Tâm yan tăm tao 2014-2015, yor ăp nau tât ndal bah bri mih nar, nar duh jo\ n’hanh kro phang hô, tơm tao tâm nkkuăl mpeh ba dâng n’gor Gia Lai mô hao jêng, [ư tao n’huch hô. Wa Lê Văn Bộ, ta Thôn Tú Thuỷ 2, xã Tú An, nkual têh An Khê ân gi\t, rnăk vâl wa geh rlau 20 ha táo, lah kơt ăp năm ba năp nê, tao geh 70 tấn/ha ri a[aơ hôm nklăp 50tấn/ha. Đah rnoh tao kơt a[aơ ri knu\ng hôm 810 rêl/kg đah tao 9 chữ đường, du ha tao rnăk vâl knu\ng geh rlau 40 rkeh. Tâm rnôk nê, rnoh prăk ntuh kơl, mât chăm n’hanh ndrel đah koh tao hao tât rlau 40 rkeh/ha. Yan tăm tao aơ, rnăk wa Lê Văn Bộ kơt lah roh dơm. Wa Lê Văn Bộ, ngơi:

‘Năm aơ ri tăm tao mâp nau jêr jo\t ngăn, bri duh nar jo\ jong ri tơm tao mô hao jêng, rnôk geh mih tâm ban ri ho\ tât rnôk koh tao yor ri ma rnoh tao năm aơ dêh ngăn. Rnoh geh năm aơ nklăp 50 tấn/ha dơm”.

Mô êng knu\ng roh dơm yor rnoh yur thuk, wa Bộ ndrel âk rnăk [on lan êng ta nkual têh An Khê n’hanh ăp nkuăl mpeh ba dâng bah n’gor Gia Lai dôl ji nuih yor rnôk tăch tao ân ngih máy siưk Bình Định ri geh bu nchâp đă ndơn si\k. Wa Lê Huy Hồng, ta Thôn Tú Thuỷ, xã Tú Thuỷ, nkuăl têh An Khê geh rlau 20 ha tao ân git, rnôk tăch tao ân ngih máy nkra si\k Bình Định, wa geh bu đă ndơn si\k đah rnoh rgâl 11.100/kg si\k. Yơn lah, rnoh siư\k aơ ntoh klơ n’ha sămq [u\t dơm, nau ngăn  păng mô geh ndơn du kg sik ơm. U\ch ndơn prăk, ri wa gay tâm di nau tăch si\k ta ngih máy đah rnoh 10.900/kg, dêh rlau rnoh tăch bôk năp 200/kg. Kơt ri, du tấn roh 200.000 n’hanh du ha tao ri roh bơi tât du rkeh. Wa Lê Huy Hồng, ji nuih nkoch:

 ‘Koh tao leo jur ngih máy nkret si\k Bình Định, rnôk so\k prăk ri ngih máy mô trok ma đă phung hên so\k si\jk, rnôk so\k si\k ri lo\ ân tăch nkre tâm nê yơn mô dơi leo tăch ntu\k êng, luh bah dih mpông ngih máy lah so\k prăk. Năm aơ ti\ng gâp lah du yan geh nau mô dơi ngăn”.

Ndrel đah nau ji nuih, wa Thiều Kim Chung, Kruanh ntu\k tăm tao Minh Chung, ntoh măt ân 35 rnăk [ơon lan, đah 250ha tao, ta Thôn 4, xã An Thành, nkuăl Đak Pơ, n’gor Gia Lai, ngơi:

‘Dăch du\t lah khân păng trok ma si\k, mpet đă [on lan. Khân păng trok ân nơm 11.100, khân păng tâm jă rvăt tay 10.900 prăk. A[aơ ri dăch du\t ko\ lah nu\ih [on lan ndơn mô geh nu\ih êng ndơn ôh”.

Âk jêt rnăk [on lan tăm tao ta mpeh ba dâng n’gor Gia Lai knui\ng kâp tâm nau geh bah tăm tao. Kônh wa tăm nkuăl tăch tao ân 3 ngih máy si\k lah Ngih máy si\k An Khê, ngih máy si\k Ayun Pa n’hanh Ngih máy siư\k Bình Định. Yơn lah, kan tăch tao geh nchâp đă knu\ng geh đah ăp rnăk tăch tao ân ngih máy si\k Bình Định. Rnôk ho\ bơi tât Tết, gay geh prăk do\ng ân ăp nar, âk rnăk vâl ho\ ndơn nau khuch bah nơm. Rnôk rvăt tao, ngih máy so\k nkô| mô geh prăk trok ân [on lan, yơn lah [on lan ndơn nau khuch, ndơn si\k jêh ri tăch tay ri geh trok prăk nkre, âk nu\ih [on lan geh nau ntôn rvê tâm nau kan aơ, mô geh nau tâm di, sa n’hâm tih dôih bah du đê| nu\ih. Wa Phạm Ngọc Niên, ta Thôn Tú Thuỷ 2, nkuăl têh An Khê, đă:

‘Năm aơ lah năm jêr jo\t âk lơn ngăn, gâp dăn đă ngih dak geh nau kơl an mhâm [ư ân nu\ih [on lan bah oi nau jêr jo\t, yơn kơt năm aơ ri nu\ih [on lan mâp âk nau jêr jo\t yor nau kan tăch tao lo\ geh rgâl đah si\k”.

Bar yan tăm tao tăch aơ, ngih máy si\k Bình Định vay rngêl rnôk trok prăk rvăt tao bah [on lan, [ư âk rbăn nu\ih tâm ăp nkuăl mpeh ba dâng bah n’gor Gia Lai têk jur ntu\k ngih máy ta nkuăl Sơn Tây, n’gor Bình Định gay ôp dôih. Nau kan jo\ khay mro, [ư roh nau đăp mpăn. Rnôk n’gâng kan 2 n’gor Bình Định n’hanh Gia Lai ntơm lăp kan, nau kan nê mư geh rklaih. Yan tăm tao năm aơ, ngih máy aơ lo\ geh ăp nau [ư êng geh nau khuch ân [on lan, yơn ê saơ n’gâng kan tama nkuăl geh nau kơl an nau geh jêng bah nu\ih tăm tao.

Năm aơ, rnoh neh tăm tao tâm nkuăl mpeh ba dâng n’gor Gia Lai geh rlau 38.000 ha, hao lơn 10 tơ\ rđil năm 1999-2000. Tao dôl jêng tơm tăm tơm bah n’gor. Yơn lah mô rkleih dơi ăp nau ntoh luh, mô jăng lơi ăp nau khuch tâm nau tâm boh đah ngih máy ndrel [on lan, ntu\k kan ê nkra aơ mra geh nau khuch. N’ăp nu\ih tăm tao n’hanh ntu\k kan nkra tao mra mô geh nau dơi mât nâm ơm rnôk nau tâm ton tăch rgâl dah ro\ng (FTA) geh nau tam, ntu\k tăch tao ta Việt Nam pơk luh, n’huch soay ân tao bah du đê| dak./.

                                                                        BTV:Điểu Thân