VOV4.M’nông - N’gor Kon Tum geh 280 km trong n’har bri kăng đah 2 n’gor Sê Kông, dak Lào n’hanh n’gor Rattanakiri, dak Campuchia. Gay lôch ueh nău kan têh khlay ma bri dak n’hanh [on lan nsing nơm jao an, cán bộ tahen ăp pôih ta n’har bri Kon Tum g^t wât khlay bah nău kan ndâk njêng ntu\k kan nâp dăng le\ rngôch. Pơk bôk nkô| way nkoch nar aơ, jă kônh wa băl mpôl n’hanh ăp đồng chí ndrel tât khâl Pôih tahen n’har bri Sê San ntu\k kan kahan ta xă Ia Tơi, nkuăl Ia H’Drai, 2 năm mro dơi kơp dơn lah ntu\k lơh dăng le\ rngôch.

Nkôp đah pôih tahen ta trong n’har bri êp dak băl Campuchia, Pôih tahen n’har bri Sê San lah ntu\k ngai nklang n’gor Kon Tum Ngăn. A[aơ, yor Quốc lộ 14C mô ho\ jêh, gay tât pôih tahen, cán bộ tahen hăn trong rwa\ch rlău n’gor băl Gia Lai đah ngai rhiăng km. Ngai nu\ih [on lan, ngai N’gâng kan nt^m rđau lah ndr^, yơn lah cán bộ tahen ntu\k kan hôm e mât ueh rjăp kỷ luật, kỷ cương, na nao rgo\ jă ăp ntrong leo tâm rlong gay ndâk njêng ntu\k kan nâp dăng le\ rngôch. Tâm âk năm bah năp, âk nău kan geh nkô| dơi pôih tahen mât geh săk rnglay âk, kơt: ndâk njêng ntu\k kan kloh-ueh; n’hao pah kan jan sa, mât rong; ndâk njêng tơm prăk ntru\t nsôr kon se nti, tơm prăk rsơl plơng… Cán bộ tahen mât ueh nuih n’hâm pah kan gay ndâk njêng pôih tahen nâp dăng le\ rngôch. Tahen A Diêm an g^t: “Gâp du\t ntôh n’hao dơi lăp pôih tahen Sê San. Pôih tahen Sê San lah pôih geh âk nău têh dăng ngăn. Gâp u\ch rgop du đêt gay kơl pôih tahen hun hao, nar lơ hao prêh”.

Knơm g^t mât ueh n’hâm soan tâm rnglăp, [on lan [ư tơm, ăp nău kan tă bah Đảng uỷ, kruanh nt^m rđau pôih tahen n’har bri Sê San mbơh [ư dơi cán bộ, tahen [ư săk rnglay t^ng nuih n’hâm u\ch êng n’hanh hăn êng. Săk rnglay tiăr nti năm 2014 n’hanh năm 2015 bah pôih tahen đă 100%, tâm ne\ 71% g^t blău. Trong n’har bri, n’gâng n’har bri pôih tahen mât njrăng dơi đăp mpăn nâp nâl. Bah meng ne\, pôih tahen hôm lôch ueh ngăn nău kan uănh nđôi hành chính nkual n’har bri, ơm nking n’gang nu nău hăn rlău n’har bri mô tâm di nău way n’hanh rgop đêt geh nău joi si glê, mah wang, lơn lah nău so\k si mô tâm di nău way. Thiếu tá Trần Ngọc Tùng, Kruanh Pôih tahen n’har bri Sê San lah mpeh du đêt nău blău ơm ndâk njêng pôih tahen nâp dăng le\ rngôch: “Nău blău ơm rdâl [ư geh săk rnglay âk bôk năp Gưl uỷ, Ban nt^m rđau pôih tahen tâm rnglăp, kơp dơn ngoay n’hanh mât ueh [on lan [ư tơm tâm pôih tahen. Cán bộ Đảng viên hăn lor mro tâm ăp nău kan, nta an nuih n’hâm tâm rlong khuh n’gu\r lam pôih tahen”.

            Ndrel đah lôch ueh nău kan mât uănh njrăng n’gang n’har bri, Pôih tahen Sê San lah ntu\k ang mpeh nti n’hanh [ư t^ng nău m^n ueh ang Hồ Chí Minh n’hanh [ư t^ng Nghị quyết Trung ương 4 bah Đảng du đêt nău jăch tâm ndâk njêng Đảng a[aơ. Gưl uỷ, nt^m rđau ntru\t đă do\ng kơt m^n njêng mhe nkô| nău ăp nkô| nău way nkoch mpeh nti n’hanh [ư t^ng nău m^n ueh ang bah Wa tâm nău ngăn bah Pôih tahen, nta an n’hâm soan tâm rlong khuh răm tâm cán bộ tahen. Pôih tahen uănh khlay trong kan ndâk njêng Đảng, ndâk njêng trong Chính trị tă [ư t^ng rjăp trong kan uănh lah nău tih di, uănh lah êng nău tih di đah cán bộ, đảng viên. Knơm ne\ du đêt nău tih, ê dơi [ư bah nsum mpôl, êng nu\ih hôm e dơi nkra ơm. Ăp nu\ih ntoh lư g^t blău, nău [ư ueh bôl jêt dơi rnê nkhôm pơk hvi. Thượng tá Trần Quốc Tuấn, Chính trị viên Pôih tahen n’har bri Sê San an g^t: “Gay đăp mpăn ueh nău nti n’hanh [ư t^ng, lơn lah [ư t^ng. Nău khlay lah do\ng kơt ueh tâm nu nău n’hêl na nê| bah gưl uỷ, nt^m rđau. Gưl uỷ nt^m rđau le\ rgâl mhe n’hanh ndơ\ ju\r an ăp rmôt pah kan nti đah ăp nău [ư na nê| tâm ndâk njêng ntu\k kan kơt [ư t^ng nău kan chính trị”.

            Mô knu\ng ndâk njêng ntu\k kan nâp dăng le\ rngôch, cán bộ tahen Pôih tahen n’har bri Sê San hôm lah ntoh lư bah rmôt tahen n’har bri Kon Tum tâm trong kan rgo\ jă. Bah n’hâm soan bah cán bộ tahen ntu\k kan, âk gưl trong thôn [on ta xă Ia Tơi, nkuăl Ia H’Drai ntu\k pôih tahen gu\ dơi nkra, [ư mhe; mô đêt rnăk ach o knơm nău ntop kơl kon ntil, kỹ thuật bah cán bộ, tahen ntu\k kan nsing hun hao tâm nău rêh… đah âk nău geh săk rnglay, Pôih tahen n’har bri Sê San dơi lap 2 năm mro dơi kơp dơn lah pôih tahen têh dăng le\ rngôch, cán bộ tahen dơi N’gâng kan Tư lệnh tahen N’har bri n’hanh UBND n’gor Kon Tum an bằng khen.

Đồn biên phòng Đak Nhoong, nkuăl Đak Glei lah ngoăy tâm âk nău ntoh ang văn hoá mpeh mper bâh bộ đội biên phòng Kon Tum. Gay ma dơi geh ntu\k gu\ kan têh ueh, to\ng ăp, khoa học n’hanh tâm di kơt a[aơ, ndrel đah nău ntuh kơl mpeh ndơ do\ng bâh n’gâng kan mât rnă njrăng ngih dak hôm nha geh nău nsrôih kan du\t têh bâh ăp cán bộ tahen ta ntu\k kan. Đại uý A Ngọc Chiến, Chính trị viên groi Đồn Biên phòng Đak Nhoong an g^t, ăp mbor tơm si nđir so\ng ueh geh mât chăm na nê|, ăp ntu\k tơm si nđir- kloh- ueh tâm ntu\k kan le\ geh săk soan n’hanh mpang ti mât chăm bâh ăp nu^h tahen [ư. Gay ma dơi jêng ntu\k ntoh ang mpeh văn hoá mpeh mper”, năp lor ăp ntu\k kan an geh rdâk njêng ntu\k gu\ kan văn hoá “ Ueh nu^h, ueh ntu\k gu\ kan, ueh nău tâm ro\ng [on lan, tahen” n’hanh ăp nu^h tahen lah du hê chiến sĩ văn hoá. Yor ne\ nău kan rdâk njêng “Nău ntoh ang văn hoá mpeh mper” le\ geh nău ueh, nău tre\ lam du\t nsrôih tâm n’hanh bah dih ntu\k kan. Đại uý A Ngọc Chiến, ngơi:

             Rdâk njêng nău ntoh ang văn hoá mpeh mper kơl an cán bộ, tahen tâm ntu\k kan mât đăp mpăn nău m^n pah kan, ua\nh năl ueh g^t nău kan bâh nơm. Đah tahen [on lan r^ geh knơm âk ta bộ đội Biên phòng tâm nău mât ua\nh n’har bri. Tâm nău kan tâm rgop đah [on lan tahen ndrel tât râng mât đăp mpăn rnă njrăng [ư tơm n’har bri ngih dak, kơl an bộ đội biên phòng mât ueh nău [ư tơm n’har bri n’hanh mât rnă njrăng, chính trị đăp mpăn nău rêh jêng lam ntu\k”.

            Săk rnglăy bâh nău kan rdâk njêng “Nău ntoh ang văn hoá mpeh mper” ta n’har bri Kon Tum mô dơn rlu tâm ăp ntu\k đồn biên phòng ma le\ tre\ lam tât ăp nkual [on lan gu\. Bâh nău kan, nu^h [on lan ta nkual n’har bri geh nău mbơh tơih, rgo\ jă bâh cán bộ tahen n’har bri le\ geh jut jăng ăp nău rluk mâl, nănh do\ng kơt khoa học kĩ thuật ta nău pah kan jan sa n’hanh nsrôih tât râng mât ndrăy, n’hao ăp nău khlăy mpeh văn hoá way ơm.

            Tât ta [on Đak Gar, xã Đak Nhoong, nkuăl Đak Glei nar aơ, ua\nh ăp mir ba lo\, mir cà phê, tơm bời lời ueh nđir bâh 70 rnăk [on lan ta aơ mô geh nu^h m^n ntơm nơh [on lan tâm [on way hăn du pah kan ntu\k aơ ntu\k ri n’hanh deh du\t âk kon. Ăp tơ\ kop ji, [on lan way [ư kuăl brah hoach mông nar n’hanh drăp ndơ. Bu ranh [on A Đom an g^t, [on Đăk Gar dơi geh kơt a[aơ lah bâh nău kan du\t têh bâh bộ đội biên phòng đồn Đak Nhoong.

            Ntơm nơh [on lan sa mo\ ma ti, bu ur deh kon ta bri, ăp khay kăch ba ver mpang âk, kuăl âk brah, hoach âk ndơ, kop ji n’hum dơm. Âk rnăk vâl way ji ngot mô to\ng sa mbro. A[aơ [on Đak Gar ăp rnăk le\ mbơm oi da dê, b^ch le\ geh ntưm mu\ng, ngêt duh sa s^n n’hanh sa đah ngan đah n’hoi. Bu ur deh kon hăn ta ngih dak si. Mbu geh kop ji r^ tât nai dak si ta n’har bri. Ăp năm [on kanu\ng sa rhơn ba mhe 1-2 nar dơm, mô geh [ư âk nău kuăl brah kơt ntơm nơh. [on lan mô hôm geh [ư tih mpeh trong n’har bri n’hanh mbơh dăn đah bộ đội biên phòng gay ma mât ueh trong n’har bri. Geh kơt nar aơ bâh geh bộ đội biên phòng kơl âk ngăn”.

            Rlău 20 năm ntơm nơh rnăk vâl wa A No ndrel đah 100 rnăk [on lan ta [on Peng Blong xã Đak Long, nkuăl Đak Glei way mâp jêr jo\t mpeh nău wa\ng sa nkre ma nău rêh nău m^n.

            Na nê|, yor mô g^t vât jêng wa n’hanh âk đah nu^h t^ng chroh kon tâm [on [ư mơh sơm r[u\n rgum mô tâm di jêng tât [ư tih đah nău ntru\nh bâh pháp luật. geh nău kơl bâh bộ đội biên phòng n’hanh ăp gâl kan, n’gâng kan ta ntu\k, rnăk vâl nô A No n’hanh du đê| rnăk tâm [on le\ bah ach o bâh tăm cà phê, bời lời, tơm sa play, mât rong n’hanh geh dơn nău mât ua\nh bri. Nô A No an g^t:

            Bộ đội kơl đah ntrong kan nt^m nti an [on lan g^t ntrong pah kan jan sa n’hanh mât trong n’har bri. Bộ đội le\ kơl an [on lan g^t mpeh pháp luật, nău dơi mât đăp mpăn chroh r[u\n. rnôk nar kruanh brah deh, kruanh brah rêh tay, bộ đội way jur tât ôp khâl, geh pă ndơ n’hanh đă [on lan do\ng mpêt nkrem. [on lan djăt t^ng [ư di đah pháp luật.

            Gay ma dơi geh ăp nău ntoh ang văn hoá ta n’har bri mô rlu hun hao, rlău 20 năm ba năp cán bộ tahen ăp đồn biên phòng ta rgo\ trong n’har bri ta Kon Tum le\ rdâk njêng n’hanh hun hao đah le\ nău ro\ng n’hanh nău kan nơm. Tâm nău rêh hơm răm nar aơ, nu^h [on lan bar mpôl rnoi B’râu, Rơ Mâm đah rnoh nu^h ăp mpôl rnoi kanu\ng geh 500 nu^h gu\ rgum ta [on Đak Mế, xã Bờ Y, nkuăl Ngọc Hồi n’hanh [on plei Le, xã Mang Mrai, nkuăl Sa Thầy way geh nkah tât ăp nô bộ đội cụ Hồ nsoh kho ao nđir đah nău ryơk n’hanh du\t lah ueh. Bu ranh A Dói, ta [on plei Le an g^t: lah mô geh bộ đội biên phòng nt^m nti nău pah kan jan sa, nu^h Rơ Mâm [on hên mô geh bar pe jât ha cao su, bời lời lôch ne\ nkre lah ndrôk rpu âk kơt a[aơ.

            TĐ: {on Plei Le du\t rhơn, tal 1 lah mpeh nău pah kan [on lan g^t rgâl tơm tăm, ntil rong, tăm cao su, tăm tơm sa play. [ư ba lo\ ntơm mô ho\ blău a[aơ le\ blău da dê, g^t pâk lo\, g^t cay, g^t sr^h, tăm, g^t rek. Geh rnăk geh bâh 1 tât 3 tấn ba”.

            Nău mpơl saơ na nê| bâh nău kan rdâk njêng nău ntoh ang văn hoá nkual n’har bri Kon Tum lah ăp nău kan, kơt: bộ đội biên phòng kơl an [on lan hun hao wa\ng sa  nt^m nti rplay săm [u\t n’hanh nt^m nti tiểu học, kơl an [on lan rdâk [ư ngih rông, njêng rmôt tur ch^ng, mpôl chưng play, pah play; rgo\ jă [on lan nklơi nău njor kh^t jo\, me kh^t tâp nkre kon, hăn deh kon ta bri n’hanh âk nău mô tâm di êng. Đại tá Vũ Đức Huy, tă kan chính uỷ Bộ đội biên phòng Kon Tum, nu^h geh âk năm dêh dăch đah nău kan rdâk njêng “Nău kan ntoh ang văn hoá mpeh mper” an g^t:

            TĐ:Bâh 20 năm tât râng [ư t^ng Ngị quyết bâh Trung ương le\ geh rdâk njêng 56/88 [on văn hoá. Geh [on Đak Ba, xã Đak Dục nkuăl Ngọc Hồi geh [on văn hoá gâl n’gâng kan. Geh 22 [on văn hoá, 10 [on mom ndăm ntoh lư n’hanh geh 5.500 rnăk vâl geh nău mpo\ng văn hoá ta xã.

            Ăp nău dơi geh ma cán bộ tahen bộ đội biên phòng Kon Tum dơi geh lôch 20 năm mbơh [ư nău kan rdâk njêng “ntu\k kan ntoh ang văn hoá nkual n’har bri” lah du\t di ma kơp rnê. Nău kan aơ le\ [ư lhăt ueh nău tâm rnglăp [on lan tahen, ntop ản dâk njêng ta n’har bri ăp nar lơ ma têh ndro\ng mpeh wa\ng sa, dăng mpeh rnă njrăng ngih dak- ueh mpeh ntu\k gu\ rêh, ntu\k kan ngăn ngên lah n’har bri nâp ueh tâm nău kan mât nău [ư tơm rnă njrăng n’har bri.

            Nu\ih rblang: Y Sưng Phê Ja