Điểu Thân dăn mbah kônh wa n’hanh băl mpôl dêh rmên!

            Jă kônh wa n’hanh băl mpôl djăt nău ngơi bu nong ntuh ta nău ngơi rnoi mpôl đê| VOV4 tă bah Radio nău ngơi VN.

            A[aơ, jă kônh wa n’hanh băl mpôl djăt na nê| nkô| nău mhe bah kơi aơ:

            Uỷ ban Pháp luật bah Quốc hội [ư rơh họp lam le\ rngôch tâl 16.

            Groi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khâl n’hanh mbah rhơn du đêt nhih pah kan mpeh Bộ Công an.

            Mpôl pah kan bah Bộ Y tế pah kan đah kruanh n’gâng tơm n’gor Kon Tum .

            Nga lah rjăp ăp njuat hăn mhe tâm rơh mâp Ukraine.

            Hang rmưn rbăn nu^h [on lan Pakistan đă Thủ tướng Nawaz Sharif ntlơi kan.

 

Dơn nau jă bah Kruanh Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, Kruanh Quốc hội Campuchia Samdech Heng Samrin leo bôk rmôt kan ntoh măt gưl prêh Quốc hội dak Campuchia ho\ tât Hà Nội, ntơm rơh khâl dak he. Kêng măng naơ 18/8, jêh nau vơt, 2 ding ho\ tâm nchră. Bar kruanh ko\ tâm di ntru\t dăng ăp nau tâm boh đah Quốc hội tâm ăp nau kan ntơm nau tâm nchră 2 ding, ko\ kơt lah tâm ăp rơh tâm nchră ngih viện âk ding, ngăn lah tâm rơh Đaih hội đồng Liên minh Nghị viện ăp dak Đông Nam Á (AIPA) n’hanh Liên minh Ngfhị viện lam ntur neh IPU…u\ch 2 ntu\k kan ndâk pháp luật n’hao nau kan n’hanh [ư ti\ng ân ueh nau vay ơm tâm boh kan nsum ueh lăng, rgop n’hêl gay geh nau ngơi nsum yor đăp mpăn, hun hao nâp nâl tâm ăp dak tâm nkual n’hanh lam ntur neh./.

 

            Ntơm bah nar 18 tât 22/8, ta Hà Nội, ta nâm nău [ư tơm bah Uỷ viên Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Uỷ ban Phan Trung Lý, Uỷ ban Pháp luật le\ [ư rơh họp lam le\ rngôch tâl 16. Tâm nar pah kan bôk năp, Uỷ ban Pháp luật le\ an nău rgop mpeh trong nchrăp Luật Mât bôk kan ta n’gor. Lôch nê Uỷ ban Pháp luật an nău rgop mpeh trong nchrăp Luật Mât bôk kan Chính phủ (rgâl nkra), trong nchrăp Luật an do\ng săm[u\t quy phạm pháp luật, trong nchrăp Luật Mât bôk kan Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (rgâl nkra), Bộ luật Dân sự (rgâl nkra) đo\ng./.

 

Nkah gi\t 69 năm nar vay ơm Rmôt công an [on lan (19/8/1945-19/8/2014) kêng măng 18/8 Groi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ho\ tât khâl n’hanh rhơn du đê| ntu\k kan tâm N’gâng kan Công an, tâm Hà Nội. Jêh tât khâl n’hanh rhơn ăp ntu\k kan: N’gâng an cảnh sát joi n’ôi phung tih dôih mpeh nau đăp mpăn rêh jêng, N’gâng kan cảnh sát joi n’oi phung tih dôih ma tuý n’hanh N’gâng kan cảnh sát mât nau hăn dak ba dih. Groi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đă ăp ntu\k kan gay lo\ rgâl mhe ăp ding mpeh nau kan, ntoh nau mi\n nau kan, n’hao nau săk geh bah nau kan gay gi\t tât nau kan , rgum lơh nchrai lơi ăp nau tih têh, ăp phung tih dôih duh janh…mât chăm ndâk rmôt kloh ang, nâp nâl, mô rlu ti\ng nti, n’hao nau blau kan chính trị, nau pah kan blau, [ư jêh nâưp nau kan, rgop nau mât đăp mpăn rnă njrăng bah neh dak./.

 

            Nar 18-8, ta n’gor Nghệ An, Bộ Lao động- Thương binh n’hanh Xã hội Việt Nam kan nsum đah Bộ Lao động n’hanh Phúc Lợi xã hội Lào [ư tâm nchră nău lư mpeh tâm boh nu^h kan Việt- Lào. Thứ trưởng Bộ Lao động- Thương binh n’hanh Xã hội Nguyễn Thanh Hoà, Thứ trưởng Bộ Lao động n’hanh Phúc Lợi xã hội Lào –Baykham Khattiya, ndrel 50 đại biểu tât bah Bộ Kế hoạch n’hanh Đầu tư Việt Nam râng tâm nchră. Nkhêp geh rnôk dja, nhih pah kan dơi kan bah bar dak ndrel tâm ôp tâm rgâl nău lư n’hanh tâm nchră mpeh nău way trong kan mbơh g^t nău lư nsum, buăt nthoi doanh nghiệp bar dak, do\ng trong kan ngăch ngăr gay ma ntop kơl n’hanh mât ue\h nu^h kan bah Việt Nam- Lào rnôk hăn pah kan ta Lào- Việt Nam./.

 

            Dăn nkoch tay nău mhe êng [a [a\ đo\ng:

Nar 18/8, Rmôt hăn kan bah N’gâng kan dak si yor N’gâng kan Nguyễn Thị Kim Tiến leo tơm ho\ pah kan đah rđau kan tơm, ntu\k kan bah n’gor Kon Tum mpeh nu\ih kan ntrong kan, tơm prăk, ntu\k ntu ngih vâl, nau blau kan n’hnah rnoh nau blau kan bah ntu\k kan dak si. Tât a[aơ n’gor Kon Tum ho\ ndâk ntrong kan dak si đăp mpăn ăp ding đah 4 ngih dak si, 2 chi cục, 9 ntu\k ngih dak si tâm nkuăl n’hanh 102 ngih dak si xã, phường, nkuăl têh. Jêh gi\t ăp nau, N’gâng kan dak si Nguyễn Thị Kim Tiến mi\n lah, gay kan mât chăm n’hâm soan nu\ih [on lan geh nâp nâl lơn, n’gor gay n’hao nau ntuh kơl ân ăp ntu\k kan dak si, yơn gay der nau [ư ntoch jong, mpung lir./.

 

            Ban rđău đă pah kan dăp rgum, rgâl mhe, n’hao nău dơi geh kan bah ăp Công ty Nông- Lâm nghiệp ta n’gor Dak Lak an g^t: neh, bri geh ndơ\ an ăp nhih pah kan mât njrăng n’hanh tăch rgâl geh pit in n’hanh tâm pit du\t hô da dê. Nău dja [ư khuch hô tât nău nchrăp, rdâk njêng trong nkra mât njrăng n’hanh tăch rgâl bah ăp nhih pah kan, lơn lah tâm pah kan ntru\t nsôr, wa\ch rgum ntuh kơl ăp doanh nghiệp săk geh tâm n’hanh bah dih n’gor lăp ntuh kơl kan nsum tâm trong kan dja./.

 

Ti\ng UBND nkuăl Đức Trọng, n’gor Lâm Đồng, tâm năm 2014, nkuăl ho\ ntru\nh [ư ntuh kơl hun hao tuch tăm ân rnăk ach o ti\ng nau ntru\nh bah Chính phủ ntơm tơm prăk kơl an bah UBND n’gor Lâm Đồng tâm 3 xã ach o Đa Quyn, N’thôn Hạ n’hanh Tà Hin, ntơm tơm prăk bah nkuăl ntuh kơl ân [on lan ach o Đarahoa xã Hiệp An. Rnoh prăk ntuh kơl ân xã, thôn ach o lah rlaui 3,1 rmen. Êp nê, UBND nkuăl Đức Trọng ho\ [ư ntuh kơl ân 3 thôn jêr jo\t ngăn ngên, geh: Gần Reo, xã Liên Hiệp, Đăng Srôn, xã Ninh Gia, Ma Am, xã Đà Loan n’hanh du nkuăl nu\ih [on lan rnoi mpôl đê| jêr jo\t ngăn lah [on Đại Dương, thôn Định An, xã Hiệp An, đah tơm prăk du rmen./.

 

            Ntơm bah bôk năm lam dak năl geh 40 nu^h kh^t tă bah ji so ndrăng kăp, bol ma hu\ch 9 nu^h rđ^l đah năm e nơh, yơn rnoh nu^h kh^t tă bah nău ji dja nha ta rnoh âk đo\ng. Nê lah nău năl geh ndơ\ luh ta rnôk tâm nchră nkoch trêng mpeh njrăng n’gang ji so ndrăng kăp tă bah Bộ Y tế kan nsum đah nhih pah kan dak si lam ntu\r neh [ư nar 18-8, ta Hà Nội. ta rnôk tâm nchră, ăp nu^h rnâng kan dak si lah rjăp, nău ji so ndrăng kăp mbra dơi njrăng der. Yor kơt nê|, pah kan nkoch trêng ân rgum tâm nău nkoch trêng n’hao rnoh âk chuh vắc xin njrăng n’gang ji so ndrăng kăp an so meo. Bah meng nê, chuh vắc xin njrăng n’gang ji so ndrăng kăp lôch rnôk geh so kăp lah trong nkra gay kơl rêh nu^h ji./.

 

Nau tă bah rmôt kan Tơm prăk-tăch rgâl ân gi\t, ntơm 3h kêng măng naơ 18/8, rnoh xăng lo\ geh rgâl, n’huch (aơ lah rơh tal pe tâm năm). Ti\ng nê, xăng A92 mra n’huch jur ngăn 600 prăk/lít. Ntơm rnoh tăch rai a[aơ lah 24.810 prăk/lít, n’huch hôm 24.210 prăk/lít. Bar ntil dak pring n’huch mô âk lah Diezel n’huch 80 rêl/lít, dak u\nh 70 rêl/lít./.

 

            Trôk nar duh hô nkre đah sial mpeh bah dâng nhâp nar khôm dăng [ư geh ma nău u\nh sa bri ta n’gor Quảng Trị du\t âk. Ta năp nô nău dja, Chi cục Kiểm lâm n’gor Quảng Trị dôl rđău đă ăp ntu\k geh bri, ăp nu^h tơm bri an [ư tay ăp trong njrăng n’gang puh n’hât u\nh sa ngăch. Wa Hồ Quang Luận, Groi kruanh UBND xã Cam Tuyền, nkuâl Cam Lộ, n’gor Quảng Trị an g^t: Cam Tuyền geh neh bri tăm du\t hvi, pah kan mât njrăng bri dơi geh nău ntop kơl bah Hạt kiểm lâm Cam Lộ, mpôl kiểm lâm ta ntu\k kơl na nê| an UBND xã mpeh quy hoạch, njêng trong nchrăp njrăng n’gang u\nh sa bri. Ban rđău đă mât njrăng bri bah xã kan nsum đah kiểm lâm ta ntu\k le\ hăn nkoch trêng tât t^ng thôn tâm ban kơt ký ton mât njrăng u\nh sa bri đo\ng yor aơ lah tơm ndơ do\ng sa nsum./.

 

            Jă kônh wa n’hanh băl mpôl djăt tay nău mhe bah dih dak:

Nar naơ 18/8, N’gâng kan nchră nau Nga lah rjăp geh ăp nhoat hao mhe tâm nau tâm mâp ăp nu\ih kan nchră nau Nga, Ukraine, Đức n’hanh Pháp tâm nar 17/8 ta Thủ đô Berlin, Đức gay tâm nchră mpeh nau kan ru\ng răng ta Ukraine. Nar naơ 18/8, N’gâng kan nchră nau Nga lah rjăp, ăp N’gâng kan ho\ tâm nchră mpeh âk nau kan geh tât nau ru\ng răng ta Ukraine n’hanh tâm di nau nsôih gau nsru\ng lơi ăp nau tâm lơh ta hen n’hanh pơk trong nơih ngăn gay ntơm nau tâm nchră chính trị. Ăp ding ko\ tâm nchră ăp nau kan geh tât nau đăp mpăn n’har neh Nga-Ukraine n’hanh pă ndơ kơl an tât nkuăl mpeh ba dâng bah Ukraine./.

 

            Hang rmưn rbăn nu^h [on lan Pakistan rgum ta Thủ đô Islamabad [ư ru\ng răng đă Thủ tướng Nawaz Sharif ntlơi kan n’hanh đă [ư tay rơh bầu cử mhe. Rơh ru\ng răng ta Islamabad [ư t^ng nău kruanh mpôl dâk lơh Imran Khan n’hanh giáo sĩ Hồi giáo Tahir ul- Qadri. Bar mpôl dja mô di lah tâm boh dêh bên ngăn, yơn an lah chính phủ bah Thủ tướng Nawaz Sharif le\ rmu\ ôm da dê, sa khâm n’hanh rlăm bầu cử. Mpôl [ư ru\ng răng ntơm hăn bah Lahore, ngai đah Thủ đô Islamabad 300km. Gay nking nchăng mpôl [ư ru\ng răng, ăp nu^h mât uănh nău kan nkual [on têh Islamabad le\ rgum bơi 30.000 nu^h kan rnă njrăng n’hanh tâm pă an ăp container ta ăp trong lăp tâm thủ đô./.

 

Ti\ng nau tă bah N’gâng kan neh dak Anh, ăp ta hen tâm Trung đoàn Yorshỉe mrô 2 nar 18/8 ho\ plơ\ tay Irắc rơh bôk năp kơp ntơm năm 2009. Bah năp măt, rmôt aơ mra plơ\ tay ta nkaưl [on têh Irrbil tâm nklăp 24mông gay nchrăp ân du nau nchrăp ntrơn ndal đah ndeh mpăr kung. N’gâng kan neh dak Anh Michael Fallon tâm rơh khâl ăp ta hen dak aơ ta du ntu\k ta hen gu\ ta gol dak Cyprus ndrel nar ko\ nkah nau kan ta hen ta Irắc mra jo\ âk khay gay rdâng đah nau ru\ng răng klach rvê ngăn ta ưbah rmôt Ngih dak Ixlam moh êng. W Fallon ko\ lah rjăp nau kan bah dak aơ ta Irắc mô êng lah nau kan ma lah nau kơl an./.

 

            Nar ntri 18-8, kalơ trôk thủ đô Tripôli, Libi ntoh ăp ndeh păr tâm lơh mô g^t tă bah luh. Nu^h [on lan ta nkual an g^t khân păng tăng geh âk ntu\k rtoh lôch bah kơi nê. T^ng nău nkoch Libi, ăp ndeh păr dja le\ ntu\k lơh âk ntu\k ta thủ đô, ntu\k bah rlău 1 khay bah năp nơh le\ jêng ntu\k duh hô bah ăp rơh tâm lơh tâm su đah ăp mpeh mpôl geh phao bleo. A[aơ mô ho\ g^t kloh, ăp ndeh păr tâm lơh dja lah bah mpôl./.

 

Bôk nau kơl an ndơ sa lam ntur neh mhe mbơh mra n’hao nau kơl an ndơ s ân du rkeh nu\ih tâm 3 dak Tây Phi gay rdâng đah srê Ebola dôl [ư nkri. Bok nau kan ndơ sa lam ntur neh ân gi\t, rnoh ndơ sa hao ngăch tâm du đê| nkuăl [on lan tâm ăp dak dôl geh nau khuch yor srê Ebola dôl [ư du nau tât ru\ng răng. Ti\ng n’gâng kan aơ, Liên hợp quốc mra pơk hvi nau kan bah nơm tâm 3 khay tât ta Guinea, Liberia n’hnah Sierra Leone, ntu\k geh srê Ebola dôl ntoh luh âk./.

 

            Mih têh [ư dak bu\k n’hanh rlâm neh ta Ấn Độ n’hanh Nepal ntơm bah n’gul pơh bah năp nơh tât a[aơ le\ lơh hang rhiăng nu^h kh^t. T^ng Bộ Nội vụ Nepal, rnoh nu^h kh^t rmanh ta dak dja lah 100 nu^h kh^t n’hanh 130 nu^h roh. Du\t n’hâm đê| 11.000 nu^h le\ tât ntrơn du. Pah kan kơl nu^h geh nking kol âk yor ăp trong me le\ geh lu\ ntu\n kol. Ta Ấn Độ, rnoh nchih rgum du\t mhe lah du\t n’hâm đê| geh 20 nu^h kh^t đo\ng. Nu^h mât uănh nău kan bar dak nha mbơh njrăng lor nu^h [on lan ntrơn du ăp ntu\k klach rvê đo\ng, yor mih têh nklăp nha geh tay tâm ăp pơh bah kơi tay đo\ng, mbra [ư pling rbong bah âk dak me./.

            A[aơ, mpôl hên dăn nkah tay ăp nău mhe le\ nkoch bah lơ nê nơh:

            Uỷ ban Pháp luật bah Quốc hội [ư rơh họp lam le\ rngôch tâl 16. Tâm rơh pah kan lor bôk năp, Uỷ ban Pháp luật le\ an nău rgop mpeh trong nchrăp Luật Mât bôk kan tâm dâng.

            Groi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khâl n’hanh mbah rhơn du đêt nhih pah kan mpeh Bộ Công an, ta Hà Nội.

            Mpôl pah kan bah Bộ Y tế pah kan đah kruanh n’gâng tơm n’gor Kon Tum mpeh tơm nu^h kan, prăk kaih, drăp ndơ do\ng, rnâng kan n’hanh rnoh âk nu^h lôch nti bah n’gâng kan dak si ta n’gor.

            Nga lah rjăp ăp njuat hăn mhe tâm rơh mâp đah ăp nu^h kan tâm nchră Nga, Ukraine, Đức n’hanh Pháp gay tâm nchră mpeh rơh tâm lơh ta Ukraine.

            Hang rmưn rbăn nu^h [on lan Pakistan [ư ru\ng răng đă Thủ tướng Nawaz Sharif ntlơi kan n’hanh đă [ư tay rơh bầu cử mhe.