VOV4.M’nông: Jay prêh Bahnar hôm dơi g^t tât đah nău ntơ lah jay rot jay jong lah ngoăy tâm ăp ndơ [ư du\t ue\h n’hanh lah ndơ ntơm kơt [ư an ăp jay têh ntoh lư ta Kon Tum: Toà giám mục, Nhih brah [ư ma si.

            Tâm du\t âk ndơ [ư ue\h bah nu^h Bahnar, jay rot jay jong prêh lah ndơ [ư dăch dêh đah du bông nău rêh bah khân păng. T^ng wa A Jar, ta nkual [on têh Kon Tum, nu^h du bông nău rêh gu\ m^n văn hoá Bahnar, ta n’gor Kon Tum, jay jong Bahnar lah ndơ [ư bah nu^h [on lan mpeh nkual dak me. Bol ma bah njônh uănh, jay rup kơt du bôk duk đo\ng. wa A Jar lah:

            Nu^h Bahnar geh du\t âk nu^h [on lan ntrơn du bah bri dâng hao jêng jay [ư kơt rup duk mpan, bar bôk geh mpông. Bah kơi nơh rnôk khân păng hao Kon Tum lah me neh bu way kuăl lah bri l^ng dak rngot, geh âk u duh u yău dôk kău janh jêng bu [ư jay prêh [ah đah măt neh ntơm bah 1m tât 1m n’gul gay der bah mpô mpa bri djơh.

            Du hê nu^h êng, du\t g^t mpeh jay jong prêh Bahnar đo\ng nê lah wa A Brơnh ta [on Kon Tum Kpâng, phường Thắng Lợi, nkual [on têh Kon Tum. Rlău 40 năm krêp dêh đah [on lan, wa A Brơnh mô dơi nkah le\ he le\ [ư dah âk mblâm jay prêh an nu^h [on lan tâm nkual. T^ng wa A A Brơnh, nău rdâk jay bah ăp rnăk Bahnar way lah nău kan nsum bah lam [on. Ăp năm tâm [on dơn geh ngoăy mô lah bar mblâm jay [ư nkơng prêh n’hanh nău rdâk jay ân nchrăp n’hanh mbơh lor đah [on lan le\ ma năm. Wa A Brơnh an g^t:

            Bu ranh rgum tâm nchră nsum ta jay [on, mbra dơi kơl rnăk dja, hôm [a [a\ ăp ntil ndơ I mô ho\ geh ri rnăk mbơh lor: rnăk mô geh ndơ aơ ndơ ri gay bu m^n uănh tay jay he jong dah âk, dah âk jro\ng, ăp nu^h tâm [on geh nu^h du\t blău mpeh nău kơp weh đo\ng. Tâl bar đo\ng lah rgum nsum ăp nu^h bu ranh ntoh lư bu nchroh lor ntu\k I geh tơm si ri bu hăn joi ta bri nê.

            Du\t jêr tâm nău [ư jay prêh lah nău joi jro\ng jay. Gay sơch geh du jro\ng jay ăp rnăk ân roh le\ ma năm ndrong gay hăn bri sơch tơm si n’hanh mô di le\ d^ng ntil tơm si dơi [ư jro\ng jay prêh da dê đo\ng ôh. Nu^h Bahnar ta Kon Tum đêt sơch tơm si Hương, Trắc yor m^n lah aơ lah ntil tơm duh, mbra [ư rnăk mô đăp mpăn, kop ji. Đah khân păng ntil si du\t ue\h lah tơm Cà chít ntil si geh tơm so\ng săk tăng n’hanh mô geh bu chuh nchiăr reh. Ăp tơm si dơi sơch mbra dơi tâp bôr ta nâm neh ntơm bah 1 tât 1,5m, săk ntoh bah lơ neh [ư jro\ng jay mbra prêh ntơm bah 1,35 tât 1,5 mét. Lôch rnôk tâp jro\ng jay n’hanh rpaih jay dơi rdâk [ư bah kơi lah l^r bo\k mpêt n’hanh rhe [ư mpir. Kêng du\t lah [ư ntưm chor, đah nău tât râng bah lam [on. Wa A Brơnh ta [on Kon Tum Kpâng, phường Thắng Lợi, nkual [on têh Kon Tum lah:

            Ăp nu^h hăn nchuăn rhe rgum jêng du mbu\ch an to\ng [ư du mblâm jay lôch nê hăn [ư ntu\k I geh neh mpêt kuăl lah neh mblay mpli đah neh bo\k ri păng mơ krêp tay. Bu ku^h [ư an na nê| lôch nê tuh dak an âk tâm trôm, ntrâm jot an luh bo\k, lôch nê so\k mbu\ch rhe tê| mbrơi mbrơi jot, ăp nu^h druh ndăm tâm [on njôm wa\r jot nsum bu ranh ri gu\ bah lơ nkoch bri.

            Bol ma [on bah nu^h Bahnar ah ntu\k [ư r[o\ng mpeh bah dâng da dê. T^ng nău m^n bah nu^h Bahnar aơ lah r[o\ng mpeh ns^t tay nău lap dơh ue\h an nău pah kan jan sa. Ta Kon Tum a[aơ nha hôm du\t âk jay prêh ơm yău rlău 100 năm. Ntu\k nsum bah ăp jay dja lah tâm jay geh du\t âk rnăk u\nh. Mô dơn lah ntu\k gu\ch gâm, njâr răm, nu^h Bahnar uănh năk u\nh lah ntu\k huêng khlay, lah ntu\k gu\ brah lu\ năk sah ônh, mât njrăng nău đăp mpăn bah rnăk wâl. Wa A Jar- [on Plei Đôn, phường Quang Trung, nkual [on têh Kon Tum lah:

            Jay roh jay jong prêh bah nu^h Bahnar he djăt ma uănh tâm jay  lah he g^t wa\ng sa bah rnăk nê phâm geh hôm. Lor bôk năp lah jay bah nu^h Bahnar bol ma jay geh ndro\ng mô lah jay ach o ri păng nha geh prăm nduang đo\ng lah jay ach o ri geh 6 kôp jro\ng, jêng lah 12 mblâm tơm, hôm nu^h geh ndro\ng ri êng lơn  jro\ng jay âk rlău bar tơ\ way kuăl lah jro\ng me jro\ng tơm. Jro\ng me ri păng prêh lơn têh lơn hôm jro\ng tơm ri păng dêh lơn n’hanh jê| lơn. Tâl bar lah jay rot jay jong prêh bah nu^h Bahnar rnôk he lăp mpeh ti ma an nu^h tơm jay, nu^h tơm jay lah me bơ\, oh kon, ta n’gul jâng lah ta nduang tâl bar, tâl pe ri an ma năch, tât nduang tâl poăn, tâl prăm mơ an oh kon jêh aơ tay, bol ma geh oh kon mô lah mô geh nha an ta nê đo\ng. Ăp du nduang ân geh du năk u\nh, năk u\nh nê mô kâp gay ma n’gon trău, n’gon trău mbra geh du năk u\nh êng yơn ma năk u\nh do\ng an rnôk trôk plơ\ sial gay ma geh ring duh bah n’hôl u\nh.

            Nău du\t ue\h bah jay nu^h Bahnar lah ta nduang jay Chồ (nău Bahnar lah Hang lơng), nduang jay bah năp mpông me aơ lah nduang jay krêp dêh du\t âk đah nău gu\ n’hanh nău rêh bah nu^h Bahnar. Ăp nduang jay Chồ hvi nklăp bar mét bar [ư ma si, geh chor ntưm yơn mô geh mpir nching.

            Jay Chồ lah ntu\k lor bôk năp ăp bu năch tât khâl rlu jâng n’hanh geh nău ôp “Jay geh wer mpăng đo\ng” nău ôp nê kơt du nău mbah lah nău ngơi dăn si [ăp gay dơi lăp jay, aơ lah nău way bah nu^h Bahnar yor tâm nău rêh ăp nar geh du\t âk nău wer mpăng. Jay Chồ hôm lah ntu\k bu ur peh phe, lah ntu\k gu\ nkoch bri sial nđik bah le\ ma rnăk tâm ăp măng bri duh nar, jay Chồ lah ntu\k gay ăp bu ur druh bu klô ndăm mhe tâm bên tâm mâp tâm joi g^t nsum n’hanh ta nâm jay Chồ dja lah ntu\k ăp nău mprơ tâm ơh lhêt lhơt bah nău tâm ro\ng ntơm luh. Wa A Jar- [on Plei Đôn, phường Quang Trung, nkual [on têh Kon Tum, an g^t:

            Jay rot bah nu^h Bahnar bol ma jay geh ndro\ng mô lah jay ach o ân gẹh jay Chồ nê da dê. jay Chồ lah jay mpeh bah năp mpông jay tơm dơi pơk ta n’gul d^l, jay Chồ ân geh ntưm chor na nê| gay rnôk bu peh ba geh rnôk ăp mih nar mô geh khuch đêt. Rlău ma nê jay Chồ mô geh nching mpir kơt jay gu\, păng mha êng kơt nê|, du\t aih, jay Chồ hôm lah ntu\k bu ur druh bu klô ndăm tâm joi nsum nkoch bri kêng măng n’hanh măng, du\t ue\h.

            Rlău ăp năm khay mông nar bah jay rot jay jong prêh bah nu^h Bahnar nha hôm tay đo\ng an saơ suan dăng rlău năm khay mông nar bah jay [ư. Bu mbra joi saơ [ư kơt jay roh jay jong tâm ăp jay têh [ư ta Kon Tum kơt ngih brah [ư ma si, toà giám mục Kon Tum, quán cà phê Eva.

            N’hanh ăp [on nu^h Bahnar gu\ nde săk he ta nâm ăp n’hâm tơm têh yău ăp nu^h bu ur nsoh mbân cheh tanh gu\ bah meng jay rot jêng du nău ue\h way bên, đăp mpăn rnôk ăp tơ\ nkah mpeh nkual [on têh yôk prêh Kon Tum.

Nu^h rblang: Điểu Thân