Điểu Thân, dăn mbah kônh wa n’hanh băl mpôl!

            Jă kônh wa n’hanh băl mpôl djăt nău ngơi bunong ntuh ta nău ngơi rnoi mpôl đê| VOV4 tă bah Radio nău ngơi Việt Nam măng nar ngoăy 4/8/2014, lôch nău mhe tâm dak n’hanh bah dih dak geh nău nchih nkoch ns^t geh nău dơi trong kan tuch tăm do\ng công nghệ cao ntơm bah năm 2004 ta xã Hiệp An, nkuâl Đức Trọng, n’gor Lâm Đồng.

            Nkô| trăch “Chính phủ đah nu^h [on lan”, nkoch ăp nău dăn đă bah [on lan xã Ea Pô, nkuâl Chư Jut, n’gor Dak Nông mpeh nău n’hoch dak djơh bah Nhih máy cồn Đại Việt bah Công ty TNHH Đại Việt (ta nkual công nghiệp Tâm Thắng, nkuâl Chư Jut n’gor Dak Nông).

            A[aơ jă kônh wa n’hanh băl mpôl ndrel djăt Y Sưng n’hanh H’Thi nkoch nău mhe tâm dak n’hanh bah dih dak geh âk nkô| khlay bah kơi aơ.

            Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ký Quyết định uănh an “Đề án t^ng [ư rgop nkre ăp săm[u\t mât kan:

            Mpôl pah kan bah Hội đồng Dân tộc bah Quốc hội le\ hăn uănh pah kan [ư bah khuch khat phu\t mbrô 2 lơh ta Hà Giang.

            Mpôl pah kan bah Bộ Công Thương pah kan đah n’gor Lâm Đồng mpeh pah kan rđău đă njrăng n’gang phu\t sial lơh n’hanh kơl joi nu^h năm 2014.

            Brazil n’hanh Nhật Bản ký ton âk nău tâm boh khlay.

            Rơh n’gơ neh dăng 6,5 độ Richter geh nar ntri 3-8 ta Vân Nam, Trung Quốc [ư du\t n’hâm đê| 367 nu^h kh^t.

 

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng mhe ký nau ntru\nh ân [ư bôk nau kan “Nau kan [ư n’hot ăp nau [ư hành chính: Đăng ký khai sinh, đăng ký tât gu\, pă thẻ bảo hiểm y tế ân kon se tâm dâng 6 năm”. Nkô| nau gay [ư nơh ăp ntil săm [u\t, mbơh rah vah nau kan nau [ư săm [u\t, rhuăt gleh nar rklaih, têm prăk do\ng, pơk nau nơih ueh ngăn ân nu\ih [on lan tâm nau [ư ăp ntil săm [u\t mhe nkah, n’hao nau mi\n kan n’hanh nau nchrăp lor, nsôih kan bah cán bộ, nu\ih pah kan n’hanh ntu\k kan bah ngih dak, rgop nau jut jăng lơi ăp nau kan tih mô tâm di tâm nau kan rklaih ăp nau kan bah [on lan. Nar gay rklaih ăp nau n’hot ăp ntil săm hành chính geh đăng ký khai sinh, pă thẻ bảo hiểm y tế ân kon se tâm dâng 6 năm jo\ ngăn mô rlau 15 nar pah kan, [ư nkre ăp săm [u\t đăng ký khai sinh, đăng kí gu\, pă thẻ bảo hiểm y tế ân kon se tâm dâng 6 năm jo\ ngăn mô rlau 20 nar pah kan../.

 

            Ntơm bah nar 1 tât 3/8, mpôl pah kan bah Hội đồng Dân tộc bah Quốc hội le\ hăn uănh pah kan [ư bah khuch khat phu\t mbrô 2 lơh ta Hà Giang n’hanh ăp trong nkra dăp rgum tay, đăp mpăn [on lan gu\ ta nkual way geh trôk nar lơh, dak bu\k, p^ch rlâm neh. Ta rơh pah kan mpôl hăn rnê âk ăp nău nsrôih bah n’gor Hà Giang n’hanh ăp ntu\k ndăn ngăch [ư bah khuch khat phu\t mbrô 2 lơh, đă n’gor an [ư tay geh nău dơi ăp trong nkra dăp rgum đăp mpăn nkual [on lan gu\ ntu\k way geh trôk nar lơh, dak bu\k, p^ch rlâm neh. Ăp ntu\k tâm nkual geh p^ch rlâm neh an joi lor neh gay ma [ư ntu\k gu\ mhe rgum n’hanh tâm breh gu\ an [on lan n’hanh der bah trôk nar lơh; nkoch trêng rgo\ jă ăp rnăk geh ma nău trôk nar lơh ntrơn du đăp mpăn tâm thôn gay dơh hăn kan tuch tăm ta ntu\k neh gu\ ơm…/.

           

Nar 2/8, ta nkuăl [on têh Đà Lạt, n’gor Lâm Đồng, rmôt kan bah N’âgng kan Công thương yor N’gâng kan Lê Dương Quang leo tơm ho\ geh nar pah kan đah n’gor Lâm Đồng mpeh nau kan rđau nau rchăng n’gang mih sial dak lip n’hanh joi kơl nu\ih âtt khuch năm 2014. Ta nar Lâm Đồng, a[aơ geh 28 ntu\k thuỷ điện jê| n’hanh bah găp ho\ lăp kan n’hanh dôl ndâk nkra. Bol ma n’gâng kan tâm n’gor vay [ư hăn mêt n’ôi nau đăp mpăn bah nglau dak, ngăn lah tâm nau kan n’hoch dak lip, yơn rnoh khuch tât nau tuch tăm bah [on lan tâm nkaưl mpeh ba dâng tâm ăp năm hôm âk. Ta nar pah kan, N’gâng kan Bộ công thương Lê Dương Quang ntoh nau rvê tât nau roh đăp mpăn bah ăp thuỷ điện tâm n’gor Lâm Đồng, ngăn lah đah ăp nglau thuỷ điện jê|, nkre đă n’gor Lâm Đồng gay n’hao nau kan, ntru\nh nau kan rchăng n’gang dak lip n’hanh joi kơl nu\ih tât khuch, nchrăp rdâng đah ăp nau khuch tât lah geh tât ndal./.

 

            Nkoch tay mpeh pling dak bât thuỷ điện Ia Krêl 2 ta nkuâl Đức Cơ, n’gor Gia Lai. Wa Ngô Hữu Thiện, Kruanh UBND xã Ia Dom, nkuâl Đức Cơ an g^t, tât rnôk dja, dak bu\k tă bah pling bât thuỷ điện Ia Krêl 2 le\ suăt. Xã ntơm nchih rgum khuch khat. T^ng nchih rgum lor bôk năp tât 4h30 kêng măng 2-8, geh rlău 400ha tơm tăm lah cao su, cà phê, tiêu n’hanh tuh mbo bah bơi 200 rnăk ta [on lan mpeh bah dâng bât thuỷ điện Ia Krêl 2  geh khuch khat hô, kơt lah mô hôm dơi dâk rêh tay. Khuch khat nchroh lah âk rmen prăk. Aơ lah tơm ndơ sa tơm bah kônh wa, jêng t^ng wa Ngô Hữu Thiện, lôch geh dak bu\k, âk rnăk mbra tu\p tâm nău rêh jêr jo\t. a[aơ xã Ia Dom dôl dăn đă njuăl UBND nkuâl Đức Cơ n’hanh n’gor Gia Lai kơl [on lan đăp mpăn nău rêh tâm rnôk kâp nu^h ntuh kơl lah Công ty cổ phần Công nghiệp n’hanh thuỷ điện Bảo Long trok tâm. An tât kêng măng nar 2-8, UBND xã Ia Dom nha đă hăn nu^h gu\ kâp ta nhih pah kan gay nkra ăp nkô| nău ntoh luh đo\ng./.

 

            Dăn nkoch tay nău mhe êng [a [a\ đo\ng:

Ta n’gor Sơn La, nau ji viêm não Nhật Bản B dôl ma ntoh âk, di\ng le\ ăp nkuăl, nkual [on têh ko\ geh nu\ih ji n’hanh tât a[aơ ho\ geh 10 nu\ih kon se khi\t. A[aơ hôm rlau 80 nu\ih ji viêm não Nhật Bản dôl geh săm ta ngih dak si nkuăl n’hanh n’gor. N’gâng kan dak si n’gor Sơn La ân gi\t, âk ngăn kon se khi\t lah yor nu\ih tâm rnakư vâl thơ tha, rnôk saơ kon se ji kop, mô leo ngih dak si năn, ê chuh dak si vắc xin ntil viêm não Nhật Bản B. Yor ri, ntu\k kan dak si n’gor nkah nu\ih [on lan gay [ư ti\ng nar chuh dak si ân kon se tâm dâng 5 năm, chuh 3 tơ\ ti\ng nau ntru\nh, saơ kon se duh âk nar mô gi\t tu tơm ri gay leo tât ngih dak si gay ma khám săm./.

 

Nar 3/8, nkual [on têh Đà Nẵng le\ [ư hăn luh kan kuar rvach n’hong dak ta lam nkual [on têh, đah nău tât râng bah rlău 5000 nu^h lah kruanh rđău kan ăp Sở, n’gâng kan, UBND ăp quận, nkuâl, Mặt trận Tổ quốc n’hanh ăp ntu\k kan nsum mpôl gưl nkual [on têh; ăp doanh nghiệp, ăp nhih pah kan mpôl tahen n’hanh [on lan…Nău u\ch bah pơh hăn luh kan dja kuar rvach ăp rmlông dak têh, lơn lah kuaih mbluh aih ta ăp ntu\k kol khan, way geh ndâp băm dak n’hanh [ư [ô djơh [ô hêng ntu\k gu\ rêh. Bah ir geh ndâp băm dak ta nkual [on têh tâm khay mih năm 2014. nkre ma mbluh aih, nkra têh ue\h tay trong hoch  dak ta ăp nkual [on lan gu\, ăp doanh nghiệp, ăp nhih pah kan, nhih nti ta lam nkual [on têh./.

 

Tâm rnôk 4mông kêng măng nar 1/8/2014 ăp kon se jê| ta [on Lũng Rạc, xã Xuân Trường, nkuăl Bảo Lạc, n’gor Cao Bằng hăn chiă be tâm bri saơ ngăn play ma tím, rval ri tâm jă pe\ sa. Tât 10mông măng nar nar ăp kon se saơ ji ndul, luh hok, hăn ach ri nu\ih tâm ngih leo tât ngih dak si nkual săm. Yơn 3 nu\ih kon se ho\ khi\t ta nê, nê lah: Vàng Anh Hùng deh năm 2003, Vừ A Sính deh năm 2001, Vừ A Dính deh năm 2009. A[aơ hôm 4 kon se dôl săm tâm ngih dak si n’gor, 3 kon se ji đê| dôl săm tâm ngih dak si nkuăl Bảo Lạc. Jêh ndơn nau mbơh khih play, rđau kan nkuăl, UBND, UBMTTQ nkuăl Bảo Lạc n’hanh du đê| ntu\k kan bah nkuăl ho\ tât ôp khâl, bonh đă ăp rnăk vâl nu\ih mâp khuch n’hanh rđau ăp gưl kan tâm ntu\k lo\ kơl an ăp rnăk vâl geh kon se khi\t, nkre mbơh đă [on lan gi\t tât ăp ntil play khih tâm bri./.

 

 

            Tâm rnôk 12h nar 3-8, du rơh tâm tom ndeh jru hô [ư 2 hê kh^t ta ntu\k. tâm tom ndeh geh ta trong quốc lộ 70 mpeh n’har xã Phong Hải, nkuâl Bảo Thắng, n’gor Lào Cai. Nu^h kh^t lah Ma Seo Dê n’hanh Lý Thị Sáu, gu\ ta [on Cung 3, xã Phong Niên nkuâl Bảo Thắng da dê. Lôch geh tom, nu^h [^t ndeh nchuăt gay ma mo nău tih. Tât kêng măng nar 3-8, nu^h [^t ndeh le\ geh nhu\p kân, ta nhih pah kan Công an, nu^h [^t ndeh lah Nguyễn Trường An. Dơi g^t, ndeh tom kh^t nu^h lah biển số 24C- 007.07 bah công ty Hoàng Liên Thanh./.

 

Jă kônh wa n’hanh băl mpôl djăt tay nău mhe bah dih dak:

Nar 2/8, Tổng thống Brazil Dilma Rousseff n’hanh Thủ tướng Nhật Bản Shin zô Abe dôl khâl ta Brazil ho\ tâm di n’hao nau tâm boh du nhoat mhe kan nsum lam ntur neh n’hnah ký nau nchrăp kan tâm boh khlay. Ntoh nau đah báo chí, Tổng thống Rousseff mbơh nau tâm boh 2 dak dôl hun hao ueh đah nau tăch rgâl rlet rlau 15 rmen đôlar tâm năm e, nkre nkah tay nau nsôih bah Brazil tâm nau lo\ [ư ăp nau tâm boh đah Nhật Bản. Tâm ăp nau nchrăp n’hnah nau nkah geh ký ton mpẹh văng sa, ntu\k ntu, dak si, pah kan lăp gu\, kỹ thuật…nau nkah ngăn lah tâm boh khlay 500rkeh đôlar mpeh dak pring xăng đah rmôt kan Petrobrass bah Brazil n’hanh Ngân hàng Mizuho bah Nhật Bản gay ndâk 8 ntu\k kor tơm pring tâm dak lêng Rio de Janeiro./.

 

            4h30 kêng măng ntri 3-8 (t^ng mông ntu\k nê), du rơh n’gơ neh dăng 6,5 độ richter le\ geh ta nkual [on têh Chiêu Thông, n’gor Vân Nam, mpeh nkual Tây Nam Trung Quốc. T^ng nchih rgum du\t mhe, rnoh nu^h kh^t le\ hao tât 367 nu^h n’hanh 1591 nu^h êng rmanh, rnoh dja nklăp nha hôm hao âk tay đo\ng. Tâm măng nar ntri 3-8, kruanh Trung Quốc Tập Cận Bình le\ ndơ\ luh nău ntru\nh đă, rgum le\ n’hâm suan gay joi nu^h kol khan ta nâm ndo\k hăch rlâm, kơl săm ăp nu^h geh rmanh, tâm pă ntu\k manh gu\ nde an [on lan ta ntu\k. dơi g^t, n’gâng kan nkual [on têh Chiêu Thông le\ đă rlău 300 cảnh sát, kan nsum đah 1000 tahen râng kơl nu^h, 2000 blah lha biah, 3000 nsưng klôn ndrel hang rbăn blah mu\ng phôi le\ dơi phăt./.

 

Đah nroh 223 phiếu kơl n’hanh 189 phiếu rdâng, Hạ viện Mỹ yor phung Cộng hoà mât nar 2/8 ho\ nchrăp tơm prăk mhe rnoh 694 rkeh đôlar gay rklaih nau khuch yor kon se lăp gu\ tih dôih tă bah Trung Mỹ. Rnoh prăk aơ geh so\k tă bah tơm prăk ndal bah ngih dak. Dơi gi\t, rnoh prăk mhe nkah aơ knu\ng lah du gưl jê| tâm, rnoh 3,7 rmen đôlar yor Tổng thống Barack Obama đă tâm bôk khay e, gay [ư rjăp nau đăp mpăn nar neh, rchăng nau nu\ih lăp gu\ tih dôih tâm lam dak ./.

 

            Nar 3-8, Nga ntôn Liên minh châu Âu le\ ntlơi nău ntru\nh mô an kơl ndrak nsiu phao bleo ma Ukraine. Tâm du nău mbơh, Bộ Ngoại giao Nga an g^t, ta du rơh họp mhe aơ bah Hội đồng châu Âu ta Brussel, Bỉ ăp kruanh rđău kan ăp dak lăp kan nsum tâm Liên minh châu Âu le\ tâm ban u\ch ntlơi ăp n’gle\ an tâm nău tăch n’gluh an Ukraine ăp ndơ do\ng lơh mbram tâm dak. T^ng nău mbơh bah Bộ Ngoại giao Nga, Liên minh châu Âu le\ an tăch n’gluh ăp công nghệ quân sự an Ukraine. Yơn lah, nău mbơh an lah, Liên minh châu Âu le\ mô mbơh kloh nău n’glêh an dja./.

 

Chính phủ Hàn Quốc nar 3/8 ndơ\ nau nkah mpeh nau hăn ro đah ăp nu\ih [on lan dak aơ u\ch tât nkuăl Tây Phi rnôk kman Êbôla dôl ntưp âk. Nkah rjăp, ăp nu\ih [on lan Hàn Quốc mô dơi tta nkuăl aơ n’hanh nkah nu\ih [on lan Hàn Quốc dôl rêh n’hanh pah kan ta Ghine, Liberia n’hanh Xiêra Lêon ntrơn du. A[aơ geh nklăp 190 nu\ih [on lan Hàn Quốc dôl rêh n’hanh pah kan ta 3 dak Tây Phi./.

 

            Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ký Quyết định uănh an “Đề án t^ng [ư rgop nkre ăp săm[u\t mât kan: Đăng ký khai sinh, đăng ký ntu\k way gu\, pă an thẻ bảo hiểm y tế an kon se ta nâm 6 năm deh”.

            Mpôl pah kan bah Hội đồng Dân tộc bah Quốc hội le\ hăn uănh pah kan [ư bah khuch khat phu\t mbrô 2 lơh ta Hà Giang n’hanh ăp trong nkra dăp rgum tay, đăp mpăn [on lan gu\ ta nkual way geh trôk nar lơh, dak bu\k, p^ch rlâm neh.

            Mpôl pah kan bah Bộ Công Thương pah kan đah n’gor Lâm Đồng mpeh pah kan rđău đă njrăng n’gang phu\t sial lơh n’hanh kơl joi nu^h năm 2014.

            Tổng thống Brazil n’hanh Thủ tướng Nhật Bản tâm ban u\ch n’hao tâm boh bar dak hao prêh mhe jo\ jong lam ntu\r neh n’hanh ký ton âk nău tâm boh khlay.

            Rơh n’gơ neh dăng 6,5 độ Richter geh nar ntri ta Vân Nam, Trung Quốc [ư du\t n’hâm đê| 367 nu^h kh^t.