Nău ngơi nai Hoàng Thị Hằng ntoh tâm jrô nti mhe ta Ngih nti Phổ thông Nội trú 2 gưl Tiểu học - Trung học cơ sở xă Dục Nông, n'gor Quảng Ngãi. Bah năp măt păng lah 31 kon se nti jrô 1B, ăp măt hôm ơm nău mĭn rvê ngăn tâm ăp nar bôk năp lăp ngih nti mhe.

Nai nkre ntĭm nti, nkre uănh ăp kon se nti. Geh kon se uănh na nê̆ ta bảng, geh oh hôm wĭ wĕ đŏng. Ƀa ƀơ, nai jŭr tĭng nsưng, mbrơi mbrơi ntĭm ăp oh trong gŭ, trong djôt mâng nchih, ƀư bên đah nău nti.

Mông nti ôi lôch. Ăp oh kon hŏk jêt tĭng rêng dăp tĭng nai mhe, băl bên mhe đit prêng jŭr jay sông sa. Nău đit prêng bôk năp lĕ mbrơi mbrơi geh rgâl đah nău ngơi tâm nkoch bri. Đah kon se nti jrô 1, ăp kon se kon se hôm e mô hŏ gĭt mât kloh uĕh êng săk nơm, ngih sam ƀŭt mhe mô knŭng lah ntŭk ntơm ăp nău nti bôk năp ma hôm lah ntŭk ăp oh ƀư bên đah du nău rêh gŭ âm mhe ngăn. Nai nti Hoàng Thị Hằng, an gĭt, ăp nar bôk năp, nai nti an nkre ntĭm nti, nkre ntĭm kon hŏk ƀư bên đah ngih sam ƀŭt n'hanh gŭ âm bán trú.  "Ăp mon dơi bah jrô hăn tât ngih sa, jêh sa ri hao ta aơ rlu nung nar gŭ ta jrô nti. Nai mbra dăp nsưng, lăk bêl bĭch rlu dâl ta jrô nti. Nău aơ dŭt dơh yor âk kon se gŭ ngai, me bơ̆ đêt roh mông hăn ndơ̆ ăp mon".

 Tâm ntŭk jay sa kloh uĕh, nsưng mpan dơi ƀư kloh uĕh. Ăp kon hŏk sinh lớp 1 gŭ sa ndrel. Đah âk oh, aơ lah rơh bôk năp dơi sa nung nar rgum nsum ta du ngih săm ƀŭt têh ueh, tŏng ăp lơn. Oh Xiêng Hoài An hôm âk nău rvê đŏng rnôk dơi ôp mpeh ăp nar bôk năp tât ngih samƀŭt. Yơn nkah tât ndơ sa, oh jêt ngăch gơm rhơn. "Kon dŭt ŭch sa ta ngih sam ƀŭt. Ta ngih sam ƀŭt geh âk ndơ sa kah, kon dơi sa ndrel ăp băl".

Ndơ sa nung nar năng aơ bah kon se nti geh poăch ndrôk kho, trău biăp bum, trău rpoăl prah gâm tui n’hanh play. Ăp nai ntĭm nti nkre ntĭm kon se ngêt sa, nkre ntĭnh ăp oh răk rao…

Jêh sa, ăp kon se plơ̆ tay jrô nti. Nsưng dơi nai dăp rep an du ding, ăp păng bêl dơi lăk ta jrô nti. 31 kon hŏk ntơm mông rlu nung nar. Nai ntĭm đê̆ đŏng ntĭm ăp oh tât ntŭk bĭch, nkah ăp oh mât đăp mpăn gay ăp băl ndrel rlu rlău. Ăp muh măt hôm wĭ wĕ kêng ôi mbrơi mbrơi rgâl jêng ueh răm.

Oh Nguyễn Thanh Trúc nkah gĭt na nê̆ ăp ndơ sa tâm nar bôk năp hăn nti. Đah oh, nău dơi sa nung nar, rlu rlău n'hanh gŭ âm ndrel băl ta ngih sam ƀŭt lah du rlong ƀư ngăn mhe mhăng. "Kon dơi sa poăch ndrôk kho, tuh ve, rpŭng kai đah trâu rpoăl prah. Jêh sa kon rao ty jên nĕ hăn bĭch. Kon răm ngăn”.

Mô knŭng mât uănh mông sa, mông bĭch, nai nti hôm an ntĭm nti đŏng kon hŏk jrô 1 ƀư bên đah ăp nău blău gŭ âm bôk năp n'hanh ăp nău pâl rlưn ta jrô nti. Đah ăp oh nkual rnoi mpôl đê̆, ăp nar bôk năp tât ngih samƀŭt lah mông nar gay ƀư bên đah nău ngơi Việt, nai ntĭm, băl mpôl n'hanh nău rêh mhe.

Đah ăp rnăk vâl tâm nkuăl n'har bri, nău rgâl bah ngih sămƀŭt nsĭt tay nău rhơn têh. Yuh Y Xiêng, ta thôn Đăk Ang, xã Dục Nông, n'gor Quảng Ngãi, rhơn rnôk an kon hăn nti bán trú: "An ăp oh nti ta aơ ri me bơ̆ bah ir rvê, geh mông hăn kan joi prăk. Ta jay mô geh nuĭh mât ri an ăp oh nti ta aơ mro. Uănh ngih sam ƀŭt jrô mhe, kloh uĕh, rnăk wâl gâp dŭt rhơn n'hanh lah uĕh ăp nai ntĭm nti".

Bah jâng gung ngih sam ƀŭt tât ăp jrô nti ta ngih sam ƀŭt 2 gưl nkual n'har bri Quảng Ngãi, ăp ntŭk lĕ nơih saơ ăp rup gui mhe. Ăp trong kloh, ueh, jrô nti nđik uĕh, jâng gung ngih samƀŭt têh hvi; nkual ngih sa n'hanh ăp nkual gŭ rêh dơi pă tâm di đah kon se nti. Nai Nguyễn Thị Liên, Groi Hiệu trưởng Ngih samƀŭt Phổ thông Nội trú 2 gưl Tiểu học - Trung học cơ sở xã Dục Nông an gĭt, ăp ntŭk ntô rhŏ dŏng kon se nti dơi uănh khlay. "Đăp mpăn ndơ ngêt sa an dâk bôk năp. Ngih samƀŭt lĕ nchrăp, tiăr nti an rmôt kan mât uănh; ăp nuĭh pă an ndơ ngêt sa an geh ntŭk gĭt na nê̆, samƀŭt samtra tâm di. Ndrel đah nê, mpôl hên dŭt uănh khlay njêng ntŭk ntô ŭch rŏng, tâm rnglăp gay ăp oh đăp mpăn rnôk tât ngih samƀŭt".

Ntơm năm nti aơ, nău ƀư gŭ sa nung nar, gŭ nti an kon hŏk ta ăp ngih nti nkuăl n'har bri geh n'gâng kan ntĭm nti Quảng Ngãi năl lah nău kan khlay. Ndrel đah ngih wâl, trong kan mât uănh kon hŏk, ƀư ngêt sa, gŭ âm n’hanh đăp mpăn dơi nchrăp ăp tŏng. Tâm rơh bôk năp geh 4 tâm dĭng lĕ 9 ngih săm ƀŭt n'har bri ta Quảng Ngãi dơi ndơ̆ an dŏng. N'gâng kan ntĭm nti lĕ nchrăp rmôt nai ntĭm, ndoh ndơ, ndơ dŏng ntĭm nti n'hanh ăp ndơ gay kon se nti, gŭ âm ta ngih samƀŭt.

Đah kon hŏk jrô 1 ta nkual n'har bri Quảng Ngãi, trong hăn ƀư bên đah ngih săm ƀŭt mhe ntơm bah ăp nău dŭt dơh: ăp mông nti bôk năp, du nar sa nung nar ndrel băl mpôl, du rngăl bĭch ta jrô nti n'hanh nău mât uănh dŭt n'hâm bah nai cô. Ăp nău mĭn kơt nĕ lĕ geh nkô̆ nău khlay đah kon hŏk nar bôk năp ntĭm nti. Yor bah kơi du tơ̆ ngêt sa tŏng ăp ndơ kah, du tơ̆ bĭch hăk lah nău nchrăp bah ngih sam ƀŭt, nău dŭt n'hâm bah nai nti n'hanh nău nsing nơm me bơ̆. Du ngih samƀŭt mhe mô knŭng nsĭt tât ăp jrô nti nâp nâl, ăp nău ngêt sa tŏng ăp ma hôm pơk tay trong dơh gay kon hŏk ntŭk n'har bri dơi ren n’hanh têh jêng tâm du ntŭk ntô ueh lơn./.