Sưng ! dăn mbah kônh wa n’hanh băl mpôl dêh rmên. Jă kônh wa n’hanh băl mpôl djăt nau ngơi bu nong ntuh ta nau ngơi mpôl rnoi đê| tă bah radiô nau ngơi VN. Tâm bôk nău ntuh kêng măng aơ, nar prăm, 18/07/2014, jêh nău mhe tâm dak n’hanh bah d^h dak, geh nău nchih nkoch ăp nău jêr bah N’gâng kan dak si n’gor Kon Tum tâm nău trok ăp prăk ntop kơl, kơl an t^ng Nghị định 116 năm 2010, an 7 cán bộ, viên chức dôl pah kan ta Ngih dak si xă Đăk Rơ Wa, nkual [on têh Kon Tum.

Nkô| trăch: “Pháp luật đah nău rêh” nkoch tay ăp nau ntru\nh tâm Luật dak lêng Việt Nam.

  Nău mhe tâm dak n’hanh bah d^h dak geh âk nkô| nău khlay bah kơi aơ.

  - Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng wơt kruanh Ngân hàng lam ntu\r neh (WB) khâl n’hanh pah kan ta Việt Nam.

- Groi Thủ tướng Vũ Đức Đam pah kan đah kruanh ăp n’gor miền Trung n’hanh Tây Nguyên mpeh hun hao pâl n’aih.

- Wa Tô Huy Rứa, Kruanh Ban ndâk nkra nău kan Trung ương pah kan đah n’gor uỷ Dak Lak.

- Ndeh păr Malaysia le\ tâp ta nkual n’har bri Ucraine n’hanh Nga [ư 295 nu\ih kh^t.

- Thủ tướng ơm Thái Lan, wa Ying Luck Shinawatra le\ ntôn tih hình sự tâm nău rwa\t phe bah dak aơ.

A[aơ lah nău ntuh n’hêl na nê|.

Di\ng narr naơ 17/7, ta ntu\k kan Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vơt wa Jim Yong Kim, Kruanh Ngân hàng lam ntur neh (WB) dôl geh rơh khâl n’hanh pah kan ta Việt Nam. Ta nar vơt, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ndrel kruanh WB Jim Yong Kim ho\ do\ng âk mông gay tâm nchră tât nau kan rgâl mhe văng sa, đăp mpăn u\nh nar, kơl an nu\ih ach o, ntru\t dăng nau tâm boh, r[o\ng trong kơl an bah Ngân hàng lam ntur neh n’hanh ntru\nh ăp tơm prăk ân manh ân Việt Nam tâm rơh tât. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng lah rjăp, Chính phủ Việt Nam rnê prêh Ngân hàng lam nturnneh lah nsum n’hanh Kruanh Jim Yong Kim lah êng ho\ kơl an n’hanh tâm di nau pă ntop bơi tât 4 rmen đôlar Mỹ tă bah tơm prăk manh IDA ân Việt Nam rvang 2014-2017. Kơt nê, tâm 9 năm ntơm năm 2008 tta năm 2017, Việt Nam lah dak geh ndơn tơm prăk manh IDA âk ngăn tal 2 lam ntur neh./.

 

Kêng măng n’aơ, ta nkual [on têh Phan Rang-Tháp Chàm, n’gor Ninh Thuận, Groi thủ tướng Vũ Đức Đam le\ geh nar pah kan đah kruanh n’gor, N’gâng kan Văn hoá, Thể thao n’hanh pâl n’aih gưl n’gor n’hanh ăp rmôt pâl n’aih bah 14 n’gor nkual [on têh miền Trung n’hanh Tây Nguyên mpeh r[o\ng trong hun hao pâl n’aih. Ntoh ngơi ta nar pah kan, Groi Thủ tướng Vũ Đức Đam uănh lah nău geh pâl n’aih bah neh dak, ngăn lah nkual miền Trung n’hanh Tây Nguyên lah du\t têh. Năm bah năp, nău hun hao pâl n’aih geh nău ueh du\t têh yơn rđil đah nău geh ơm hôm e [ah du\t ngai. Groi Thủ tướng đă ăp n’gor ân m^n tâm rgop ndrel hun hao pâl n’aih, uănh kơp dăp rgum hun hao, rgâl trong [ư nău wa\ch rgum tơm prăk ntuh kơl hun hao pâl n’aih.//.

 

Bah năp nau geh jêr bah phu\t mrô 2, ôi naơ 17/7, Rnâng kan rđau nau rchăng phu\t sial dak lip Trung ương [ư r[u\n trực tuyến đah ăp n’gor, nkuăl [on têh ntơm Quảng Ninh tât Quảng Bình gay nchră tât nau kan rdâng. Groi Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải ho\ [ư tơm rơh r[u\n. Jêh geh djăt âtt nau kan tât mhe ngăn bah phu\t mrô 2, Groi Thủ tướng Hoàng Trung Hải đă ăp n’gor gay rgum [ư ân jêh nau ntrơn ân nu\ih [on lan tâm ăp nkuăl mra geh khuch lor 4mông kêng măng aơ 18/7, vay ti\ng uănh n’hêl nau tât bah phut mrô 2 n’hanh mô dơi thơ tha tâm nau [ư nau nchrăp rdâng đah phu\t. Ngăn lah ăp n’gor ntơm Quảng Ninh tât Thanh Hoá geh uănh lah ăp n’gor tâm nkuăl klach rvê ngăn bah phu\t aơ./.

 

Kêng măng n’aơ, ta Hà Nội, N’gâng kan mât njrăng bri dak [ư r[u\n nchră trức tuyến mbơh [ư nău kan njrăng n’gang phu\t sial mrô 2. Đại tướng Phùng Quang Thanh, Kruanh n’gâng kan mât njrăng bri dak [ư tơm r[u\n nchră. Dơn nău mbơh phu\t sial mrô 2, N’gâng kan Tổng tham mưu le\ geh kuăl điện nt^m rđau ăp Quân khu 1, 2, 3, 4, Quân chủng Hải quân, Phòng không-Không quân, N’gâng kan Tư lệnh tahen n’har bri, Cảnh sát dak lêng, Quân đoàn 1, 2 n’hanh du đêt ntu\k kan dơi kan bah N’gâng kan tâm rgop đah ăp n’gor nchrăp mbơh [ư trong njrăng n’gang phu\t sial, trơn [on lan ăp nkual mper dak lêng, mper dak me, nkual rđu\ng, nkual geh dak băm, p^ch rlâm neh tât ntu\k đăp mpăn, Rmôt tahen n’har bri ăp n’gor, nkual [on têh mper dak lêng bah Quảng Ninh tât Khánh Hoà le\ nsrôih kuăl, mbơh nu nău bah phu\t sial mrô 2 an rlău 60 rbăn duk mpan n’hanh rlău 200 rbăn nu\ih dôl joi ka, pah kan ta nkual dak lêng Vịnh Bắc Bộ gay trơn mô lah s^t kơh dak dêr đăp mpăn. Quân khu 3, Tahen n’har bri, Hải quân rgo\ jă rlău 100 rbăn cán bộ, tahen n’hanh bơi 3000 duk mpan, ndeh rklư ăp ntil nchrăp rdâng đah phu\t sial mrô 2.//.

 

Dăn nkoch tay nău mhe êng [a\ [a\ đo\ng:

 Nar naơ 17/7, ta n’gor Dak Lak, N’gâng kan đăp măpn Tây Nguyên [ư vơt dơn Anh hùng rmôt ta hen [on lan, n’hanh nkah 10 năm nar ndâk (19/7/2004-19/7/2014). Đại tướng Trần Đại Quang, Uỷ viên Bộ chính trị, N’gâng kan Công an ho\ tât râng n’hanh rđau kan. Ta nar r[u\n, rnê ăp nau tă dơi ngăn bah ăp rmôt cán bộ, ta hen Mât đăp mpăn Tây Nguyên, Đại tướng Trần Đại Quang, uỷ viên Bộ chính trị, N’gâng kan Công an lah rjăp, Tây Nguyên lah nkuăl tơm ma ăp phung rlăng mro joi nau gay ma lơh khuch, [ư roh nau đăp maơn chính trị, [ư khuch nau tâm rnglăp rnoi mpôl. N’gâng kan Đăp mpăn Tây Nguyên gay [ư ueh lơn tay nau kan bah Đảng, Ngih dak rnơm jao ân. Đại tướng Trần Đại Quang, rđau:

‘Gâp đă N’gâng kan Mât đăp măpn Tây Nguyên  n’hao nau kan gi\t tât nau geh mhe, năn saơ ăp nau tih gay ma năn rchăng lơi ăp nau mi\n, nau u\ch lơh khuch bah ăp phung rlăng n’hanh phung Fulro, nchrăp nchră nau đah N’gâng kan công an, đă mbơh đah Đảng, Ngih dak ntru\nh âk nau kan gay hun hao nkuăl Tây Nguyên ăp ding, nâp nâl tâm nau egh jêng bah đăp mpăn neh dak, mât nâp đăp mpăn chính trị rêh jêng, n’hanh mât nâp nau [ư tơm neh dak đăp mpăn”./.

 

Kêng măng n’aơ, wa Tô Huy Rứa, Uỷ viên Bộ chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Kruanh Ban rdâk njêng nău kan Trung ương ndrel mpôl pah kan Trung ương le\ geh nar pah kan đah n’gor uỷ Dak Lak mpeh trong kan ndâk njêng Đảng, uănh khlay trong kan cán bộ n’hanh nchrăp đại hội Đảng ăp gưl êp tât. Jêh djăt kruanh n’gor Dak Lak mbơh mpeh nu nău hun hao wa\ng sa rêh jêng bah n’gor tâm 6 khay bah năp n’hanh trong kan ndâk njêng Đảng, ndâk njêng trong kan chính trị ta n’gor, wa Tô Huy Rứa uănh lah prêh ăp nau nsrôih bah n’gor tâm nău [ư t^ng ăp nău ntru\nh đă, Nghị quyết bah Trung ương. Wa Tô Huy Rứa lah:

“Dak Lak geh âk rnoi mpôl đêt gu\ rêh ta aơ, bah ne\ tâm âk nău u\ch [ư n’hanh m^n le\ rngôch, ndrel tâm ban, tâm rgop du trong tâm di, ri trong kan cán bộ lah du nău đă kơt ne\. Phâm an [ư tâm ban mpeh nău di ăp, mpeh ăp gưl, t^ng năm deh…, jêh rdâk hao ăp ntu\k, ăp nu\ih rnoi đêt uănh m^n đo\ng, geh kơt ne\ mơ jêng nău tâm ban. N’hanh lah mô ndâk njêng nău tâm rnglăp tâm ban u\ch ne\, ri nău dơh [ư jêr đo\ng, ri lơi ding lah ăp nău jêr; yơn mkra nău ne\ lah mkra song di, n’hanh joi lor nău [ư ngăn yor nău kan nsum”.

 

Ta n’gor Hà Nam, Công FrieslandCampina Việt Nam mhe nơm ndâk Nkaưl mât rong ndrôk gay so\k dak toh nâp nâl. Nkô \ nau bah bôk nau kan gay njêng n’hanh hun hao nkuăl rong ndrôk gay đăp mpăn geh nau blau n’hanh nâp nâl ti\ng nau kan rong tâm rnăk vâl, ntơm bah nê rgop nau mât đăp măpn ndơ sa, pă kan pah n’hanh n’huch nau rvăt dak toh ăt bah dih. Nchrăp jêh 5 năm [ư tât ănm 2018, nau kan mra ndâk geh 3 nkuăl rong ndrook dak toh rgum. Du nkuăl geh nklăp 50 ntu\k mât rong ndrôk, đah nau geh nklăp 7 rkeh kg dak toh/năm./.

 

Jă kônh wa n’hanh băl mpôl djăt tay nău mhe bah dih dak:

Du bôk ndeh mpăr kung Bô-ing 777 bah tach ndeh mpăr Malaysia mhe tu\p ta Ucraina, dăch n’har đah Nga rnôk tâm rnôk mpăr tă bah Amsterdam-Hà Lan tât Kuala Lumpur, Malaysia. Klơ ndeh mpăr geh 295 nu\ih năch n’hanh nu\ih [i\t ndeh mpăr. Ta hen Ucraina ho\ mbơh bôk ndeh mpăr mâp nau khuch tâm nkaưl mpeh ba dâng dak aơ. Ti\ng n’gâng kan Nội vụ Ucraina Geraschenko, di\ng le\ 185 bu năch n’hanh 15 nu\ih [i\t ho\ khi\t da dê. Nchrăp bôk ndeh mpăr ăo mpăr tât Nga rnôk 5mông 20 mnit nar 17/7 ti\ng mông dak nê, yơn lah ho\ tu\p rnôk ngai đah n’har Nga nklăp 60km. Ti\ng hãng tin Itar Tass bah Nga, bôk ndeh mpăr ho\ mbơh nau tât ndal lor ma tu\p./.

 

Ăp kruanh dak Hàn Quốc an g^t du bôk ndeh păr kung bah rmôt kơl puh nset u\nh Hàn Quốc le\ tâp êp du ngih sam [u\t tiểu học ta nkual [on têh Gwangju (Quang Chu) nar 17/7, [ư 5 nu\ih kh^t. T^ng hãng thống tấn Yonhap, mpôl mpăr dôl tâm trong s^t jêh pah kan kơl joi ăp nu\ih roh tâm rơh ngâm duk Sewol rnôk khay 4 mhe rlău ta mpeh bah dâng dak Hàn Quốc.//.

 

Măng naơ 17/7, Uỷ ban rchăng nau sa khâm Thái Lan ho\ tâm di ti\ng nau ntru\nh ntôn Thủ tướng ơm Thái Lan Yingluck Shinawatra ho\ tih điều 157 bah Bộ luật hình sự bah dak aơ, geh tât bôk nau kan rvăt phe ba [ư âk nau khuch ân Ngih dak. Ti\ng nau ntôn njoăl tât Uỷ ban rchăng nau sa khâm, tâm rơh dôl kan, Thủ tướng Yingluck lah nu\ih rđau kan rvăt têm phe ba bah [on lan, yơn lah ho\ ân geh nau sa khâm hô tâm di\ng le\ ăp nau [ư kan, nchrăp [ư roh rui ân tơm prăk ngih dak ma rhăing rmen Bạt. Nchrăp, Uỷ ban rchăng nau sa khâm mra ơm njoăl săm [u\t tât Viện Công tố gưl prêh Thái Lan. Lah saơ Thủ tướng ơm Yingluck geh tih luật hình sự, Viện công tố gưl prêh mra ntru\nh nau mhal dôih hình sự đah wa Yingluck./.

 

T^ng N’gâng kan Prăk kaih Nhật Bản, Tâm ton n’hao tâm rgâl prăk kaih tâm nkual đah 13 dak Đông Á ntơ săk “Rgâl âk trong m^n mhe Chiềng Mai” nkra rgâl ntơm na nê| tam bah nar n’aơ 17/7. Nău u\ch tâm ton nkra rgâl aơ hao 2 tơ\ ntêm nkrem prăk kaih bah 120 rmen đôlar hao 240 rmen đôlar gay rdâng đah ăp nău mô tong prăk kaih tâm nkual châu Á. Đah nau tâm ton aơ, ăp dak tâm ASEAN+3 geh 10 dak Đông Nam Á n’hanh Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc dơi ndruch  rgâl prăk tâm dak jêng prăk đôlar t^ng rnoh tâm rgop. Nău m^n mhe dơi uănh lah “Tơm prăk nkrem châu Á” aơ jêng trong đăp mpăn n’hanh tơm prăk kơl an ăp jâng wa\ng sa tâm nkual rnôk rdâng đah ăp naư jêr jo\t trok đêt năm.//.

 

N’gâng kan tuch tăm Philippin nar naơ 17/7 ân gi\t, phu\t Ram-ma-sun ho\ [ư khuch rlau 2,3 rmen pê-sô tâm an 53 rmen đôlar Mỹ ân nau kan tuch tăm bah dak aơ. Ti\ng n’gâng kan tuch tăm Proceso Alcala, nu\ih [on lan tuch tăm n’hanh nhu\p joi ka tâm 15 n’gor mpeh tâm nklang n’hanh ba lưo Philippin ho\ geh nau khuch hô ngăn tâm rơh phu\t lơh. Êp nê, phu\t Ram-ma-sun [ư khuch rlau 43.000 ha ba n’hanh rlau 22.600 ha mbo. Nau kơp bôk năp ân saơ, 4000 ha tăm tơm đung bah nu\ih [on lan Philippin ko\ geh khuch hô./.

A[aơ mpôl hên nkah tay ăp nău mhe khlay le\ ntuh bah lơ nê:

  - Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng wơt kruanh Ngân hàng lam ntu\r neh (WB) khâl n’hanh pah kan ta Việt Nam.

- Groi Thủ tướng Vũ Đức Đam pah kan đah kruanh ăp n’gor miền Trung n’hanh Tây Nguyên mpeh hun hao pâl n’aih.

- Wa Tô Huy Rứa, Kruanh Ban ndâk nkra nău kan Trung ương pah kan đah n’gor uỷ Dak Lak mpeh trong kan ndâk njêng Đảng, uănh khlay trong kan cán bộ n’hanh nchrăp đại hội Đảng ăp gưl êp tât.

- Ndeh păr Malaysia le\ tâp ta nkual n’har bri Ucraine n’hanh Nga [ư 295 nu\ih kh^t.

- Thủ tướng ơm Thái Lan, wa Ying Luck Shinawatra le\ ntôn tih hình sự tâm nău rwa\t phe bah dak aơ.