VOV4.M’nông: Rmôt ch^ng gong buôn Ko Siêr, phường Tân Lập, nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n’gor Dak Lak geh nu^h g^t blău Ama Kim dơi g^t tât mô dơn yor nău g^t blău pâl dơi 14 ntil ndơ uh goh ma hôm he nơm njêng êng păng. Nu^h g^t blău ranh le\ du nău rêh krêp dêh đah ndơ uh goh bah rnoi nu^h he way mpo\ng săk ntơr văn hoá nê mbra dơi buăt nthoi, gay an nău ch^ng gong, mbuăt n’hôm bah [on lan rđe nha hôm mbro…

            Nău nteh rdjuh thăng, n’gloh klêu, tâm ban kơt s^m rlang rtu\k băl ta nklang khay phang. Nê lah nău nteh đing tăk ta bah che ama Kim ta buôn Ko Siêr, phường Tân Lập, nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n’gor Dak Lak. Đah nu^h [on lan buôn Ko Siêr, nău nteh nê le\ du\t bên hôm. [on lan tâm nkoch lah: tât mông Ama Kim nti tu\r ch^ng, uh mbuăt n’hôm hôm nê. N’hanh lôch nê ăp bu bu\nh bu ranh, ăp kon se jê|, le\ ma druh ndăm mhe têh hăn njôm wa\r tât uănh đo\ng. Ama Bran, nu^h lăp tâm rmôt ch^ng gong buôn Ko Siêr, lah nu^h gu\ dăch kêng jay Ama Kim lah:

            Ama Kim gơih ntu uh mbuăt n’hôm ngăn păng uh du\t ue\h. ăp nău ch^ng păng nơm [ư êng ri ăp nu^h tâm [on du\t u\ch djăt. Tâm rmôt ch^ng gong mpôl hên păng lah nu^h tu\r ch^ng du\t blău đo\ng. ăp kêng măng păng gu\ bah dih jay nti uh đing buôt klia, đing tăk ta, đing năm, lôch nê goh ch^ng pơng đo\ng.

            Ama Kim nti tu\r ch^ng, uh mbuăt n’hôm ntơm bah 13- 14 năm deh. Rnôk nê, păng way hăn t^ng ăp kônh wa gay nti tu\r ch^ng tâm rnôk ăp tơ\ ngêt sa bah [on lan. Saơ khân păng nsoh ao k’the, bar kpin du\t ue\h măt uănh, păng saơ du\t u\ch. Ntơm bah nê, păng nsrôih nti tu\r ch^ng, Bôk năp, khân păng tu\r ch^ng, păng gu\ bah meng, ndjôt mâng kơt goh tâm râp nteh. Mbrơi mbrơi, păng blău goh êng ăp nău ch^ng. Ama Kim nkoch:

            Gâp nti tu\r ch^ng yor gâp du\t u\ch nău nteh ch^ng bah [on lan he. Rnôk djăt nteh ch^ng ri nuih n’hâm gâp rhơn ngăn. Nti tu\r ch^ng jêr ngăn. Ân roh tât 5-6 năm mơ dơi hăr. He nti t^ng trong kơt hôch jêng lơn ma jêr đo\ng. He kơt goh đo\ng, yơn t^ng mô ban, goh mô di, mô ngăch ri mô dơi kơt nti ôh.

            Tât a[aơ, le\ rlău 70 năm deh, rlău mô g^t dah âk lôk mir, rlău dah âk tơ\ ngêt sa têh, păng mô dơn g^t tât tu\r ch^ng ma hôm pâl dơi tât 14 ntil ndơ uh goh rnoi nu^h Tây Nguyên. Mô dơn tu\r ch^ng tâm khay ngêt sa ma hôm hăn tu\r ch^ng an âk bôk nău kan njroh mprơ tâm n’hanh bah dih dak đo\ng. păng hôm [ư njêng êng âk ntil ndơ uh goh rnoi nu^h êng [a [a\ đo\ng. ăp d^ng lo\ng nkar n’hanh play nông kro, ma mpang ti hăr rgay n’hanh têl âk jâng s^m bah nu^h g^t blău nê kơt dơi lhut ntô, jêng ntil ndơ uh goh ue\h măt uănh, rnôk uh mô lah goh ri n’gloh nteh le\ ma yôk bri Tây Nguyên. Ama Kim rhơn nkoch:

            Ndơ uh goh dja gâp nơm njêng êng da dê. Kơt đing buôt klia, đing tăk ta, đing năm, ch^ng pơng, ch^ng kok, ch^ng kram, đing gôch…tâm rnoh nê ri đing buôt lah [ư du\t dơh, hôm chiêng pơng n’hanh chiêng kok ri jêr oi du đêt. Kơt đing tăk ta dja, gâp [ư plơ\ năp plơ\ kơi phâm [ư an ue\h lôch nê ndjôt rlong uh. Lah nteh mô ho\ n’gloh ri gâp ôp nti tay bah ăp nu^h le\ tă g^t [ư.

            Rlău ăp nar khay, nău nteh bah ch^ng, mbuăt kơt le\ lăp jru tâm nuih n’hâm, săk păng. Gay, ăp nău mprơ ntoh êng tâm bôk rnôk păng uănh saơ du ntil ndơ nê nơh. Saơ mpôl kon se tâm [on khuh n’gôr hăn pâl, păng goh du nău ch^ng an ue\h tôr djăt. Tăng nhim khar ji nuih n’hâm bah du hê nu^h nê nơh, păng uh du nău mprơ rngot. Saơ bu druh, bu ndăm o\ r’ah plơ\ s^t jay lôch du nar hăn mir ba, păng nkrêh du gâl đah đơn brộ kơt du nău an nuih n’hâm gơih nđơr: o\ r’ah lôch nê mbra hăn rlău, rhơn răm lôch nê mbra dơi tât…

            Nău ch^ng nău mbuăt bah păng kơt nê n’gloh nteh mbro dơm, n’gloh luh bah [on lan, rlău n’har bri tât đah băl mpôl ta ăp nkual neh êng [a [a\. yuh H’Ngộ, său bu ur păng, lah:

            Che gâp tu\r ch^ng goh gong, uh mbuăt n’hôm ue\h blău ngăn. Păng le\ tă hăn ăp ntu\k lam dak [ư an bu uănh kơt Sài Gòn, Sóc Trăng, Nkual [on têh Hồ Chí Minh, Hà Nội. Mô dơn nê, che gâp dơi hăn dak bah dih [ư an bu uănh đo\ng kơt Pháp, Anh, Đức, Đan Mạch, Campuchia…âk ntu\k ngăn. Păng hăn tâm rlong uh goh way ơm n’hanh geh ndơ nkhôm rnê têh đo\ng, kơt Huy chương vàng uh goh dơm way ơm. Păng hôm dơi kơp dơn săk nu^h g^t blău way ơm năm 2007.

            Ama Kim le\ du nău rêh krêp dêh đah ndơ uh goh bah rnoi nu^h he nơm. Ta năm ho\ nkêng dăch kêng bri, păng way u\ch ro\ng joi dơi nu^h ndơn mban, nthoi tay nău ro\ng nê. 5 kon bu klô ndăm bah păng ntơm bah jê| dơi trêng nti tay trong tu\r ch^ng goh gong đo\ng yơn mô geh nu^h t^ng dơi tât lôch tât du\t. Ama Kim nkoch:

            Khân păng nti tu\r ch^ng goh gong đo\ng. geh nu^h g^t nu^h mô. Ntơm nơh g^t yơn tât hăn kan ri ntlơi d^l. Kơt Ama Kok blău tủ\r ch^ng goh gong đo\ng. Yơn hăn kan hôm mô dơi t^ng gâp hăn tu\r ch^ng goh gong. A[aơ tu\r ch^ng mô hôm nkah đo\ng. Hôm băl mom a[aơ ri mô geh du hê nu^h g^t tu\r ch^ng ôh. Khân păng u\ch nti yơn gâp u\ch nt^m tay mô geh ntu\k ma nt^m nti. Nău way ơm bah [on lan he mô an geh roh hêng dơi. Yor kơt nê| ma gâp mpo\ng kruanh [on rgum tay băl mom, gay gâp trêng nti tay. Gay băl mom hôm g^t tu\r ch^ng goh gong, gay văn hoá way ơm ma u che he ntlơi an tay nha hôm mbro mbrăng đo\ng.

            Tâm jay nkơng prêh bôk dak Ea Kênh, nar nar nteh uh nu\ng, đing tăk ta bah Ama Kim nha n’gloh nteh đo\ng, kơt njuăl nău no\ng m^n rvê bah nu^h g^t blău kô ranh tâm sial, trêng nti tay an bah kơi tay…

            Nu^h rblang: Điểu Thân