VOV4.M’nông – Mir nkao bah ur sai nô K’Long K’char ta tâm rđu\ng đah rlău 2ha. Ăp nkao hồng rih, dang dôl kâp nu\ih koh.

Nu\ih săk rgăy, măt krăk, bôk ndô đon, ty djôt pê| nkăp koh nkao, nô K’Long K’char gơm mro. Jă gâp ngêt du ka chok dak tra Atiso n’hôl duh, nô ntơm nkoch bri “nău lap tât” đah nkao hồng. “Năm 2000 manh geh nklăp 10 rkeh prăk dơm, ngân hàng chính sách. Gâp nkôch wa\ng sa gâp mô geh ndơ sa gâp rgâl. [ư cà phê ri di khlay, di ri thuk jêng rgâl nău aơ. Rnôk bôk năp [ư mô jêr, nti nsơm băl mpôl bu nt^m an. Năm aơ ns^t rnglăy nt^t nsa 100 rkeh 2 rhiăng rkeh, ntêm mbrơi mbrơi tât năm tay hao lơn, du khay kơt ne\, ring geh 10 rkeh prăk, nku\p le\ prăk do\ng du năm rmeh geh 1 rhiăng rkeh prăk, âk ngăn rmeh geh 200 rkeh prăk”.

Janh rgâl bah cà phê an tăm nkao, ur sai nô mâp mô đêt jêr jo\t. Rrnôk bôk năp, nô K’Long K’char mô dơi ntop kơl kỹ thuật, ntil mô lah phân poh, le\ rngôch yor nô nti êng bah nu\ih băl tăm nkao ta Vạn Thành, jêh ne\ knơm oh kon m^n joi tâm mạng internet gay nkoch tay, bah nău tâm yan nkao dơh geh tu ndru\ng, tât nău yan nkao geh tât ueh ngăn gay koh n’ging.

Ur nô, yuh Cil Glệ yor mir nkao ma muh măt krăl yor duh nar lơh, so\k le\ ndra âk lơn. Mât uănh, njrăng n’gang t^ng kon tơm, tât rơh blom nkao, 2 hê ur sai dâk bah ơm ôi gay koh n’ging nkao, jêh rgum nkao tât ntu\k rgum, tâl rlăp njrăng njrăng, jêh rdêng tât ndrâm ndeh gay rdêng an nu\ih rwa\t (nu\ih rwa\t âk ngăn ta Tp HCM). Lễ, tết geh yan dơi [ư sa ri geh ntop tay ăp nu\ih rwa\t gu\ njưh jâng, hôm [a [a\ nu\ih tăch bah yuh nô du\t đăp mpăn. Yuh Cil Glệ an lah, kơp m^n êng saơ tăm nkao ns^t geh mbơm oi đah cà phê jêng 2 hê ur sai m^n an rgâl nău kan: “Cà phê ri geh nău lap hong mô, kơt năm aơ khlay yơn mô geh play, geh n’ha dơm ! rnôk ma geh play ri 6 rbăn du kg kơt năm e ri phâm to\ng sa ! du năm cà phê du sao 3 tấn, 6-7 nu\ih sa phâm ma to\ng. Aơ lah mât kon hăn nti tay, ndơ ueh jêng lơn, geh sa lơn ri he [ư t^ng ndơ ne\ dơm”.

Mbrơi mbrơi, bah âk sao nkao bôk năp. Rnôk geh sa, rnôk mô, yơn tât du\t năm kơp m^n, ur sai nô mô m^n lah rnoh prăk ns^t an rnăk wâl âk rlău 3-4 tơ\ nkôp đah tăm cà phê. Lah du yan cà phê, jay nô geh knu\ng 20 rkeh prăk ri rlău 5 sao nkao ns^t an nô du năm geh 100 rkeh prăk. Rlău 2ha neh geh năp nkao, biăp n’hanh cà phê, nkup le\ prăk do\ng, du năm rnăk nô geh bah 100-200 rkeh prăk.

Mhe aơ ngăn, tâm n’gul năm 2014, nô K’Long Kchar lăp dơi săch lah rnăk rnoi mpôl đêt ntoh lơ, dơi mbơh nău geh [ư ndro\ng đah ntoh măt Hội đồng Dân tộc bah Quốc hội n’hanh kruanh UBND n’gor Lâm Đồng.

Gơih nđơr, nsrôih [ư ndro\ng bah soan pah kan, đah rnoh prăk bôk năp nu\ng 10 rkeh, mir nkao hồng le\ kơl ur sai nô mât 3 nu\ih kon hăn nti tât lôch tât nkah, n’hanh a[aơ dơi geh ntêm nkrem prăk gay m^n nău [ư sa têh lơn.

Lah kơt knu\ng nău m^n “rlu jâng du ntu\k”, ăp nar koh n’g^ng nkao gay to\ng sa, nău nkoch bah nu\ih K’Ho Lạch ta thôn Măng Lin aơ knu\ng geh rmeh dơm. Ta ntu\k tăm nkao Đà Lạt, nkao hồng lah ntil dơh tăm n’hanh dơh tăch ngăn, yơn nkôp đah ăp ntil nkao êng kơt nkao ly, cẩm chướng, salem… ri hồng knu\ng lah ntil nkao nơih. Nău aơ [ư nô K’Long K’char mô rlu nău nchrăp tay ăp ntil nkao khlay aơ gay rlong soan n’hanh tâm di nău u\ch ro\ng. A[aơ, rnăk nô hôm e bơi 1ha cà phê mô ho\ do\ng tât ku\k kău, bôl ăp nu\ih lah tăm nkao hồng geh sa kơt ne\, ndơ lơh ur sai nô mô ntlơi nkre cà phê ma tăm tay ăp ntil nkao khlay êng. Mô geh nô mô m^n tât. Yơn ngăn lah nău jêr ri m^n luh nău g^t blău. “Sào nkao ly ri ntil bah pơng lah 60 rbăn, ntop an 10 rbăn. Ntil nkao 3 ty 9.500-10.000đ du play bum hôm. Du sào 50 rbăn bum, lah 500 rkeh ! nar lễ ri 20 rbăn ntil 3 ty, ntil 5 ty khlay êng. Lah ntuh kơl kơt ne\ ri geh rnglay âk lơn ! lah geh prăk ri sreh lơi cà phê, geh prăk ri lah ngoay biăp 2 nkao dơm”.

Njê prăk, mô geh trong êng tay, 2 hê ur sai njưh jâng du ntu\k. Yuh Cil Glệ rvê nău mpo\ng u\ch bah nơm: “Mpo\ng u\ch ngih dak ntop kơl prăk gay prăk kon đêt gay ntrong kan nkao wa\ng sa têh lơn. Mô ho\ geh manh du tơ\ ! manh ma an 5-6 rkeh prăk m’hâm to\ng, du sao nkao le\ rhiăng rkeh prăk hôm ri 5, 6 mô 7 rkeh prăk ri moh ndơ dơi [ư ? mpo\ng ngih dak an he manh 50 tât 100 rkeh prăk, prăk kon thuk gay gâp nkra njêng tay, rnăk wâl mpo\ng u\ch kơt ne\”.

A[aơ, 2 hê ur sai K’Long Kchar rmeh geh ding âk lah ntuh kơl tay tâm mir nkao hồng, yor tăm 3 ntil biăp, nkao n’hanh cà phê ri ns^t săk rnglay âk ngăn lah nkao. Mpo\ng u\ch têh ngăn bah le\ 2 hê ur si rnôk aơ lah ngih dak ntop kơl prăk đah prăk kon kơl an gay tăm nkao tay, hun hao wa\ng sa rnăk wâl.

Ne\ lah mpo\ng kâp bah kônh wa [on lan nu\ih K’Ho Lạch ta Măng Lin, Tp Đà Lạt, Lâm Đồng rnôk nsrôih rgâl ntil tơm tăm an săk geh âk.

            Nu\ih rblang: Y Sưng Phê Ja