VOV4.M’nông:dăng têh yan wai năm 1975 ma nău têh lah Chiến dịch Hồ Chí Minh le\ [ư roh le\ rngôch nău tâm lơh tâm su n’hanh ju\t jăng nău ru\n mpet bah lăng Mỹ, rklaih đăp mpăn miền Nam, kơp dơn ngoay neh dak, lôch ueh nău tâm lơh tâm su jo\ jông, njê n’hanh têh ngăn tâm nău lơh rlăng bah rnoi he. Năm khay mbra roh yơn nău lơh dăng 30/4 na nao hăn tâm lịch sử rnoi nu\ih kơt du nău nchrat ang, du nău ang đah nău dăng bah chủ nghĩa janh dăng cách mạng n’hanh bôk rngot kon nu\ih.

Lăp ndrel tâm mông nar bah rhơn 41 năm Nar rklaih đăp mpăn miền Nam, kơp dơn ngoay neh dak 30/4/1975-30/4/2016), tâm bôk nău ngơi bu nong nar aơ, mpôl hên jă kônh wa ndrel tâm mâp ăp tahen ơm ta Dak Nông râng nău lơh Tây Nguyên-nău lơh pơk trong an nău rdôl lơh le\ rngôch n’hanh ndâk lơh yan wai năm 1975 hăn tât dăng le\ rngôch gay djăt khân pơng nkoch mpeh mô nar tâm lơh janh dăng, bah rnoi nu\ih. 

       Tây Nguyên geh du ntu\k gu\ du\t khlay, jêng Mỹ-Nguỵ le\ [ư ntu\k dja jêng du ntu\k gu\ nde tahen têh, gay ma tu\n jot rơh tâm lơh tâm su bah [on lan pe dak Đông Dương, nking nchăng trong hăn kơl bah he ta mpeh bah bắc lăp n’hanh bah bru yôk ju\r bri dâng nkual V. T^ng [ư nău nsrôih bah Bộ Chính trị mpeh rklaih luh miền Nam tâm năm 1975, khay 1-1975, Rnâng kan Quân uỷ Trung ương họp mbơh jru hvi n’hanh n’glêh an pơk trong lơh Tây Nguyên (geh moh săk mpôn A 275), gay nkh^t du đêt mpôl rlăng, rklaih luh ăp n’gor nam Tây Nguyên (Dak Lak, Phú Bổn, Quảng Đức), gay koh tăch gâl trong hăn n’hanh njêng trong lơh mhe ta ntu\k tâm lơh tâm su lam miền Nam.

            Kêng măng 9-3, Bộ tư lệnh ntru\nh nsrôih rdôl lơh Buôn Ma Thuột. Di 2h 3 mn^t nar 10-3-1975, jêng lah nar 29 khay ngoăy năm Ất Mão, Trung đoàn 198 đặc công dơn nău kan hăn cho\l lor trong bôk năp lăp lơh, [ư nkâp ndu\ du rơh âk ntu\k, kơt tach ndeh păr hoà bình, bah kơi ntu\k gu\ trung đoàn 53, nkual kho Mai Hắc Đế. Lôch rnôk tăng rtoh bộc phá bah đặc công, 12 trung đoàn bộ binh n’hanh ăp binh chủng, bah 5 mpeh, du rơh rtoh phao rdôl lơh, [ư jêng nău dơi Buôn Ma Thuột, ntơm pơk an trong lơh Hồ Chí Minh jêng nău nkoch.

            Lôch lơh dơi Buôn Ma Thuột, phu\ng rlăng du\t phit klach. Mpôl rlăng ta mpông rlong mpeh bah lơ n’hanh mpeh nhâp nar thị xã Gia Nghĩa geh lơh chrai. Ta năp nô nău nê he he lơh mpă phu\ng rlăng rhuăt tahen bah Buôn Ma Thuột hăn rlău Gia Nghĩa s^t Lâm Đồng t^ng trong mbrô 8. Geh mpă lơh, phu\ng rlăng phit klach nchuăt lăp tâm bri n’hanh nchuăt mpeh trong Kinh Đạ ntlơi tay 4 bôk ndeh ntô loih, prao n’gâng ka nong 105ly n’hanh bar pe jât bôk ndeh rdeng ndơ. Nar 22-3, phu\ng rlăng ta thị xã Gia Nghĩa nchuăt luh t^ng trong Kim Dạ ju\r tât Di Linh geh mpôl tahen ta n’gor t^ng lơh, pănh u\nh sa 2 bôk ndeh, phu\ng rlăng phit klach nchuăt ntlơi le\ ma ndeh pháo nchuăt lăp tâm bri mpeh dak me Đồng Nai. Wa Phạm Ngọc Định tahen đặc công ơm C.90, nhih pah kan dơn mât kân jâng phu\ng rlăng ta xã Đạo Nghĩa nkoch tay:

            “Nar 23-3-1975, nô nău ta Buôn Ma Thuột lơh chrai, phu\ng rlăng ta Gia Nghĩa  ph^t klach nchuăt du. Yơn he ân nkoch ngăn lah mpôl tahen mât kân thị xã Gia Nghĩa ri bah ti lah Đức Lập lah quân đoàn 3 bu hăn lơh, hôm mpeh Tây nam bah Gia Nghĩa ri geh mpôl tahen trung đoàn 271 n’hanh mpôl tahen ta ntu\k, mpôl hên ri gu\ tâm mpôl tahen ta ntu\k nê. Rnôk nê mpôl hên dơi huyện đội jao an nău kan an mpôl tahen ta ntu\k, mpôl hên dơn nău kan mpă wêl  xã Đạo Nghĩa, hôm 271 dơn nău kan mpă wêl  nkual Kiến Đức gay phâm [ư an phu\ng rlăng ta thị xã Gia Nghĩa ngoăy lah chuh chu\n, bar lah rhuăt luh.

            5 mông ôi nar 23-3-1975, mpôl tahen bah he ndơn mât thị xã Gia Nghĩa. Nu\ng nar 23 lha cờ bah Mặt trận Dân tộc rklaih luh mpăr kalơ dinh kruanh n’gor Quảng Đức, Ty cảnh sát n’hanh ăp nhih pah kan êng [a [a\. Thị xã Gia Nghĩa n’hanh nkuâl Khiêm Đức rklaih luh le\ rngôch. Wa Lê Trúc Phương, Bí thư tỉnh uỷ ơm n’gor Dak Nông, nu^h na nê| so\k jâng tap pông bah toà hành chính phu\ng rlăng ta Quảng Đức nkoch tay:

            “Nar 23-3 năm 1975, lôch nê gâp dơi uỷ ban quân quản đă [ư thư ký rnâng kan tâm rnôk hăn kan gâp le\ lăp toà chánh bah phu\ng rlăng phik joi gay uănh tay du đêt săm[u\t mpôn bah chế độ ơm ri nkhêp ma saơ jâng tap pông lôch nê gâp so\k pôn nkre d^l. Aơ lah jâng tap pông bah lơ nchih lah Việt Nam Cộng hoà, toà hành chính n’gor Quảng Đức jêng jâng tap pông dja geh nău dơi du\t têh khlay bah du n’gor. Yor t^ng chế độ ơm ri kruanh n’gor mât bôk le\ ma hành chính n’hanh tahen, ntu\ng dơi jâng tap pông nê jêng lah he ho\ jut jăng le\ n’gâng kan ơm n’hanh lôch nê gâp jao tay an bảo tàng n’gor”.

            Đah wa H’Lơm, du hê bu ur kan dak si tahen [ư tâm rmôt y tá hậu cần bah n’gor Quảng Đức ơm, ri mông nar n’gle\ du\t đah ăp tahen rmanh tâm lơh way lah ăp nău nkah mô dơi chuêl tâm nău rêh nău kan cách mạng bah păng:

            “Rmôt tahen mpôl hên hăn tâm lơh n’hanh trôk nar duh kơt a[aơ, khân păng geh rtoh nsiu pháo, rêng lam nu^h du hê băl, măt môr le\, rnôk nê du\t w^ we\.Gâp gâm dak duh, lôch nê so\k rse cao su kât tay ti n’hanh koh gâl i le\ hăch, lôch nê put tay, kah ôi tay hăn rdeng tât nhih dak si n’gor. Rnôk nê mô geh ndơ do\ng gay ma rek săm, gâp pha lah ma do\ng lam, nkăp tray, [ư rtil kơl nu^h dơm. Tâm bôk gâp way m^n lah ân geh trong [ư bah luh mham, n’hanh kêng du\t le\ kơl dơi nu^h. Gâp way m^n lah mô klach đah nău kh^t. Moh ndơ đă [ư gâp [ư da dê. Mham hu\k mô lah nsiu ndrak gâp mô klach”.

            Nar 24-3, Tây Nguyên rklaih luh le\ rngôch. Trong hăn lơh Tây Nguyên, trong lơh ntơm bôk an rơh rdôl lơh năm 1975 geh nău dơi ntơr ue\h, njêng luh du njuat hăn n’glêh an tâm rơh lơh Mỹ, kơl neh dak bah tahen n’hanh [on lan he. Lôch nar neh dak dơn ngoăy, Đảng bộ, n’gâng kan, tahen n’hanh [on lan ăp rnoi nu^h n’gor Dak Nông mhe [ư rdâng lơh ntru lơh FULRO, nkre rdâng lơh nău jreh nuih, lăp pit in bah mpôl tahen Khmer đỏ. Mât nâp [ư tơm neh dak, rnă njrăng n’har bri, nkre ngăch đăp mpăn nău rêh, t^ng kơn hun hao wa\ng sa- rêh jêng kon nu^h, n’hao nău rêh bah nu^h [on lan lah nău kan n’gâng tơm bah n’gor Dak Nông rnôk nê nơh. Wa Lê Trúc Phương an g^t:

            “Lôch rnôk rklaih luh n’gâng kan quân quản bah thị xã Gia Nghĩa ân rdâk njêng trong nchrăp d^l, ndơ\ luh nău kan khlay ta năp măt lah ngăch đăp mpăn n’gâng kan cách mạng n’hanh đăp mpăn nău rêh gu\ âm mir ba bah kônh wa, nkre ân dăp rgum tay nău kan tuch tăm kơt pơk khai hoang ntơm bah nê nău rêh kônh wa mbrơi mbrơi đăp mpăn n’hanh jêr jo\t lơn. He mbra dơi lah tâm lơh tâm su le\ ntrôl ru\ch ngai 41 năm. Lah he rđ^l đah rnôk mhe ndơn Gia Nghĩa tât a[aơ ri mbra dơi lah rgâl le\ rngôch ăp ntil ntơm bah wa\ng sa tât văn hoá rêh jêng kon nu^h, lơn lah drăp ndơ do\ng le\ ngăch dơi ntuh kơl, n’hanh nău rêh văn hoá dơi rdâk ngăch n’hanh hun hao mô rlu đo\ng.”

            Rlău 41 năm dơn ngoăy neh dak, ăp kon nu^h le\ [ư jêng nău nkoch nê le\ n’hanh dôl mât ue\h tay nău way ơm tahen wa Hồ tâm pah kan rdâk njêng n’hanh mât njrăng neh dak. Nău nkah kăl e lah du tơm soan ntrôl têh an ăp nu^h tahen nar aơ rdâk njêng Đảng, mât njrăng n’gâng kan, hăn leo lor an rơh mom ndăm kơt t^ng, rgop mô jê| tâm nău têh hao bah neh dak./.

          Nu^h rblang: Điểu Thân