VOV4.Mnông - Ndrel đah cán bộ xă Nâm Njang, nkuăl Dak Song, n’gor Dak Nông mpôl hên tât mir tiêu ueh nđir bah nô Võ Văn Khuân, gu\ ta thôn 3. ơm du hê nu\ih nai nt^m kon se bah năm 1980, yor nău wa\ng sa jêr jo\t, prăk khay rnôk ne\ jêr dơi m^n an rnăk wâl jêng nô m^n dăn rlu s^t kơl rnăk wâl hun hao wa\ng sa. Tât năm 1990 gu\ ur, dơi mê| bơ\ an 20 n’gâng tiêu ntop đah du đêt prăk geh, bôk năp nô n’hanh ur tăm ntop tuh mbo gay ntop tay nău geh. Tât năm 1995 nô nchăm sam [u\t do\ng neh an ngân hàng, manh ntop prăk gay tăm n’gâng tiêu n’hanh rwa\t ntop neh gay tăm tiêu. Đah nău nsrôih [ư ndro\ng ndrel đah trong [ư khoa học knu\ng jêh 4 năm gơih nđơr mât chăm, mir tiêu a[aơ le\ an geh bah 4 tât 6 kg tâm du n’gâng, bah ne\ đo\ng nô ntơm rwa\t tay neh tăm ntop tay tiêu n’hanh lap le\ tât đah nô rnôk tiêu khlay na nao bah 50, 70, jêh ne\ rlău 100 rbăn du kg.

Tât a[aơ nô geh rlău 30 ha neh tiêu tâm ne\ geh 20 ha dôl tâm lvang le\ pe\, 10 ha mhe tăm le\ 2 tât 3 năm. Năm 2013 nô pe\ geh 80 tấn tiêu kro tât năm 2014 rlău 100 tấn, đah rnoh khlay kơt a[aơ jêh rnôk nku\m prăk do\ng nô Khuân ns^t geh rlău 10 rmen prăk du năm. Nô Võ Văn Khuân-xă Nâm Njang, nkuăl Dak Song, n’gor Dak Nông lah: “Tiêu nar lơ khlay lơ nơih lơn, bah ne\ tâm rnôk ntêm nkrem âk năm, prăk ntuh kơl gay tăm tiêu tât a[aơ le\ geh du\t âk n’gâng, gâp rwa\t neh ntu gâp tăm tay, ăp năm gâp tăm tay du đêt. Năm aơ rnăk wâl gâp geh nklăp 100 tấn, rnoh tăch khlay đo\ng jêng rnăk wâl gâp du\t rhơn.

Wa Lê Trọng Quyết ta thôn 4, xă Nâm Njang an g^t: “Rnăk wâl gâp geh 2 ha le\ sa, năm aơ, mir tiêu bah gâp geh âk lơn ăp năm bah năp, geh 6 tấn/ha. Rnoh khlay tiêu đăp mpăn n’hanh săk geh jêng năm aơ rnăk wâl geh âk oi. Nku\m prăk do\ng ntuh kơl, mât chăm n’hanh pe\ du ha le\ nklăp 200 rkeh prăk ri hôm s^t geh rlău 500 rkeh prăk. Tơm tiêu lah tơm tăm khlay bah rnăk wâl jêng đah nău geh aơ, gâp mbra ntêm du đêt gay ntuh kơl an năm bah kơi, rwa\t năp tay máy móc gay dơh oi n’hu\ch soan pah kan I ty”.

T^ng ăp rnăk tăm tiêu jo\ năm, đah rnoh đăp mpăn kơt a[aơ, nău nu\ih [on lan tăm tiêu, ăp jay tăm tiêu lah nău dơh wât. Wa Đặng Văn Cần-xă Nâm Njang, nkuăl Dak Song, n’gor Dak Nông an g^t: “Di tâm ăp năm dăch aơ rnoh khlay hao âk nu\ih [on lan du\t rhơn [ư tiêu, mpo\ng u\ch năm 2015 rnoh khlay phâm an pơng đăp mpăn gay kônh wa nsrôih tay [ư tiêu”.

Đah ăp nu\ih tăm bôk năp tât jâng ta xă Nâm Njang ăp nu\ih mô geh ndrat yor njok 2 đah trong hăn xă jêt nthoi đah thôn [on lah rhiăng mlâm jay têh ueh dơi [ư đah nău rdâk mon mhe đah rnoh khlay tât 2-3 rmen prăk.

T^ng kruanh UBND xă Nâm Njang, nkuăl Dak Song, n’gor Dak Nông, rnoh hao tiêu tâm rnôk rnoh tiêu nar lơ âk jêng nău wa\ng sa bah nu\ih [on lan tâm âk năm plơ\ ma aơ rgâl du\t âk. A[aơ lam xă geh bơi 200 ha tiêu đah săk geh ring nklăp 3,5 tấn tâm du ha n’hanh ring geh du năm xă Nâm Njang hao tay 300 ha tiêu tăm mhe. Wa Phạm Quang Nam-Groi Kruanh UBND xă Nâm Njang, nkuăl Dak Song, n’gor Dak Nông an g^t: “Tâm âk năm dăch aơ geh âk rnăk tâm xă hao knơm tăm tiêu, bu le\ rwa\t ndeh ô tô, [ư jay prêh dăng, nău geh knơm tăm tiêu. Đah lam xă a[aơ geh nklăp rlău 2000 ha tiêu. Nău ntru\nh nsum bah xă ntru\t nsôr kônh wa mô [ư ntop tay tơm tiêu ma ân hăn jru mât chăm săk geh, yor đah tơm tiêu lah tơm du\t dơh geh đah tu ndrung bu tuh, nău mât chăm du\t jêr jo\t. Yor r^ đă kônh wa n’hanh ngih pah kan dơi kơl tâm rgop đah n’gâng kan [on lan tâm nău kơt do\ng khoa học kỹ thuật tâm pah kan jan sa gay n’hu\ch đêt ngăn tu ndrung ta tơm tiêu gay kônh wa ns^t nău geh âk”.

G^t saơ nău khlay wa\ng sa bah tơm tiêu ns^t an nu\ih [on lan nar lơ âk, jêng kruanh bah nkuăl Dak Song, n’gor Dak Nông le\ nt^m rđau an Jrô kan tuch tăm mât rong bah nkuăl [a [ơ [ư ăp jrô tiăr nti, mbơh tơih nt^m kỹ thuật mât chăm tơm tiêu an âk rnăk [on lan gay n’hao săk geh. Rlău ma ne\, nkuăl dôl [ư ăp sam [u\t sam tra gay njêng hiệp hội tiêu Dak Song, hăn tât ndâk njêng moh tiêu bah nkuăl đah nău u\ch n’hao nău khlay rnôk tăch. A[aơ ta nkuăl Dak Song geh bơi 5700 ha tiêu, đah rnoh geh rlău 7420 tấn, nchrăp rnoh aơ mbra hao âk lơn tâm năm 2015. Wa Lê Hoàng Vinh-Kruanh jrô kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan nkuăl Dak Song, n’gor Dak Nông an g^t: “Dơi geh nău uănh kơl bah n’gor, ntu\k ntru\t ngăch ntuh kơl, n’gâng kan khoa học công nghệ n’hanh nău uănh kơl nt^m rđau bah n’gor uỷ kơt uỷ ban le\ [ư njêng đại hội, rmôt hô tiêu bah nkuăl Dak Song. Tât a[aơ geh 130 nu\ih, ntơm dôl nâp nâl pah kan kơt ndâk njêng trong nchrăp pah kan tâm năm tât. Mpôl hên nsrôih r[o\ng trong nchrăp gay [ư ndơ\ rmôt lăp hun hao n’hanh nglăp tay âk nu\ih mhe gay n’hao nău dăng bah rmôt n’hanh r[o\ng  ndâk njêng ndơ moh nsum bah tiêu Dak Nông.

Đah ăp nu\ih kơt nô Khuân, wa Quyết, mô lah ăp rnăk tăm tiêu ta lam xă Nâm Njang, Dak Song, tơm tiêu mô knu\ng lah tơm tăm khlay an hun hao wa\ng sa ma hôm dơi uănh lah nglar nău rêh ndơ\ khân pơng bah nu\ih [on lan ach o jêr jo\t jêng ăp nu\ih ndro\ng bah jâng ngăn di đah nkô| nău./.

BTV: Y Sưng