VOV4.M’nông: Ntơm bah tu tơm yôk Ya Jút, prêh rlău 1.900 mét nkôp đah măt lêng, trong dak mu\r bah dak me Đa Nhim ntơm bah ăp dak diăng jêt jru tâm trôm bri ngih dak Bi Đup-Núi Bà. Bo\k dak bah Đa Nhim le\ bu\l jêng ăp nkual neh ueh jêng aơ ta nkuăl Đơn Dương, n’gor Lâm Đồng. Bah bo\k choih bah Đa Nhim, Đơn Dương le\ rgâl mhe ăp nar, jêng nkual tuch tăm têh công nghệ mhe bah n’gor Lâm Đồng n’hanh jêng nkuăl bôk năp ta Tây Nguyên mpeh nău mpo\ng tâm bôk nău kan ndâk njêng thôn [on mhe. Jă kônh wa n’hanh băl mpôl tât nkual neh Đơn Dương, Lâm Đồng gay g^t mpeh săk soan rêh mhe bah dak me Đa Nhim hoch tât.

            Đa Nhim t^ng nău [on tơm ta ntu\k lah dak măt. Dak măt bah nu^h bu ur geh moh Ha Biang, nhim klâng sai lah Ka Liang. Ăp ntruh dak măt tâm ro\ng bah nu^h bu ur tâm nău nkoch, hoch âk jêng n’glău têh Đa Nhim bêng ler, mbăk rlău bar kơh kăl ti kăl aơ bah nkuâl Đơn Dương. Mô g^t geh ngăn kơt nê| ma Đơn Dương, ntơm bah rlong trong D’ran tât Đạ Ròn, Lạc Xuân, Pró, Tu Tra, jêng ue\h neh dak bôr. Nơm geh kơt nê| đo\ng ma ta Đơn Dương, ăp ntu\k saơ nđ^r ue\h jêng tât du\t măt uănh bah biăp, kao n’hanh play nju\ng. Ta Đơn Dương, biăp lah ndơ kah khlay, biăp le\ mât rêh [on lan ho\ âk năm bah năp nơh, an tât a[aơ n’hanh nha hôm đo\ng bah kơi tay. Wa Đinh Văn Toán, ta thôn Lạc Viên A, xã Lạc Xuân, an g^t:

            Tât a[aơ wa\ng sa hun hao, piăng sa dak ngêt, bok n’gut ao nsoh ăp to\ng. Kônh wa lơn âk tăm ăp ntil biăp. Nu^h i geh tơm prăk ri [ư t^ng trong ue\h mhe hôm nu^h đêt tơm prăk ri [ư ngăn ma jâng ti. A[aơ rnăk ăp oh mon wa\ng sa êng, dơn hôm 2 hê ur sai gâp [ư 2,5 sào dơm (jêng lah 2500m²), di khay ue\h jêng ri ns^t geh rlău 100 rkeh prăk”.

            Đa Nhim tâm ban kơt ăp n’hong dak me êng [a [a\ ta Tây Nguyên đo\ng, thăng n’gôr tâm khay mih, suăt mpơl lu\ tâm khay mih. Yơn ăp dâng tăm biăp ta Đơn Dương mô ho\ bah tâm râp n’hôr. Yor nê lah nău tâm râp rêh bah [on lan bar ding kơh dak, bah nău rgo\ jă nthoi tay âk rơh kơn n’hanh păng jêng êng nău rêh văn hoá. Njok t^ng bar ding kơh dak me Nam Bắc bah Đa Nhim lah ntu\k gu\ rgum bah 100 rbăn nu^h [on lan, geh âk rnoi nu^h êng êng kơt K’ho, Chu Ru, yăn, Tày, rđe. Neh bôr bah n’hong dak me Đa Nhim le\ krêp dêh đah [on lan bar ding kơh dak nê, jêng ăp nu^h [on lan kan lo\ mir đêp rmên, uk bo\k krêp dêh ndrel hun hao đah tâm râp rêh biăp, kao, đah tâm râp nău rêh bah du jâng tuch tăm êng mô dơh tâm rlu\ nsum. Hăn tât Đơn Dương nar aơ, mô jêr gay joi saơ ăp jay biệt thự têh hvi, ăp trong dak chai ju\r tât mir biăp kao. Ta Đơn Dương đo\ng, dơh mâp ăp nu^h geh ndro\ng [on lan tăm biăp. Yuh Tou Prong Loan, ta thôn Krăng Chớ, xã Ka Đơn lah ngoăy tâm ăp rnoh nê. Yuh Loan an g^t:

            He saơ [on lan he [ư tăm ba n’hanh mbo ri păng mô lăng hun hao ngăn a[aơ he ntuh kơl an [on lan gay têk [on lan hao gay [ư tăm biăp, gay hun hao.

            Tâm le\ rngôch rnoh 61 rbăn ha neh bri êng ri hvi neh tuch tăm ta Đơn Dương âk tât 1/3. {ư tuch tăm bah dâng dak bât Đa Nhim bol ma deh luh bah kơi nkual [on têh Đà Lạt yơn păng geh nău hun hao du\t ngăch. Le\ ma Đơn Dương nar aơ lah du ntu\k tăm biăp, play do tăch rgâl têh; lah ntu\k geh tăm tơm blân srat du\t têh lam dak. Bah meng nê lah ăp ndơ geh [ư kơt play hồng Dran, lah ndrôk dak toh đah rnoh săk kah dak toh mô geh ntu\k i dơi ban. Nău rêh tuch tăm le\ kơl an dor neh rlău 50 cây số njok bah jâng dak bât Đa Nhim chroh tât n’hong dak Đạ Dâng du nău rêh đăp mpăn, nâp dăng. Lơn lah rnôk nkuâl Đơn Dương lăp săk he n’hanh jêng nkuâl lor bôk năp ta Tây Nguyên geh di rnoh [on lan mhe.

            Mhe jêng lah âk ntil ndơ le\ rgâl. Săk ntơr rgâl krêp ta ăp chor jay, ăp gung trong [on lan, ta le\ ma ăp ntu\k ntôn lah mô dơi geh kơt Pró, Ka đơn. Đơn Dương a[aơ lah nkual neh tuch tăm công nghệ cao. Rnoh khlay [ư njêng tuch tăm r^ng ăp ha ăp năm geh rlău 150 rkeh prăk, âk trong leo [ư tuch tăm geh bah 500 rkeh tât 1 rmen prăk/ha/năm. R^ng geh t^ng bôk nu^h năm aơ geh 48 rkeh prăk, hao bơi 3 tơ\ rđ^l đah năm bah năp nơh rnôk rdâk njêng [on lan mhe; rnoh rnăch ach o hu\ch hôm 1,3%. Đơn Dương hôm lah ntu\k leo [ư ntoh lư bah lam dak tâm rdâk njêng [on lan mhe. Wa Lưu Tấn Huệ, Bí thư nkuâl Đơn Dương, an g^t:

            Quy hoạch mpeh do\ng neh tuch tăm ta Đơn Dương le\ quy hoạch lor hôm, bar pe năm aơ ri [ư lôch tay n’hanh he mbra dơi lah nău dơi geh [ư njêng ta neh tuch tăm bah Đơn Dương du\t ue\h rnôk do\ng tuch tăm công nghệ cao ta nkuâl. Yor kơt nê| nău ns^t geh wa\ng sa kơt nê| jêng rnôk rgum [on lan rdâk njêng [on lan mhe ri nău rgop bah [on lan đah rdâk njêng ntu\k ntô ndơ do\ng ntung trong ri [on lan rgop du\t ue\h.

            Du Đa Nhim hoch rlău bar kơh dak Nam- Bắc bah nkuâl Đơn Dương đah tơm dak bôr ue\h jêng le\ njêng nkual [ư tuch tăm đah nău nkah êng geh kalơ cao nguyên Lâm Viên, Lâm Đồng. Dak me Đa Nhim nha mô gu\ rlu hoch rlău bar khay mih wai ndjôt nkre ăp nău nkoch bah Đơn Dương bri ue\h neh ndro\ng, ndjôt chrat ang bah nău rgâl, nău mpo\ng mpeh bah năp ôi tay./.

Nu^h rblang: Điểu Thân