H’Thi n’hanh Y’Sưng dăn mbah kônh wa n’hanh băl mpôl. Jă kônh wa n’hanh băl mpôl djăt nau ngơi Bunong, ntuh tâm nau ngơi rnoi mpôl đê\ tă bah Rađiô VN.

Bôk nau ntuh Măng aơ, nar pe, 20/8/2014. Pơk bôk ntuh nau ngơi nar aơ lah nau mhe tâm dak n’hanh ba dih dak. Geh âk nau khlay ba kơi aơ:

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trong vơt rmôt kan ntoh măt gưl prêh dak Campuchia.

Uỷ ban pháp  luật bah Quốc hội rgop nau mpeh nau nchrăp Luật [ư kan chính phủ rgâl nkra.

Rmôt kan bah N’gâng kan dak si yor N’gâng kan Nguyễn Thị Kim Tiến leo tơm pah kan ta n’gor Gia Lai mpeh nau kan dak si 6 khay rlau tâm n’gor.

Campuchia n’hanh Lào [ư jêh 86% nau kan pă n’gâng n’har neh nsum n’hanh ton mra jêh nau kan aơ ơm ngăn.

Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-hye đă Triều Tiên ndơn nau đă nthoi tâm nchră bar ding tâm du đê| nau kan

Jêh nê tâm nkô| trăch “n’hâm soan đah nau rêh” nar aơ, mpôl hên mra nkoch tât nau nâp nâl bah nau kan [on văn hoá n’hâm soan.

A[aơ lah nau ntuh na nê|.

Kêng măng nar 19/8, ta ngih pah kan Trung ương Đảng, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng le\ wơt mpôl đại biểu gưl prêh Quốc hội dak Campuchia yor wa Sam Dek Hêng Som-rin, Kruanh ntoh lư Đảng nhân dân Campuchia, Kruanh Quốc hội dak Campuchia leo trong hăn khâl na nê| Việt Nam. Ta nar wơt, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trong uănh lah prêh nău ueh kan ndrel đah 2 Quốc hội bah 2 dak tâm năm bah năp n’hanh mpo\ng tâm năm tât 2 Quốc hội bar dak, tâm rgâl tay nău blău ơm tâm nău kan ndâk njêng pháp luật, groi n’ôi n’hanh ntru\nh ăp nău têh bah neh dak./.

 

Tâm rơh r[u\n tal 16 bah Uỷ ban pháp luật bah Quốc hội, nar 19/8, ăp nu\ih kan ho\ rgop nau mpeh nau Nchrăp luật [ư kan Chính phủ rgâl nkra. Tâm nê, nkô| nau geh rgum tâm nchră lah nau ntru\nh mpeh nau kan bah cán bộ Kruanh, kruanh ntu\k kan. Tâm nchră ta rơh r[u\n, ăp nu\ih kan tâm di nau mpeh nau khlay bah kan rgâl mhe luật a[aơ gay [ư ân n’hêl ăp nau ntrủ\nh n’hanh nau mi\n mhe bah Hiến pháp 2013 mpeh nau [ư, nau kan bah Chính phủ…Ta rơh r[u\n, ăp nu\ih kan ko\ rgop nau ngăn mpeh nkô| nau: Nau mi\n, nkô| nau bah nau nchrăp Luật, nau kan, nau ndâk kan bah Chính phủ, nau kan bah N’gâng kan n’hanh nau kan, nau dơi bah N’gâng kan./.

 

Kêng măng n’aơ, Mpôl pah kan bah N’gâng kan dak si yor kruanh n’gâng kan Nguyễn Thị Kim Tiến leo trong geh nar pah kan ta n’gor Gia Lai mpeh trong kan dak si dak gu\n 6 khay bah năp ta n’gor. Jêh uănh n’ôi na nê| ta n’gor, Kruanh n’gâng kan dak si Nguyễn Thị Kim Tiến an lah, nău kan dak si n’gor Gia Lai ân uănh lơn tât nău ntuh kơl ndoh ndơ, rmôt nai dak si an ăp xă nkual jru ngai, nkual jêr jo\t, nkual rnoi mpôl đêt. Gia Lai ân geh ăp nău kơl na nê| gay wa\ch rgum rmôt nai đak si g^t blău, ngăn lah rmôt nai dak si lăp jru tâm nău kan săm ji. Lơn lah, Kruanh n’gâng kan dak si đă n’gor Gia Lai ân uănh m^n tay nu nău kh^t me n’hanh kon se. T^ng rgum kơp, 6 khay bôk năm, lam n’gor geh tât 36 kon se n’hanh 5 nu\ih me kh^t jêh rnôk deh kon. Dol uănh lah, bol Việt Nam le\ dơi rmôt kan dak si lam ntu\r neh kơp dơn êng mô kơp uốn ván oh bê bah năm 2002, yơn 6 khay bôk năm aơ, Gia Lai geh tât 7 nu\ih kon se kh^t yor uốn ván oh bê. Kruanh n’gâng kan dak si lah rjăp:

“Gâp djiăt ndrat săk 7 nu\ih kh^t yor uốn ván oh bê. Hôm du n’gor ma 7 nu\ih kh^t yor uốn ván oh bê ne\ lah he ta du jâng dak si dak gu\n n’hanh y học hôm e ơm. Lôch bah nău aơ, bah năm taơ ăp đồng chí ân n’hu\ch tât ju\t jăng le\. Lôch bah an jêng lôch bah n’gor, mô knu\ng rnoh aơ dô|t ru\ch rnoh nsum bah lam dak”.

 

Ntu\k kan dơi rdâng ndal đah srê bah N’gâng kan dak si nchrăp (N’gâng kan dak si) mhe mbơh tât 2 nu\ih bu năch nu\ih Nigieria geh ji kop, ntôn ntưp Ebola lăp tâm Việt Nam ta tach ndeh mpăr Tân Sơn Nhất (Nkuăl [on têh Hồ Chí Minh), ti\ng nê, kêng măng 19/8, ta rơh mpăr bah mrô QR bah ndeh mpăr Quatar Airway hăn tă bah Qatarr tât Việt Nam ta tach ndeh mpăr lam ntur neh Tân Sơn Nhất geh 2 nu\ih bu năch Nigieria saơ ji kop, êng nê ê saơ geh nau êng. N’gâng kan dak si ho\ rđau Viện Pasteurr nkuăl [on têh Hồ Chí Minh n’hanh ntu\k kan dak si nkual [on têh [ư nau rklaih, nkhah lơi ti\ng nau ntru\nh n’hanh leo 2 bu năch mhe nkah tât nkuăl nkhah bah Ngih dak si Nhiệt đới nkuăl [on têh Hồ Chí Minh gay [ư nau uănh n’ôi, mât chăm n’hâm soan ting nau ntru\nh./.

 

Dăn nkoch tay nău mhe êng [a [a\ đo\ng:

Ngih pah kan mât uănh Công ước mpeh tăch rgâl lam ntu\r neh ăp ntil mpô mpa bri êp le\ Việt Nam, kuăl lah Xitéc Việt Nam, N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan mhe geh sam [u\t đă Chi cục Kiểm lâm ăp n’gor n’hanh nkual [on têh mpeh tâm Trung ương mpeh nău n’hao rchăng n’gang nuh srê geh ntưp treh bah mpôl mpa bri. T^ng ne\, Chi cục Kiểm lâm n’hanh ăp n’gor, nkual [on têh mpeh tâm Trung ương ndăn đă cán bộ n’hao uănh n’ôi nău nglăp rwa\t mô tâm di n’hanh mât mpô mpa bri ta ntu\k; nsrôi rmal t^ng nau ntru\nh pháp luật đah nău  tih nglăp rwa\t mpô mpa bri. Nkre đă nu\ih tơm ăp ntu\k [ư mât mpô mpa bri [a [ơ [ư ăp trong puh krao kaman, răk kloh ueh ndru\ng wang, uănh n’ôi nuh srê, lơn lah ăp ntu\k geh mât rong mpô mpa nglăp rwa\t bah nkual châu Phi./.

 

Ôi naơ 19/8, Tơm prăk kơl an kon se Việt Nam, Tơm prăk kơl an kon se n’gor Dak Lak, Ngih dak si tâm boh Việt Nam-Cu Ba, Ngih dak si Đại học Tây Nguyên n’hanh ntu\k kơl an-Tơm prăk Romuald Burkard bah rmôt Sika, [ư rek săm mô roh prăk ân kon se geh ji tă bah ndul me tâm mặt ta nkuăl ăp n’gor Tây Nguyên n’hanh n’gor Khánh Hoà. Ăp nu\ih ji to\ng nau dơi mra geh kơl an prăk rek, dak si, prăk sông sa, hăn ro tâm rnôk gu\ ngih dak si. Yuh H’Ben Ksơr, rnoi Rđe, ta nkuăl Mdrak, n’gor Dak Lak lah Me bah mom Y Khen Di Ksơr, deh năm 2007, ngơi:

Gâp leo kon gâp hăn săm yor păng ji bhot mbung, gâp leo kon gâp hăn ta aơ u\ch Ngih dak n’hanh ăp nai dak si săm bah ân kon gâp gay kon gâp hăn nti ân pănh ueh lơn, păng têh ri mra blau nau mi\n, jêng bu nu\ih geh nau blau kơl neh dak, djăt nau wa Hồ nti\. Gâp dăn lah ueh ăp nai dak si âk ngăn./.

 

T^ng trong nchrăp, du\t năm aơ, nkuăl gôl dak Lý Sơn, n’gor Quảng Ngãi mbra geh trong sre điện ngih dak. Gay wơt dơn n’hanh [ư ueh tu tơm u\nh nar đăp mpăn, n’gor Quảng Ngãi le\ nchih 16 nău nchrăp [ư kơl lor ntuh kơl an nkuăl gôl dak Lý Sơn hun hao nâp nâl. Ding le\ rnoh prăk ntuh kơl an ăp nau nchrăp [ư nklăp rlău 2.300 rmen prăk. Wa Lê Viết Chữ, Kruanh UBND n’gor Quảng Ngãi an g^t: đah du gôl dak bôk năp kơt Lý Sơn ri Ngih dak ân geh du trong kơl êng an hun hao. Ta năp măt, n’gor Quảng Ngãi nta an nu\ih [on lan joi ka Lý Sơn rgâl mhe duk mpan joi ka, [ư tay nkra njêng n’hanh hun hao du đêt nău kan rhăk do\ng nău kan joi ka, ntrôl dăng hun hao wa\ng sa n’hanh hun hao pâl n’aih jêng n’gâng me mpeh wa\ng sa tâm rgo\ năp./.

 

Tâm măng 18/8 tât di\ng nar 19/8 tâm n’gor Sơn La geh mih bah gâp tât mih têh. Gay nchrăp rdâng đah ăp nau tât kơt dak rchoh klôn n’hanh rluh neh, ôi 19/8, Rnâng kan rđau nau rchăng phu\t sial dak lip n’hnah joi kơl nu\ih tât khuch n’gor Sơn La ho\ geh nau njoăl tât ăp nkuăl, nkuăl [on têh, ăp ntu\k kan, n’gâng kan bah n’gor đă [ư uănh n’hêl nau tât bah mih, mbơh, uănh n’ôi, nkah tât ăp nkuăl , ăp ntu\k [on lan gu\ tâm ntu\k rđu\ng, dêh, êp dak me, nkual mra geh rluh neh, dak lip gay nchrăp nau rdâng, nsôih uănh n’ôi ăp nglau dak tâm nkuăl, ăp trong hăn tơm, ăp ntu\k dôl [ư nau kan gay năn saơ n’hanh rklaih nkre lah geh nau tât gay đăp măpn ân ntu\k kan./.

 

Jă kônh wa n’hanh băl mpôl djăt tay nău mhe bah dih dak:

Tân Hoa xã nar 19/8 ndơ\ nău nu\ih ntoh ngơi N’gâng kan nchră nău Campuchia Koy Kuong an g^t Campuchia n’hanh Lào le\ jêh 86% trong kan tâm pă trong n’har bri nsum n’hanh ton mbra jêh trong kan aơ ơm ngăn dơi [ư. Ơh nău nu\ih nchih nău mhe jêh rơh mâp đah Groi thủ tướng nkre [ư Kruanh tâm rnglăp nchră nău Campuchia Hor Nam Hong đah Đại sứ Lào ta Phnom Pênh wa Prasith Sayasith, wa Koy Kuong an g^t tât a[aơ, 2 dak le\ ndâk geh 121 tâm 145 n’gâng n’har bri, nkre nkoch nau mpo\ng u\ch 14% trong kan tâm pă trong n’har bri hôm [a [a\ mbra dơi jêh ơm ngăn dơi [ư. Wa Koy Kuong lah rjăp 2 dak mpo\ng ndâk nkra nkual n’har bri nsum đăp mpăn, dăch dêh, kan ndrel n’hanh hun hao./.

Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-hye đă dak Triều Tiên ndơn nau đă nthoi tay nau tâm boh bar ding tâm du đê| nau kan. Ntoh nau ngơi tâm rơh r[u\n Chính phủ, Tổng thống Park Geun-hye ân git, Hàn Quốc ho\ đă âk nau kan tâm boh êng êng đah Triều Tiên. Nau aơ du\t n’hâm khlay gay 2 ding Triều Tiên ndâk nau nsing rnơm n’hnahy r[o\ng tât nau tâm ban. Di rơh aơ, Tổng thống Hàn Quốc Park Geun –hye ho\ jă Triều Tiên râng tâm nchră tal 12 Công ước Liên hợp quốc mpeh âk ding sinh học, nchrăp mra [ư ta Piêng Chang, Hàn Quốc ntơm nar 29/9 tât nar 19/10 tât./.

 

Liên minh châu Âu mhe mbơh rnoh prăk 167 rkeh đôlar kơl nu\ih [on lan geh khuch khat yor nău mô ăp rnglăp rwa\t ndoh ndơ lo\ mir bah Nga, ơm lah nău  lơh plơng đah ăp nău rmal bah phương Tây geh tât nău duh jêr Ucraine. Tâm ne\, Liên minh châu Âu mbra kơl 125 rkeh đôlar tâm khay 11 tât đah ăp nu\ih [on lan an rlu tăch gluh 13 ntil biăp bum an dak Nga, kơt blân srat, cà rốt n’hanh táo, ơm dôl tâm yan peh lê|./.

 

Nau tâm lơh tăch rgâl Nga-Phương Tây ê geh nau bah oi duh rnôk nar naơ 19/8, Nga mbơh dak aơ dôl nchrăp ăp nau kan lơh mplơ\ ntop tay tâm nau lah geh [ư tay ăp nau mhal mhe. Nu\ih ntoh ngơi bah Tổng thống Nga, wa Dmitry Peskov ân gi\t, bol ma Nga mô di lah dak kơl an ko\ kơt lah rgo\ jă ăp nau mô ân yơn lah ăp dak lo\ [ư nau kan mô geh tâm kơl ndâk njêng n’hanh geh nau [ư nchrai lơi ri Nga mra [ư ăp nau kan lơh mplơng tay. Nau kan bah nau mham lơh mplơng mhe bah Nga mra nsing tâm ăp nau mô ân ma ăp dak Phương Tây ndơ\ luh tâm rơh tât./.

 

Rmôt kan dak si lam ntu\r neh nar n’aơ mbơh, tâm 3 nar bah năp le\ geh tay 84 nu\ih kh^t yor srê Êbola, n’hao rnoh nu\ih kh^t yor kaman kh^t nu\ih aơ hao 1 rbăn 229 nu\ih. Rnoh nu\ih dơi năl ntưp Ebola hao tay 113 nu\ih tâm 3 nar bah năp. Kơt ne\ rnoh nu\ih ntưp Êbola nchih rgum ta lam ntu\r neh lah 2 rbăn 240 nu\ih. Rmôt kan dak si lam ntu\r neh nar n’aơ đă n’gâng kan ăp dak geh srê Êbola ntoh tay ân n’hao trong kan uănh n’ôi srê ta ăp mpông n’har bri, nking n’gang nu nau ntưp treh ăp nkual êng. T^ng rmôt kan dak si lam ntu\r neh, ăp nu\ih ntưp srê Êbola mô dơi an luh lăp, knu\ng êng nu\ih yor u\ch săm ji./.

A[aơ lah nau nkah tay ăp nau mhe le\ ntuh ba lơ nê:

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trong vơt rmôt kan ntoh măt gưl prêh dak Campuchia, yor wa Samdek Heng Somrin, Kruanh Quốc hội dak Campuchia leo tơm.

Uỷ ban pháp  luật bah Quốc hội rgop nau mpeh nau nchrăp Luật [ư kan chính phủ rgâl nkra.

Rmôt kan bah N’gâng kan dak si yor N’gâng kan Nguyễn Thị Kim Tiến leo tơm pah kan ta n’gor Gia Lai mpeh nau kan dak si 6 khay rlau tâm n’gor.

Campuchia n’hanh Lào [ư jêh 86% nau kan pă n’gâng n’har neh nsum n’hanh ton mra jêh nau kan aơ ơm ngăn.

Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-hye đă Triều Tiên ndơn nau đă nthoi tâm nchră bar ding tâm du đê| nau kan.