VOV4.M’nông: Ơi kônh wa n’hanh le\ băl mpôl ! Vĩnh Hanh, [on Chăm ta xă Phú Lạc nkuăl Tuy Phong n’gor Bình Thuận. Aơ lah nkual neh ndro\ng nău way văn hoá lịch sử đah âk ndơ ơm yău geh tât vương Triều Châmp ntoh lư yor tâm lơh. Yơn ne\ lah nău bah le\ rlău. Nar aơ kon sau kđach Champa gơih nđơr pah kan ta neh bah u che glơi an tâm mông nar đăp mpăn. Nu\ih Cham Vĩnh Hanh âk năm aơ mât nău kan tăm biăp ndơ\ ntu\k tăch. Nău kan ntôn lah dơh aơ ns^t tay an khân pơng geh mô đêt, ngăn lah tâm rơh Tết.

          Vĩnh Hanh dôl lăp tăm biăp khay puh wai. Ntu\k tăch Tết ton wa\ch rgum âk nu^h rvăt [ư kônh wa Chăm mbrôn soan tâm mât chăm biăp. Biăp ta aơ dơi to\ ăp to\ng dak hao nđ^r nse.  Lam kơt ru\ch le\ bah kơi rong an [ư ăp mbor biăp  đah bar pe jât ha neh srih tăm. To\ng ăp ntil biăp, ntơm bah play blân srat tât ăp ntil biăp sa lha kơt gir, rsâm, tần ô, rau muống…

            Bar hê ur sai nô Lựu Ngừ- Mai Thị Chính dôl mât chăm tơm rhu\m rhơn gơm wơt mpôl hên. Yuh Chính an g^t,: 5 sào biăp ăp ntil bah bar hê ur sai yuh r^ng 1 khay koh bar tơ\, lah trôk nar ue\h, bri nđik nklăp 1 pơh lah koh du tơ\ hôm. Du\t u\ch lah tăm tơm klôih [ô kah, mhe aơ nơh 1 sào di rnoh khlay tăch geh 11 rkeh prăk.

            “He ndăn [ư gay koh tăch khay Tết đo\ng. Blân srat, biăp kloh ue\h, hành lha lơn lah klôih, tần ô, xà lách. Uănh nsum  biăp kloh ue\h du\t âk nu^h rvăt tâm khay tết dja, a[aơ ho\ geh âk nu^h rvăt hôm, nklăp tâm nar tết mbra geh rnoh khlay lơn, kônh wa tăm biăp ns^t geh wa\ng sa âk lơn.”

            Trôk an Vĩnh Hanh tơm neh tăm ue\h jêng ngăn. Neh ta aơ gu\r kơt neh dak bôr nsôp ue\h, tâm di đah tăm ăp ntil biăp, bum. Saơ nău ue\h bah nău tăm biăp jêng nđ^r, bar pe năm aơ kônh wa Chăm Vĩnh Hanh lah êng, xã Phú Lạc lah nsum le\ nănh rgâl tơm tăm, ntơm bah tăm ba, tăm tơm đung, điều lah rgâl tăm biăp, ăp ntil tơm dăng cho\l đah duh phang. Kônh wa ntuh kơl [ư ntu khoan gay lor nchrăp tơm dak to\, mô nsing tâm dak bât Đại Ninh kơt ntơm nơh. Mô dơn klaih dơi nău mô to\ng dak to\ ma hôm joi luh trong r[o\ng mhe tâm wa\ng sa đo\ng.

            Nar ngăn biăp tăch ho\ âk hôm, yơn tât rnôk Tết way ơm, nău u\ch geh mpeh biăp sa lơn ma âk, nu^h Chăm Vĩnh Hanh lơn ma nđơr pơk hvi neh tăm biăp bah he. Rnăk nô Mai Đình Tý bah meng jay ur sai nô Lựu Ngừ- Mai Thị Chính dôl ndăn [ư neh gay tăm hành mhe đo\ng.

            “Dja hvi du sào bar, aơ lah khay tết, trôk nar nđik jêng păng tăm mông nar ntoch jong oi du đêt, du khay 10 nar. Ntuh kơl ntil bơi 40 rbăn prăk du kg. Đah rnoh hvi neh dja rnôk koh tăch geh nklăp 50kg. Mpo\ng tâm rnôk tết dja mbra tăch geh rnoh khlay, gay geh prăk hăn pâl tết đah oh nô, kônh wa.”

            Nu^h uănh khlay neh, neh mô [ư roh nău mpo\ng an nu^h. Nău kan tăm biăp ns^t tay nău geh mbơm oi n’hanh đăp mpăn [ư kônh wa tăm biăp ta Vĩnh Hanh đăp mpăn tăm âk da dê. Bar hê ur sai nô Lựu Ngừ- Mai Thị Chính an g^t le\ rgâl tăm biăp t^ng rnoh kloh ue\h ma n’gâng kan tuch tăm nkuâl rgo\ jă. Nău ue\h lah biăp kloh ue\h tơm prăk ntuh kơl đêt ma ns^t tay nău geh wa\ng sa âk. Kơt aơ yơ\, 1 kg ntil geh bơi 70 rbăn prăk, ntop đah prăk rvăt phân poh, dak si ndru\ng t^ng quy định bah n’gâng kan tuch tăm, ndr^ le\ rngôch roh huach bơi 1 rkeh prăk, yơn prăk ns^t geh lôch tăch hao tât bar pe jât rkeh prăk. Ôp yuh nô le\ du năm geh tăch dah âk prăk, yuh nô tâm uănh măt gơm n’hanh mbơh hôch an mpôl hên g^t geh nklăp rlău du rhiăng rkeh prăk. Nê lah rnoh r^ng kơp ăp khay ns^t geh tăch bah mir tơm biăp nklăp 20 rkeh prăk ri 1 năm yuh nô tâl du\ng le\ rlău 200 rkeh prăk hôm. Mô dơn nê rlău ma nhih jay têh ue\h, yuh nô hôm mât 3 mblâm kon hăn nti, 2 hê kon đỗ đại học s^t pah kan ta nkuâl he nơm d^l, hôm kon du\t dôl nti đại học ta Nkual [on têh Hồ Chí Minh.

            Trong wa\ng sa bah [on lan Vĩnh Hanh le\ jêng du nău geh mô dơn bah nkuâl Tuy Phong ma hôm bah lam n’gor đo\ng. wa Phạm Hữu Thủ, Kruanh Phòng Nông nghiệp Sở Nông nghiệp n’hanh Phát triển Nông thôn n’gor Bình Thuận uănh năl:

            A[aơ ta n’gor geh âk trong leo tăm biăp kloh ue\h geh nău dơi, tâm nê geh thôn Vĩnh Hanh xã Phú Lạc mô lah thị trấn Phú Long bah nkuâl Hàm Thuận Bắc. Ma trong kan dja nău geh bah kônh wa dơi n’hao prêh, rgop nkra geh biăp đăp mpăn kloh ue\h ma nău lư k^r tôr djăt mhe aơ nơh. Tâm let năp aơ tay mpôl hên rđău đă ăp phòng nông nghiệp nkuâl, ăp Trạm khuyến nông rgum pơk hvi trong leo dja.

            Âk kon său ta [on Vĩnh Hanh hăn wa\ng sa ngai [on tơm plơ\ s^t tâm ban kơt năch pâl nđaih hăn tât ta aơ ndrât ndal da dê ta năp nău rgâl săk lhut ntô bah Vĩnh Hanh- Phú Lạc. Gung sô trong hăn ta aơ dơi tuh dak chai, kônh wa ăp rnăk geh jay ngói, jay lu\ jay klo prêh dăp, ăp to\ng ndơ do\ng kơt tivi, ndeh honda, mô dơn nê geh du đêt rnăk geh ndeh ôtô…

            Khay năm mhe tât ndjôt tay chông sial nđik rngêt an kônh wa Chăm, kơt n’hong dak hoch to\ nju\ng rnhôt rêng lam mir ba gay tơm biăp, tơm mbo…luh nku\r dang kao. Luh bah Vĩnh Hanh, yơn ăp nku\r nse nđ^r ue\h bah ăp mbor biăp kân jâng nu^h hăn, kơt u\ch ngơi hôch du ntil ndơ nê nơh. Nklăp u\ch lah tât nău u\ch ro\ng bah kônh wa Chăm mpeh du nău rêh đăp mpăn,geh ndơ ntêm ndơ sa, kon său jăp gơih. Gay hôm ăp rnôk năm mhe tât, nu^h [on Chăm Vĩnh Hanh hôm khuh n’gôr tu\r ch^ng goh gong kơt gâr Ghi năng, gâr Paranưng, mbuăt Saranai tâm lễ hội tháp PôDam, tháp PôkaBrah ta me neh [on tơm./.

Nu^h rblang: Điểu Thân