R[u\n lam ntur neh đah nau kan Trung Quốc ntru\nh ndơ khoan tih dôih tâm nkuăl dak lêng Việt Nam geh [ư ta Hà Nội.

Âk nau kan nkah 60 năm lơh dơi ta Điện Biên Phủ tâm lam dak.

Ntoh măt Quốc hội n’gor Kon Tum [ư tâm mâp nu\ih [on lan ba năp rơh r[u\n.

Nhật Bản n’hanh ntu\k kan tâm ton Bắc Đại Tây Dương (NATO) mhe tâm di nau tâm boh rjăp lơn tay tâm âk nau kan, tâm nê geh nau đăp mpăn dak lêng.

Thủ tướng Hàn Quốc Chung Hong Won nar 7/5 kuăl jă ăp ntu\k kan n’gâng kan [ư jêh nau kan joi nu\ih roh tâm rơh ngâm duk Sewol tâm lôch pơh aơ.

 

Nar 7-5, Họp báo lam ntu\r neh mpeh nău Trung Quốc [ư nkơng lôk kôr mô geh nău way ta nkual dak lêng Việt Nam le\ [ư ta Hà Nội. Âk nhih pah kan báo chí têh bah lam ntu\r neh kơt NHK, AP, AFP…le\ râng rơh họp báo. Tâm rơh họp báo, wa Ngô Ngọc Thu- Groi Tư lệnh Cảnh sát dak lêng Việt Nam le\ mbơh an lah tât rnôk dja, Trung Quốc le\ rgum, rnôk du\t âk 80 bôk tàu ăp ntil, tâm nê geh 7 bôk tàu tahen lah: 33 bôk tàu Hải Cảnh, Hải Giám, Ngư Chính; n’hanh ăp tàu nchuăn rdeng, tàu lơh joi ka. Rlău ma nê, ăp nar hôm geh bar pe jât bôk ndeh păr hăn ta nkual dak lêng đo\ng. Du rmôt tàu lơh joi ka geh ndơ năp do\ng tâm lơh n’hanh tàu tahen le\ lăp ngai đah gôl dak Lý Sơn bah 50- 60 hải lý. T^ng wa Thu đo\ng, ăp tàu bah Trung Quốc way mpet ăp tàu uănh joi ka bah Việt Nam tâm rnôk hăn kan đo\ng, lơh khuch khat n’hanh sôt rmanh du đêt nu^h mpôl hăn uănh lơh joi ka Việt Nam. Bol mpeh Việt Nam le\ ôp kuăl mpeh Trung Quốc rlu nău kan lăp lơh, yơn lah mpeh Trung Quốc nha mô djăt ăp nău kan lơh khuch khat an mpôl uănh lơh joi ka Việt Nam đo\ng. Ta rơh họp báo, nu^h ntơh ngơi Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình an lah nău kan bah Trung Quốc le\ lăp tih nău dơi [ư tơm bah Việt Nam, nău dơi tài phán đah ăp nkual wa\ng sa, n’har dak lêng t^ng ăp quy định bah Công ước Liên Hợp Quốc mpeh Luật biển 1982.

Bah năp nê, nar 6-5, Groi Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh le\ geh rơh kuăl điện tâm nchră đah Uỷ viên Quốc vụ Trung Quốc Dương Khiết Trì mpeh nkơng lôk HD- 981 n’hanh âk tàu bah Trung Quốc hăn kan ta nkual mpeh rlô tơm pring 143 mpeh n’har dak lêng Việt Nam ntơm bah nar 1/5/2014 tât a[aơ; lah rjăp Việt Nam mô dơi u\ch dơn n’hanh rlăch dun ngăn nău kan dja bah Trung Quốc; đăp Trung Quốc rơih le\ nkơng lôk kôr pring HD- 981 n’hanh ăp tàu groi t^ng luh bah nkual dja n’hanh tâm nchră gay ma nkra ăp nău tâm rkeh wa\r nkô| nău dja./.

 

Ôi 7/5, ta Hà Nội, Rmôt ăp nu\ih nklih rup Việt Nam ntơm [ư nau mpl rup :Điện Biên kăl e-a[aơ n’hanh du đê| rup mpeh Đại tướng Võ Nguyên Giáp”. 60 plơk rup mpla n’hơ tâm rơh aơ geh săch tă bah 300 plơk rup bah 50 nu\ih nklih njoăl tât n’hanh du plơk rup ơm bah Thông tấn xã Việt Nam. Wa Vũ Quốc Khánh-Kruanh rmôt nklih rup Việt Nam ntoh ăp nau gay nkah tâm rơh mpla rup aơ:‘Phung hên rgum tâm 2 nau ntoh ngăn lah ndâk ntoh tay nau geh bah rơh tâm lơh dơi ta Điện Biên Phủ, rnôk lăp Điện Biên mhâm [ư, mhâm nau tâm lơh n’hanh dăch du\t geh nau dơi. Tal 2 lah n’hâm rêh bah Điện Biên tâm rơh rgâl mhe, tâm rnôk neh dak đăp mpăn. Ngăn lah rup ndah tât Đại tướng Võ Nguyên Giáp-nu\ih tă [ư jêng nau tâm lơh geh nau dơi ta Điện Biên Phủ ntoh lư ngăn tâm 5 nkuăl neh, ntoh lư lam ntur neh”./.

 

Nkhêp nkah ndray 60 năm nar lơh dơi Điện Biên Phủ, nar ntri (7-5), ta ntu\k môch tâp bah Đại tướng Võ Nguyên Giáp ta xã Quảng Đông, nkuâl Quảng Trạch, n’gor Quảng Bình, hang rhiăng mpôl tahen ơm bah lam ăp nkual neh dak le\ tât mpoh nhang nkah g^t Đại tướng. âk mpôl cán bộ bah n’gor Quảng Bình le\ tât mpoh nhang n’hanh an chu\n nhêp măt bah meng môch Đại tướng mpơl nău nkah g^t tât nu^h kon du nuih n’hâm bah [on tơm./.

 

{ư ti\ng nau kan rgum kan bah nu\ih kan Quốc hội n’hanh rmôt kan ntoh măt Quốc hội, ntơm nar 5-7/5, Rmôt kan ntoh măt Quốc hội n’gor Kon Tum [ư tâm mâp cử trị ta 12 ntu\k bah 9 nkuăl, TP bah n’gor Kon Tum. Ăp nu\ih ntoh măt Quốc hội tâm rmôt kan Quốc hội n’gor Kon Tum ho\ kơp dơn âk nau rgop, nau đă khlay bah nu\ih [on lan njoăl tât Quốc hội, Chính phủ, N’gâng kan Trung ương n’hanh đah n’gâng kan âtm n’gor. Đah nau kan lơh rchăng nau sa khâm tâm rơh a[aơ, ăp nau rgop đă ko\ ntoh nau tâm di nuih, kơl an nau nsôih bah Đảng. Cử tri u\ch ăp nau sa khâm sa [er gay ngăch geh nau mhal rjăp, [ư nâp nau snring rnơm bah [on lan./.

 

Ôi ntri 7-5, Mpôl pah kan tă bah wa Trịnh Đình Dưỡng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng leo hăn uănh nău rdâk njêng n’hanh mât uănh nhih jay gu\ công nhân ta nkual [on têh Hồ Chí Minh. A[aơ, geh tât 80- 90% nu^h kan ta nkual [on têh Hồ Chí Minh dôl manh nhih jay gu\ tă bah nu^h [on lan [ư mon êng. Lôch rnôk hăn uănh ta ăp jay trọ an công nhân, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng an g^t: Nghih dak mbra kơp dơn, ntop kơl mpeh tơm prăk n’hanh quy hoạch gay ntru\t nsôr nu^h [on lan ndrel rdâk njêng nhih jay gu\ an nu^h kan. Ntơm bah nê, t^ng kơn n’hao nău rêh drăp ndơ n’hanh nuih n’hâm an công nhân gu\ kan, rgop hun hao wa\ng sa ta ntu\k./.

 

Ntơm bôk yan tao, nu\ih [on lan ta nkaưl têh An Khê, N’gor Gia Lai tăch tao ân Công ty cổ phân nkret si\k Bình Định ti\ng nau kan nsum ntuh kơl-rvăt tao, yơn tât a[aơ ho\ lôch yan tao ma mô ho\ geh ndơn prăk. Ak rhiăng nu\ih [on lan hăn tât ntu\k kan bah Công ty cổ phần nket si\k Bình Định gu\ kan ta nkuăl Tây Sơn, n’gor Bình Định gay ôp rnon. Công an n’hanh n’gâng kan bah nkuăl têh An Khê ho\ nchrăp rgop đah ăp n’gâng kan n’gor Bình Định n’hanh Công ty cổ phần nkret si\k Bình Định gay đăp mpăn nau rnă njrăng. Hôm kan joi n’ôi, rklaih ăp nau tih tât rnoh rnon, ăp ntu\k kan n’gâng kan knu\ng [ư jêh ndơn geh săm [u\t phong dôih bah nu\ih [on lan./.

 

Nar ntri 7-5, Uỷ ban nhân dân n’gor Bình Thuận le\ uănh an đề án “{ư nâp ue\h n’hong dak lo\ ăp xã rdâk njêng [on lan mhe lvang năm 2015- 2020”. Đề án đah nău u\ch do\ng geh nău tam n’hanh mpêt nkre dak to\ an nău kan tuch tăm; rgop n’hao rnoh hvi neh tuch tăm lam n’gor geh dak to\ tât 70% nău dơi weh [ư tâm năm 2015 n’hanh 80% tâm năm 2020. lôch nê rgop n’hao rnoh geh do\ng n’hong dak lo\; n’hu\ch bah ir roh huach prăk kan, kơi nkra tay; nkre đah hun hao ntung trong tâm [on lan, rgâl ue\h ntu\k gu\ rêh, rgop t^ng [ư geh nău dơi trong nchrăp rdâk njêng [on lan mhe n’gor Bình Thuận lvang năm 2010- 2020. tơm prăk gay t^ng [ư đề án nklăp 89 rmen prăk./.

 

          Ntơm âk năm aơ, TP Hồ Chí Minh mro mrăng mô to\ng nai nti mầm non. Tâm du năm gay ntop rlau 2000 nai nti mầm non. TP geh 3 ntu\k nti\m nti mầm non lah Ngih săm [u\t Đại học sư phạm nkuăl [on têh, Ngih săm [u\t Đại học Sài Gòn n’hanh Ngih săm [u\t Cao đẳng sư phạm Trung ương 3. Yơn lah, rnoh nai nti mầm non lôch nti ăp năm ko\ mô to\ng nau u\ch bah nkuăl [ôn têh. Gay rklaih nau kan aơ, năm 2013, Ngih săm [u\t Đại học Sài Gòn ndâk bôk nau kan ndâk Khoa Trung cấp gay nti\m nti nai mầm non. Ti\ng nê, nau nti\m nti geh tín chỉ mra rhuăt gleh năm nti ân nai mầm non ntơm 2 năm jur du năm ma n’gul n’hanh ntop du năm 1.600 nai nti./.

 

Nhật Bản n’hanh Ntu\k kan tâm boh Bắc Đại Tây Dương (NATO) mhe tâm ban u\ch tâm boh lhăt lơn đo\ng kalơ âk trong kan, tâm nê le\ ma rnă njrăng dak lêng. Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe n’hanh Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen nar 6-5, geh rơh tâm nchră ta Brussels, Bỉ. Bỉ lah ntu\k rlu jâng n’gle\ du\t tâm rnôk hăn khâl jong nar 6 dak châu Âu bah wa Abe. Ta rnôk tâm nchră, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe lah rjăp, Nhật Bản lah dak tâm boh bah NATO, geh ntu\k gu\ kan khlay tâm trong tâm boh đah đồng minh dja ntơm bah nău m^n mpeh “Trong kan rgop ue\h an đăp mpăn”./.

 

Thủ tướng Hàn Quốc Chung Hong Won nar 7/5 kuăl jă ăp ntu\k kan n’gâng kan [ư jêh nau kan joi nu\ih roh tâm rơh ngâm duk Sewol tâm lôch pơh aơ.Tâm rơh r[u\n nar naơ, Chính phủ Hàn Quốc ko\ uănh tay ăp Điều luật đăp mpăn trong dak lêng, bah nê đă Chính phủ ntop tay ăp nu\ih hăn kan mêt n’ôi đăp mpăn trong dak lêng, tâm ntu\k kan N’gâng kan Đại dương n’hanh mât rong tui ka. Nau kan aơ lah tâm ăp nau nsôih bah Chính phủ Hàn Quốc gay n’hao nau kan [ư kloh rah vah tâm nau kan mêt n’ôi đăp mpăn trong dak lêng./.

 

Ấn Độ le\ rdâk njêng nău way trong trôk mhe an ăp hãng hàng không tâm dak, gay ma đăp mpăn groi nđôi lhăt mông nar hăn ngăn bah ndeh păr. Nău rgâl an tâm di dja bah Ấn Độ dơi t^ng [ư lôch ndeh păr MH370 bah hãng hàng không Malaysia roh nar 08-3 tât a[aơ mô ho\ dơi joi saơ. Mô dơn geh Ấn Độ, lôch ndeh păr MH370 roh, châu Âu le\ [ư êt lhăt ăp trong kan đăp mpăn hăng trong trôk đo\ng. nhih pah kan rnă njrăng hăn trong trôk châu Âu le\ dăn đă ăp trong kơl joi hộp đen ndeh păr dơh lơn. Tâm nê, geh du đêt nău dăn đă le\ tă ndơ\ luh lôch rnôk ndeh păr bah Hãng hàng không Pháp roh ta Đại Tây Dương năm 2009 nơh đo\ng, yơn mô ho\ geh t^ng [ư./.

Ngân hàng Trung ương Ucrana nar naơ ân git, dak aơ mhe ndơn nroh prăk kơl an bok năp rnoh 3,19 rmen đôlar Mỹ tâm nau kơl an 17 rmen đôlar Mỹ tă bah Tơm prăk kơl an lam ntur neh (IMF). Nu\ih dâk bôk Ngân hàng Trung ương Ucrana Stepan Kubiv ân gi\t, nklăp du rmen đôlar Mỹ tâm rnoh prăk kơl an bôk năp aơ mra geh njoăl tâm tơm prăk tă bah ba dih bah ngân hàng, hôm e ba kơi mra ntop tâm tơm prăk ngih dak gay ma đăp mpăn nau văng sa n’hanh nau kan tơm prăk bah Ucraina./.

 

T^ng ăp nu^h khoa học Mỹ, lôch jêh uănh năl rnoh dak nghi lay tâm mham mbra dơi kơl nchroh ơm geh ma nău ji Alzheimer- nău ji way chuêl ta bu kuâng tâm 3 năm tât aơ tay đah rnoh di nchroh tât 90%. Rmôt gu\ m^n nhih nti Đại học Georgetown an g^t, khân păng le\ [ư rblang uănh năl ntil mham bah 525 nu^h u\ch hăn êng bah 70 năm deh let lơ, ăp nu^h khoa học mbra nchroh di tât 90% ăp nu^h I geh ma nău hu\ch nău g^t êng đêt (MCI) mô lah ji Alzheimer tâm ăp năm bah kơi aơ tay./.

                                                H’Thi n’hanh Điểu Thân răk rblang