VOV4.Mnông: Ngih rông lah huêng bâh ăp [on Bahnar K’riêm. Ba dâng ngih rông, [on lan voăch rgum tâm ăp măng tâm nđur. Ne\ hôm nha lah ntu\k khlăy, ntu\k geh [ư ăp nău kuăl brah khlăy t^ng nău way ta [on.

            Ngih rông bâh nu^h Bahnar K’riêm lah êng n’hanh bâh Bahnar lah nsum geh 3 mpông: mpông tơm ta nklang n’gul n’hanh bar mpông êng ta bar ding jay. Năch tât khâl [on mô lah nu^h [on lan hao ta ngih rông r^ hăn bâh mpông têh. Mpông jê| kanu\ng hăn gay ma ngăch, gay ma dơh [on lan hăn nsong rnôk dôl [ư kuăl brah, nău kan ta ngih rông.

            T^ng ăp nu^h m^n ua\nh văn hoá way ơm wa Yang Danh, nu^h Bahnar K’riêm du\t ver lah dâk nklang jay tâm ngơi, nđâp ma dâk ta mpông têh mô lah mpông jê|.

            Ăp mpông dơi luh lăp ta dê, yơn lah lăp r^ lăp ngăn ta trôm, lah gu\ bah dih r^ gu\ dâl bah dih. Ne\ lah ngoăy lah lăp tâm trôm jay tâm ngơi, bar lah dâk ba dah dih tâm ngơi, mô dơi du jâng ta trôm du jâng bah dih. Du\t ver ngăn. Lah kơt ntơm nơh bu ranh [on rmal dâl.

            Ta nar Tết mô lah ăp rơh kuăl brah, ngih rông ăp [on Bahnar K’riêm ntoh n’gôr nu^h hăn nsong luh lăp. Ta nar kuăl brah lah rơh  ma ăp nu^h bu ur, kon se hăn nsong lam ngih rông ma mô geh bu phoăy kơt nar êng. Yor t^ng nău mbơh bâh wa Đinh Hồ ta [on Tà Điệc, xã Vĩnh Hoà, nkuăl Vĩnh Thạnh, n’gor Bình Định, ntơm nơh, tâm ăp nar êng, ngih rông kanu\ng lah ntu\k rgum tât, b^ch măng bâh bu klô ndăm. Geh rnôk, nar lễ mô lah ăp rơh ma bu ur, oh kon se jê| geh hăn ta ngih rông r^ an geh ua\nh njrăng nău hăn nsong đo\ng.

            Ngih rông bâh nu^h Bahnar, bu ur mô dơi hao ta jay ba lơ. Ta nkual an gâr têh, gâr pơ nưng, lah bu ur mô dơi hao. Ntơm nơh, lah goh gâr ne\ lah ta nkual yôk geh tâm lơh. Mpôl rlăng u\ch tât lơh ngih jay, goh gâr lah le\ [on rgum tât le\ rngôch. Bu ur mô dơi hăn ta mpeh yông gâr Pơ nưng yor bu ur geh nău êng. Bu ur geh săk bu ur r^ mô dơi an lăp, kanu\ng oh kon se, bu druh dơm dơi hao.

            Wa Yang Danh an lah oh kon se hao ta ngih rông mô lah geh goh ta gâr pơ nưng, [ư an gâr nteh r^ ăp nu^h tâm [on, bô ma dôl gu\ ta jay mô lah ta mir r^ nklơi nău kan ma hăn ta ngih rông ua\nh mơh geh nău đo\ng. kanu\ng geh ăp ndơ do\ng khlay, ăp ntil ndơ khlay bâh [on lan dơm geh [ư ngih rông gu\. Tâm ăp ndơ do\ng ne\, geh ndơ r^ kanu\ng geh do\ng rnôk [on [ư kuăl breh, geh ndơ kanu\ng geh do\ng tât rnôk geh nău tât lơh tâm su. Le\ rngôch ăp ntil ndơ khlay gay ma mât [on lan, mât [on, du\t âk lah mpôl mom ndăm. Tal bar, ăp nău khlay bâh nu^h Bahnar kơt lah ch^ng gong, gâr Pơ nưng, pêh, lôch ne\ dung mhât…tâm ngih rônglah du\t khlay, mô dơi rgâl. Ndơ ne\ lah ndơ nkh^t nu^h, ndơ do\ng tâm lơh jêng bu ur mô dơi go\. Ntơm nơh, bu ur ma go\ tât hăr, na lah du\t ver, go\ tât ch^ng gong lah ver ngăn.

            Nău khlay kơt ne\ jêng ngih rông-huêng bâh [on lan- ăp tơ\ geh mpôl kan mom ndăm mât du\t jăp. Wa Yang Danh nt^t mpôl bu ndăm mât ngih rông kơt công an, bộ đội a[aơ geh nău kan mât đăp mpăn ueh răm an [on lan.

            A[aơ, le\ rngôch ăp [on bâh [on lan Bahnar K’riêm ta Vĩnh Thạnh le\ geh ngih rông, nđâp ma le\ ăp [on ơm kăl e mô lah du đê| [on lan gu\ tâm ăp năm dăch aơ. Âk ngih rông geh rdâk [ư đah rnoh prăk kơl an bâh ăp bôk nău kan, nău nchrăp kan bâh chính phủ, nău kơl an bâh ăp ntu\k kan, mpôl kan. Yor rnoh ndơ do\ng gay ma [ư ngih rông a[aơ mô hôm nă geh âk, nu^h [on lan mô hôm geh hăn ta bri sreh kăl tơm si, mô hôm geh ja, geh ngâr nkar  kơt kăl e, ăp ndơ ne\ mô hôm dơi geh joi ta Vĩnh Thạnh jêng âk ngih rông geh [ư ma jrong bê tông, n’ching đar. Geh rnôk, geh [on, ngih rông hôm nha lă gach hoa, ntưm ma tôl. Tâm ăp ngih rông geh [ư tay dăch aơ, kanu\ng geh ngih rông bâh [on Tơ Lôk xã Vĩnh Thạnh hôm nha geh mât kơt ơm ăp nău ueh way ơm, ntưm ma sa, le\ rngôch nching ma mpir n’hanh lă ma gre, mô geh do\ng kađinh mô lah rse loih dâl.

            A[aơ, tât ta [on nu^h Bahnar K’riêm, he mbra dơi geh bu ranh [on, kruanh thôn jă hao ta ngih rông,  bôl ma he lah bu ur mô lah buklô, mom mô lah ranh. Ăp nu&h tâm [on dơi geh hao ta ngih rông da dê, nti njroh mprơ, xoang, tur ch^ng goh gong. Ne\ hôm nha lah ntu\k r[u\n rgum, nchră nău bâh ăp ntu\k kan kơt lah: bu ur, druh ndăm, nu^h [on lan…kơt lah ngih rông bâh [on lan ăp mpôl rnoi Tây Nguyên, ngih rông bâh nu^h Bahnar K’riêm ta Vĩnh Thạnh a[aơ le\ geh tâm ban đah ngih nsum ta [on.

            Nu^h kan m^n ua\nh văn hoá Bahnar K’riêm, wa Yang Danh, an alh, ăp nău rgâl mpeh nău rdâk [ư n’hanh nău rêh ta ngih rông bâh nu^h Bahnar K’riêm lah nău kan tơm khlay tâm nău rêh a[aơ. Yơn lah, bôl ma ta ăp ndơ do\ng bâh ngih rông geh nău rgâl r^ nu^h [on lan hôm nha mât nău khlay, nău huêng bâh ngih rông, ngăn lah geh nău m^n mât ueh ndơ nsum rnôk tât ta ngih rông.

             An geh mât nău rêh tâm ngih rông, bu ranh, bu mom, bu klô bu ur hăn ta ngih rông an geh mât ueh nău hăn nsong. Mô dơi nh^m lêng lang, tâm lah tâm janh. Rnôk ngêt ndrănh mô dơi tâm lah tâm lơh. Tur ch^ng goh gong, njroh mprơ, an geh mât nău way ơm ueh ne\. mpeh ndơ do\ng ndơ geh bâh ngih rông mbra rgâl êng, yơn nău m^n an geh mât ueh. Rlău ma ăp nău nhạc rock ntoh n’gôr, an geh ăp nău tâm pât, nău mpring. Lơ ma âk r^ lơ ma ueh.

Nu^h rblang: Thị Đoắt