Sưng ! dăn mbah kônh wa n’hanh băl mpôl dêh rmên. Jă kônh wa n’hanh băl mpôl djăt nau ngơi bu nong ntuh ta nau ngơi mpôl rnoi đê| tă bah radiô nau ngơi VN. Tâm bôk nău ntuh năng aơ, nar prao 19/07/2014, jêh nău mhe tâm dak n’hanh bah d^h dak, geh nău nchih nkoch nghệ nhân rnoi Thái, yuh Điêu Thị Xiêng, ta [on Đêu, xă Nghĩa An, nkual têh Nghiã Lộ, n’gor Yên Bái-nu\ih mât ndray n’hanh [ư ueh nău mpât mprơ bah rnoi nơm. Nkô| trăch “Thôn [on mhe” kêng lôch nkoch mpeh Ngih sam [u\t Trung học cơ sở Ka Đô, xă Ka Đô, nkuăl Đơn Dương, n’gor Lâm Đồng-Ngih sam [u\t tal 2 ueh di gưl ngih dak tâm ding le\ 13 ngih sam [u\t Trung học cơ sở tâm lam nkuăl.

  Nău mhe tâm dak n’hanh bah d^h dak geh âk nkô| nău khlay bah kơi aơ.

  - Lễ mít tinh nkah g^t 60-năm nar ký ton Hiệp định Giơ-nê-vơ mpeh an rlu tâm lơh ta Việt Nam (20/7/1945-20/7/2014)

- Kruanh dak Trương Tấn Sang, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng wơt đêp rmen Tổng thống ơm dak Mỹ Bil Clinton, khâl n’hanh pah kan ta Việt Nam.

- Wa Tô Huy Rứa, Kruanh Ban ndâk nkra nău kan Trung ương le\ pah kan đah n’gor Uỷ Dak Nông.

- Thủ tướng Đức u\ch tâm nchră ndâk njêng an nu\ih [on lan nsing nơm đah Mỹ.

- Malaysia mbơh an Liên hiệp quốc 3 nău đă gay mkra nău tâp ndeh păr MH17.

  A[aơ lah nău ntuh n’hêl na nê|.

Ôi ntri 18-7, ta Hà Nội, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam; Quốc hội; Kruanh dak; Chính phủ; Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam n’hanh Bôk Ngoại giao [ư n’gu\r m[ak Lễ mít tinh nkah ndray 60 năm nar ký Hiệp định Giơ-ne-vơ mpeh an rlu tâm lơh ta Vịêt Nam (20/7/1954- 20/7/2014). Ntơh măt kruanh rđău kan Đảng n’hanh Nghih dak, răk săm[u\t Lễ nkah ndray, Kruanh dak Trương Tấn Sang mpơl nuih n’hâm nkah g^t Chủ tịch Hồ Chí Minh, Thủ tướng Phạm Văn Đồng n’hanh n’hâm suan bah cán bộ, tahen le\ do\ng kan an rơh rdâng lơh tâm boh đah dak bah dih bah he ta tâm nchră Giơ-ne-vơ 1954, lơn lah ăp nu^h kan bah Mpôl đại biểu Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà- ăp nu^h le\ râng na nê| tâm rơh rdâng lơh ma bôk rngok du\t n’hâm jêr jo\t, rgop [ư jêng geh nău dơi bah rơh tâm nchră. Nău ký ton Hiệp định Giơ-ne-vơ  lah du nău dơi têh kuâng, geh nkô| khlay du\t n’hâm bah Nghih dak Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, lah du njuat hăn khlay, lah rjăp nău u\ch ro\ng bah Việt Nam mpeh du nău rêh đăp mpăn nkre đah [ư tơm, dơn ngoăy n’hanh lam le\ rngôch neh dak; nkre geh nkô| khlay pháp lý, nkre njêng ntu\k nsan drăp ndơ, nuih n’hâm gay [on lan he nsrôih rdâng lơh tay geh nău dơi tâm n’gâng kan rklaih luh le\ rngôch neh dak./.

 

Klong nar n’aơ 18/7, ta Hà Nội, Kruanh dak Trương Tấn Sang le\ wơt đêp rmên Tổng thống ơm dak Mỹ Bil Clinton, dôl geh rơh hăn khâl Việt Nam. Mpơl nău rhơn dơi mâp tay Tổng thống ơm dak Mỹ Bil Clinton, Kruanh dak lah ueh nău rgop an nău tâm boh tâm rnglăp 2 dak bah Tổng thống ơm n’hanh I ur rnôk hôm e [ư tay nău kan, n’hanh geh nău kơl tay đah neh dak n’hanh nu\ih [on lan Việt Nam a[aơ đah ăp nău [ư long bôk tôr tă bah tơm prăk nkrem Clinton. Rhơn răm mbơh an mpeh ăp nău dơi geh jêh 2 dak ndâk njêng kan ndrel le\ rngôch, Kruanh dak dăn đă Hoa Kỳ uănh m^n tât ăp dak hun hao tâm ne\ geh Việt Nam, geh trong n’hao ăp trong kơl ndoh ndơ Việt Nam uănh nsong n’hanh geh măt ta ntu\k tăch dak Mỹ. Kruanh dak rnê rhơn Thượng viện Hoa Kỳ le\ an Nghị quyết mpeh dak lêng dun n’hanh đă Trung Quốc rhoăt ndrơng koar dak pring Hải Dương 981, ndâk njêng tay nâm ơm dak lêng; nkre lah ueh, Chính phủ, Quốc hội, ăp nu\ih kruanh, ăp học giả n’hanh naư lư Mỹ geh nău [ư dăng lơn kơl Việt Nam lơh n’gang đah nău ru\n in n’har neh dak lêng n’hanh nkual wa\ng sa bah Việt Nam.//.

 

Bah năp nê, ôi ntri, 18/7, ta nhih pah kan Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng le\ wơt Tổng thống ơm Hoa Kỳ Bill Clinton dôl khâl Việt Nam. Wa Clinton tât Việt Nam  rơh dja gay ma ntru\t ntrôl nău kan bah prăk nkrem Clinton mpeh mât săm HIV tă bah rnăk Clinton njêng gay ntop kơl mât săm an nu^h geh HIV lam ntu\r neh. Nău kan bah năm 2006, prăk nkrem Clinton le\ kơl n’hanh rgo\ jă ăp nu^h kơl êng [a [a\ rgop an Việt Nam  rlău 40 rkeh đôlar./.

 

Dăn nkoch tay nău mhe bah dih dak đo\ng:

Kêng măng n’aơ, wa Tô Huy Rứa, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Kruanh Ban ndâk nkra nău kan Trung ương le\ pah kan đah n’gor uỷ Dak Nông mpeh [ư t^ng nău kan hun hao wa\ng sa, rêh jêng kon nu\ih đăp mpăn bri dak, rnă njrăng; Trong kan ndâk njêng Đảng, ndâk njêng trong chính trị; trong kan ndâk njêng cán bộ, nchrăp Đại hội Đảng ăp gưl. Ntoh ngơi ta nar pah kan, wa Tô Huý Rứa đă n’gor ân [ư ueh lơn tay trong kan cán bộ, ndâk njêng trong chính trị, nchrăp đại hội Đảng ăp gưl êp tât. Wa Tô Huy Rứa, Uỷ viên Bộ chính trị, Bí thư trung ương Đảng, Kruanh Ban ndâk nkra nău kan trung ương, lah:

“Ăp ntil bah trong kan cán bộ, nu nău dăp rgum, t^ng nkô| nău dăp rgum an nt^m nti, ntop tay, jêh an tâm ple\, tâm pă… ri nkre đăp mpăn nău ntru\nh, t^ng trong, n’ăp mpeh rnoh nu\ih, ueh blău pah kan saơ ta nău nti nsơm, dăp rgâl, năm deh, bu ur, bu klô…. u\ch mpo\ng he uănh kơp răp jăp gay nkre nchrăp an đại hội êp tât, yơn gay nâp ueh ăp a[aơ, ăp ntil ndơ nsrôih [ư an nsrôih du\t n’hâm mbơh [ư ta đại hội êp tât [ư ueh, nta njêng jâng nsan an ăp trong kan êng ma he ân [ư, n’ăp wa\ng sa-rêh jêng kon nu\ih, rnă njrăng-bri dak n’ăp nău ndâk njêng Đảng”.

 

Lôch 4 nar pah kan, nar ntri (18/7), Hội đồng nhân dân n’gor Dak Lak khoá 8 ntơm pơk rơh họp tâl 8. Ta năp nô nău so\k soăy ngân sách geh đêt, ngăch n’gluh tơm prăk rdâk njêng ndơ tơm khlay mbrơi, khan rnon nha hôm âk yơn mô ho\ geh tơm ndơ ma trok, du đêt trong nchrăp kan mô đăp mpăn di nar ton n’glêh an, wa\ch rgum ntuh kơl geh âk jêr jo\t, Uỷ ban nhân dân n’gor Dak Lak le\ ndơ\ luh ăp trong nkra gay ma rgâl ngăch hun hao wa\ng sa tâm 6 khay kêng du\t năm. Lor bôk năp lah rgum ngăch t^ng [ư ăp trong nchrăp kan khlay; n’hao dăng pah kan nsong uănh, groi nđôi uănh năl ntuh kơl; n’hao dăng pah kan mât uănh ntu\k tăch rgâl, ôp uănh l^r ntô khlay ndơ tăch đah ăp ndơ do\ng khlay gay ma đăp mpăn ntu\k tăch rgâl n’hanh đăp mpăn nău dơi nu^h do\ng ndơ; lor bôk năp gu\ m^n rdâk njêng đề án rgâl di du đêt n’gâng kan, trong [ư njêng công nghiệp tâm le\ rngôch rnoh rgâl jâng wa\ng sa bah n’gor./.

 

Ôi n’aơ, ta nkual [on têh Đà Lạt, n’gor Lâm Đồng, Ntu\k kan ntru\t nsôr pah kan jan sa ngih dak tâm rgop đah n’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan n’gor Lâm Đồng [ư r[u\n “Hun hao bri jo\ jông tâm di đah trôk nar n’hanh n’hu\ch nău lơh bah rgâl trôk nar”. R[u\n le\ rgum tâm nchră, tâm pă nu nău mpeh ăp nău nchrăp tăm bri n’hanh hun hao bri jo\ jông, rblang nu nău rgâl trôk nar n’hanh nău geh bah pơng đah nău nkra njêng lo\ mir, tăm bri ta nkual Tây Nguyên, ăp nău geh bah nău nchrăp tăm bri têh jêt t^ng trong hun hao kloh ueh do\ng an bah duh play neh, nău kơl prăk trok mât uănh ntu\k ntô bri n’hanh ăp trong rdâng đah trôk nar rgâl.//.

 

Tơm bum blang lah ntil tơm tuch tăm tăch n’gluh dâk tâl 3 bah Việt Nam, ăp năm ns^t geh rlău 1 rmen đôlar, n’hanh rgop n’hu\ch ach o an âk nkual [on lan rnoi mpôl đê|, yơn tơm bum blang nha geh uănh lah tơm tăm lơh khuch sât blak neh, [ư [ô djơh [ô hêng ntu\k gu\ rêh ta nhih máy nkret njêng đo\ng. Joi trong nkra bah ăp nău nchiăng khan nê gay ma hun hao tơm bum blang  du trong nâp dăng, nê lah nkô| tâm nchră khlay ta rnôk tâm nchră tă bah Hiệp hội bum blang  Việt Nam [ư nar ntri 18-7 ta n’gor Dak Lak. A[aơ lam dak geh nklăp 600 rbăn ha bum blang, đah 100 nhih máy nkret njêng rnih bum blang n’hanh nkret njêng cồn t^ng trong [ư têh hvi. bum blang  lah tơm dơh tăm, tâm di đah âk ntil neh, tơm prăk ntuh kơl đêt, jêng dơi uănh lah ntil tơm n’hu\ch ach o an ăp nkual [on lan mpeh yôk yang. Ăp năm he tăch n’gluh ndơ geh [ư bah bum blang dâk bah kơi phe n’hanh cà phê dơm, ns^t geh rlău 1 rmen đôlar. Bol ma kơt nê|, a[aơ n’gâng kan bum blang Việt Nam dôl geh âk nkô| nău nchiăng khan, nê lah mpeh nău hvi neh tăm ma mô uănh khlay rgâl ntil tơm, mât chăm an săk jêng âk; công nghệ nkret njêng lơn âk so\k bah Trung Quốc jêng rnoh kah ue\h ndơ [ư hôm đêt n’hanh [ư [ô djơh [ô hêng ntu\k gu\ rêh, têk nkre đah nê lah ntu\k tăch n’gluh nsing âk tâm Trung Quốc đo\ng./.

 

Jă kônh wa n’hanh băl mpôl djăt tay nău mhe bah dih dak:

Thủ tướng Đức Angela Merkel nar ntri (18/7) an g^t, dơn geh tâm nchră n’hanh tâm ban u\ch mơ dơi rdâk njêng tay nău nsing nơm le\ [ư roh đah Mỹ lôch rnôk geh nău lư nu^h djăt hôch nău ngơi bah Mỹ ta Berlin, Đức. wa Merkel lah rjăp Mỹ lah đồng minh du\t khlay bah Đức bol ma 2 dak mô tâm ban nău mpeh rnă njrăng, mât njrăng dữ liệu n’hanh tâm boh đah ăp nhih pah kan tình báo. Thủ tướng Merkel lah rjăp, Đức n’hanh Mỹ le\, dôl n’hanh mbra mât ue\h tay tâm boh dăng nsing kalơ rnoh khlay ma 2 dak ndrel tâm pă. T^ng wa Merkel, 2 dak ân do\ng ăp trong tâm nsong ngơi kơt tâm nchră Đức- Mỹ gay rdâk njêng nău nsing nơm./.

 

Nar n’aơ, Thủ tướng Malaysia Najip Razak an g^t, pơng mhe mbơh an Liên hợp quốc sam [u\t dăn đă 3 nău gay đăp mpăn tâm rnôk ndâk nkra tay n’hanh uănh n’ôi nău tâp ndeh păr MH17 [ư an ueh. Thủ tướng Najip Razak an g^t, bôk năp, Malaysia kuăl le\ rngôch ăp dak geh tât nău đăp mpăn an rmôt kơl nu\ih tâm rnôk mbơh [ư trong kan. Tal 2, Chính phủ Malaysia đă le\ rngôch ăp ding mô [ư tih nău g^t saơ ta ntu\k tâp gay rmôt uănh n’ôi dơi lôch jêh ueh nău kan bah khân pơng n’hanh dêr [ư tâm dun. Gleh du\t, Thủ tướng Najip Razak m^n lah, lah n’glôn lôch uănh n’ôi an saơ MH17 geh pănh tâp, Malaysia mbra ndơ\ nu\ih [ư an rmal.//.

 

Hãng tin RIA Novosti bah Nga leo nău Thứ trưởng ngoại giao Sergei Ryabkov nar ntri 18-7 an g^t, nău m^n bah âk nu^h tâm nchră lah ăp ding ân geh du nar ton mhe tâm khay 11, jêng lah tâm 1 năm kơp ntơm bah rnôk geh tâm ton hạt nhân đah Iran. Nău mbơh ndơ\ luh tâm rnôk ôi tay (20-7) mbra le\ nar ton hạt nhân manh lor yơn ăp ding nha mô ho\ geh du njuat hăn mhe lôch ân nar tâm nchră đo\ng./.

 

Trong [ư bah rmôt ăp jâng wa\ng sa mhe hao bôk năp lam ntu\r neh le\ hun hao le\ rngôch n’hanh dơi rgâl jêng 1 mpôl chính trị. Ne\ lah naư mbơh bah Kruanh nchră nău dak Nga Xécgây Lavrốp ndơ\ nar n’aơ 18/7 tâm kênh tivi ngih dak Nga Rôxiya 24. Wa Lavrốp m^n lah, “BRICS dôl hun hao n’hanh le\ s^n tâm ăp ntil”, nău hun hao mpeh nău ueh nâp bah trong [ư BRICS le\ geh tât rnoh dơi rgâl jêng du rmôt chính trị. BRICS geh du\t âk mpôl tâm rmôt ăp jâng wa\ng sa bôk năp lam ntu\rr neh G-20 kơt Argentina, Mêhicô n’hanh Inđônêsia. Nău aơ mbra kơl BRICS n’hanh ăp mpôl ndâk njêng nău ngơi nsum têh lơn gay ntrôl G-20 rgâl trong prăk kaih lam ntu\r neh./.

 

Kêng măng nar 18-7, phu\t geh moh dak bah dih Rammasun le\ ntô| lăp tâm n’gor Hải Nam bah Trung Quốc n’hanh [ư jêng mih têh tâm nkual. Trung Quốc le\ mbơh njrăng lor hô- rnoh mbơh njrăng lor du\t hô ta dak dja. Tâm rnôk nê, rnoh nu^h kh^t lôch phu\t ntô| rlău Philipines le\ hao 54 nu^h ndrel âk khuch khat mpeh wa\ng sa. T^ng ntu\k nchroh lor trôk nar Trung ương Trung Quốc, tâm rnôk 1h kêng măng ntri 18-7, sial du\t dăng tâm nklang phu\t 216km/h. ăp nu^h rnâng kan nchroh lor trôk nar an g^t, aơ lah phu\t du\t dăng tâm 40 năm rlău aơ ntô| lăp tâm n’gor Hải Nam. Nu^h [on lan n’hanh n’gâng kan ta n’gor Hải Nam n’hanh Quảng Đông, Trung Quốc le\ nchrăp rdâng lơh đah phu\t Rammasun gay bah ir khuch khat tă bah phu\t lơh./.

A[aơ mpôl hên nkah tay ăp nău mhe khlay le\ ntuh bah lơ nê:

  - Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam; Quốc hội; Kruanh dak; Chính phủ; Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam n’hanh n’gâng kan nchră nău le\ [ư Lễ mít tinh nkah g^t 60-năm nar ký ton Hiệp định Giơ-nê-vơ mpeh an rlu tâm lơh ta Việt Nam (20/7/1945-20/7/2014)

- Kruanh dak Trương Tấn Sang, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng wơt đêp rmen Tổng thống ơm dak Mỹ Bil Clinton, khâl n’hanh pah kan ta Việt Nam.

- Wa Tô Huy Rứa, Kruanh Ban ndâk nkra nău kan Trung ương le\ pah kan đah n’gor Uỷ Dak Nông.

- Thủ tướng Đức u\ch tâm nchră ndâk njêng an nu\ih [on lan nsing nơm đah Mỹ.

- Malaysia mbơh an Liên hiệp quốc 3 nău đă gay mkra nău tâp ndeh păr MH17.