [ư dăn đă. Uỷ ban aơ dăn đă Việt Nam ân njêng du ngih pah kan groi n’ôi êng mpeh nău dơi kon se. Ta r[u\n nchră, ntoh măt ăp n’gâng kan, nău kan n’hanh nhih pah kan geh tât nău kan le\ rblang, nt^m kloh du đêt nău jêr jo\t, wa\k kol an na nê| mbơh [ư ăp nău dăn đă bah Uỷ ban Liên hợp quốc mpeh nău dơi kon se. Du đêt đại biểu an lah: A[aơ, dak he dôl mô tong ăp nu\ih kan an kon se kơt nău mô tâm ban mpeh tâm pă ndơ kơl an kon se, lơn lah kon se oh bê tâm nău mât njrăng, uănh mât dak si, ngăn lah kon se ta nkual jru ngai, kon se koet nte… nău mô tong bah kon se koet nte geh tât nău dơi nt^m nti dôl ta rnoh mbơh njrăng rnôk geh tât rlău 50% kon se koet nte mô dơi hăn nti n’hanh âk nu\ih mô ho\ jêh nti gưl tiểu học.//.

 

Dăn nkoch tay nău mhe êng [a [a\ đo\ng:

Mpôl pah kan ban Ban Chỉ đạo Tây Nguyên mhe geh rơh pah kan đah UBND n’gor Gia Lai mpeh nău t^ng [ư trong kơl [on lan rnoi mpôl đê| lôch 25 năm rgâl mhe. Groi kruanh UBND n’gor Gia Lai Kpă Thuyên pah kan đah mpôl hăn. Ta rnôk pah kan, mpôl pah kan rnê âk jêh geh bah n’gor Gia Lai tâm nău t^ng [ư trong kơl [on lan rnoi mpôl đê| rlău 25 năm aơ. Mpôl hăn le\ nchih nkah nău rgop bah nu^h ntơh măt ăp sở, n’gâng kan tâm n’gor gay hao dăn tât Chính phủ gay geh ăp trong kơl tâm di lơn tâm hun hao wa\ng sa- rêh jêng kon nu^h đah nkual Tây Nguyên./.

 

{ư t^ng bôk nău kan bah Ban rnâng kan Nkuăl uỷ Krông Bông, n’gor Dak Lak mpeh nău [ư t^ng nău wa nt^m nkrem r[o\ng tât bah dâng, tât a[aơ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, tahen rmôt vũ trang, đoàn viên, hội viên ăp nsum mpôl chính trị-rêh jêng bah nkuăl le\ ntêm nkrem rlău 730 rkeh prăk. Ban rnâng kan nkuăl uỷ Krông Bông le\ ntru\nh do\ng tơm prăk nkrem tâm nău u\ch nkah g^t tay ăp rnăk dơi kơl, rnăk geh soan đah cách mạng, rnăk tahen sôt rmanh-tahen kh^t kăl e geh nău rêh jêr jo\t n’hanh 5 me\ Việt Nam janh dăng dôl rêh ta lam nkuăl. T^ng ne\ mbra an 106 ndrôm sam [u\t ntêm nkrem (du ndrôm sam [u\t khlay 10 rkeh prăk) an ăp rnăk nu\ih dơi mhe nkoch; nkre kơl nkra tay jay bah nu\ih rnăk wâl tahen kh^t kăl e Y Ơn ta [on Dak Tuôr, xă Chư Pui./.

 

Nkhêp nkah ndray 53 năm Nar “Yor ma nu^h ji khêh dak si dioxin Việt Nam” (10-8), ôi ntri 8-8, Ntu\k rgum mât, săk dăng tay săk suan bán trú an nu^h ji khêh dak si dioxin n’gor Gia Lai le\ kan nsum đah mpôl lo\ng nuih n’hâm kơl nu^h Café Sỏi đá Pleiku [ư tâm nđu\r đah ăp kon se ji khêh dak si dioxin n’hanh kon se quet nte dôl ma mât chăm, pêt mât, s^t dăng tay n’hâm suan ta ntu\k rgum mât. Aơ lah nău kan gay ma ndjôt tât nklâm ndơ nuih n’hâm an ăp kon se mô geh nău lap, rgop tâm pă rngot ji n’hanh nău jêr jo\t, o\ r’ah đah ăp rnăk mbăk anh tă tât khuch djơh ma tâm lơh tâm su an tay bah kơi./.

 

Nu nău phah bri ta Tây Nguyên bol le\ hu\ch yơn ntu\k jêr nkôp đah lam dak, tâm rnôk nău tăm bri lo\ du\t đêt. Ne\ lah uănh lah bah Tổng cục lâm nghiệp ta r[u\n nchră trong kan mât njrăng hun hao bri nkual Tây Nguyên [ư nar n’aơ, ta n’gor Dak Lak. Tâm 7 khay năm aơ, ăp n’gor Tây Nguyên le\ uănh n’ôi saơ bơi 500 tơ\ phah bri, đah ding le\ rnoh neh 210 ha bri hon êng. Ăp n’gâng kan dơi kan le\ rgot nhup so\k rlău 3 rbăn m3 si, kơp t^ng uănh n’ôi rhiăng bôk si, nu\ih phah, n’hanh so\k rmal âk ndeh, ndơ ot si rdêng si mô tâm di. Uănh mpeh trong kan mât njrăng hun hao bri ta Tây Nguyên, kruanh Tổng cục lâm nghiệp an lah, ăp nău hôm e âk năm bah năp ta nkual aơ mô ho\ dơi mkra, ne\ lah nău mô jăp blău bah ăp ntu\k kan tơm bri, nău rmal ăp nău [ư tih luật mât njrăng bri hôm e đêt.//.

 

Jă kônh wa n’hanh băl mpôl djăt tay nău mhe bah dih dak:

Thủ tướng Australia Tony Abbott nar n’đaơ 8/8 an g^t, Chính phủ dak aơ mbra gleh an ăp trong rmal dăng lơh đah Nga lah tahen Nga hăn rlău n’har bri Ukraina. Nău mbơh aơ dơi ndơ\ jêh rnôk Nga gluh an mô nglăp rwa\t ndơ ngêt sa bah âk dak tâm ne\ geh Australia, gay lơh plơng ăp trong rmal bah phương Tây đah Nga geh tât nău duh jêr ta Irắc n’hanh kuăl jă lam ntu\rneh kơl dak aơ.//.

 

Tổng thống Mỹ Barack Obama, ôi n’aơ le\ jao nău rđau kan an ăp rmôt tahen Mỹ ntơm ăp nău lơh đah trong ka lơ trôk ta I rắc gay nking n’gang trong hăn bah ăp tahen rdôl tâm ăp nkual mpeh bah lơ dak I rắc. Ndrel đah Mỹ, âk dak ta lam ntu\r neh nar 7/8 le\ nkoch nău klach rvê mpeh nu nău geh jru ta I rắc n’hanh kuăl jă lam ntu\r neh kơl dak aơ.//.

 

Ôi n’aơ 8/8 n’gâng kan Hồi giáo Hamas ta dải Gaza le\ pănh rocket mpeh neh dak Israel, knu\ng 2-3 mn^t jêh rnôk tâm ton rlu pănh 72 mông đah Hamas n’hanh Israel lôch tam ma 2 ding mô dơi geh du nău tâm ton le\ nar. Jêh ne\ d^l, Israel le\ plơng tay đah ăp nău lơh ka lơ trong trôk ta dải Gaza. Ăp nău rdôl lơh mhe ngăn aơ dôl gleh an dải Gaza ta năp nău geh tâm lơh ntoh plơ\ tay.//.

 

Rmôt kan dak si lam ntu\r neh nar aơ mbơh, srê Ebola ta nkual Tây Phi lah du nău dak si ndal ta lam ntu\r neh. Rmôt kan dak si lam ntu\r neh mbơh njrăng ăp nău geh jru bah srê le\ [ư bơi 1 rbăn nu\ih ta 4 dak Tây Phi kh^t. Ntoh ngơi jêh 2 nar r[u\n ta Geneve (Thuỵ Sĩ), Kruanh rmôt kan dak si lam ntu\r neh wa bu ur Margaret Chan an g^t: “Mpôl hên le\ dơi geh tâm ban u\ch uănh srê Ebola ta Tây Phi lah nău dak si ndal lam ntu\r neh. Nău aơ nkah nt^nh an he mpeh rnoh jru n’hanh klach bah srê n’hanh dơi treh lam ntu\r neh. Pơng lah rjăp đo\ng nău khlay tâm nău nsrôih lam ntu\r neh gay rdâng đah srê aơ”.//.

Nar n’aơ 8/8, rmôt công nhân Thái Lan bah Libi plơ\ s^t dak đăp mpăn, jêh rnôk n’gâng kan Thái Lan mbơh đă trơn nu\ih [on lan tâm rnôk roh đăp mpăn rnă njrăng hao tay ta dak Bắc Phi. T^ng Bộ ngoại giao Thái Lan, 760 công nhân Thái Lan pah kan ta Libi dôl kâp gay dơi trơn. Ta năp ne\, bôk pơh aơ, nklăp 70 công nhân Thái Lan le\ ndơ\ s^t dak đăp mpăn. Âk dak ta lam ntu\r neh le\ til mpông Đại sứ quán n’hanh trơn [on lan ndal luh dak Libi, jêh 2 pơh geh tâm lơh hô ta 2 nkual [on têh ngăn lah Tripoli n’hanh Benghazi. Aơ lah nu nău tâm lơh jru ngăn ta Libi jêh 3 năm rlơt glưh chế độ Tổng thống ơm Muam mar Gaddafi.//.

 

T^ng rnoh kơp bôk năp bah ngih pah kan n’gơ neh n’gor Vân Nam (Trung Quốc), kơp tât kêng măng n’aơ, rnoh nu\ih kh^t tâm rơh n’gơ neh dăng 6,5 độ richter geh nar 3/8 mhe rlău, le\ hao 617 nu\ih n’hanh hôm e roh 112 nu\ih roh. Nău kan joi nu\ih rmanh dơi [ư ndal tay gay joi ăp nu\ih hôm e roh. Aơ dơi uănh lah n’gơ neh dăng ngăn ta n’gor Vân Nam tâm 14 năm bah năp. Rlău ma n’gor Vân Nam, n’gơ neh [ư du đêt nkuăl, nkual têh kiău ma tâm n’gor Quý Châu n’hanh Tứ Xuyên le\ khuch khat đo\ng.//.

 

A[aơ mpôl hên nkah tay ăp nău mhe khlay le\ ntuh bah lơ nê:

  Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng wơt Mpôl thượng viện Mỹ dôl khâl Việt Nam. Tổng bí thư mpo\ng 2 ding geh âk trong nsrôih gay [ư ueh nău tâm boh kan ndrel le\ rngôch.

Groi Kruanh Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân [ư tơm r[u\n nchră lam dak n’gâng kan r[o\ng nchrăp nău kan n’hanh ntuh kơl. Groi kruanh Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đă ăp n’gâng kan, [on lan ân n’hao trong kan nkoch trêng, ndơ\ ăp Luật le\ an ngăch hăn tâm nău rêh:

Mpôl pah kan bah Ban Nt^m rđau Tây Nguyên pah kan đah n’gor Gia Lai mpeh nău [ư t^ng nău kơl rnoi mpôl đêt jêh rlău 25 năm rgâl mhe.

Australia mbơh gleh an ăp trong rmal dăng lơn đah Nga lah tahen Nga rlet rlau n’har bri Ukraina.

Tổng thống Mỹ jao an nău rđau kan an ăp rmôt tahen Mỹ ntơm ăp nău lơh ka lơ trong trôk ta I rắc.