VOV4.M’nông - Đah a[aơ 40 năm, đah nău dơi têh bah rơh rdôl lơh rgum n’hanh dâk lơh năm 1975, chông yôk lah trong lơh Hồ Chí Minh kăl e, rơh rdâng lơh mprơh Mỹ kơl neh dak bah tahen n’hanh [on lan he le\ geh nău dơi le\ rngôch. Rdôl lơh n’gu\t n’gư\ng nê lah trong mhe chrat ang tâm kăl e lơh phu\ng rlăng lăp tu\n jot bah rnoi nu\ih Việt Nam n’hanh lăp tâm têh kuăng lam ntur neh kơt du nău kan chính trị-tahen djôt gưl têh rơh mhe. Nău nchih “Rnoh khlay nău têh khlay kăl e bah lơh dơi 30/4 bah Mỹ Dung, nu\ih nchih nău mhe Rađiô nău ngơi Việt Nam gu\ kan ta nkual [on têh Hồ Chí Minh. 

Nkah tât nau dơi Mùa xuân năm 1975 bah ta hen n’hanh [on lan he, Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ, Groi kruanh Trung ương rmôt kơl nu\ih ntưp dak si khih điôxin hôm mô dơi mpôn nau rngot. Tâm nau lơh n’hanh ndâk lơh Mùa xuân 1975, păng geh jao [ư Groi Tham mưu nau kan tâm lơh bah rmôt ta hen tal 5 lơh phung rlăng tă bah mpeh ba dâng hao. Ăp nar ndrak nsiu geh lam miền nam, pa\ng ndrel ăp nu\ih ta hen bah nơm ho\ rlet âk nau jêr jo\t, nau roh yot gay jêh nê ăp ntil geh trok tâm đah nau dơi têh dăng bah nau tama lơh Hồ Chí Minh ơm nê. Nkah tay ăp năm khay janh dăng, Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ, nkoch:

 “Ntu\k tâm lơh mpeh ba dâng lơh Mỹ du\t n’hâm jêr jot ngăn, nau jêr jo\t hô, păng êng ngăn đah nau tâm lơh êng. Ta hen [on lan Việt Nam knu\ng đah phao, ndrak nsiu mô nâp ndrel đah [on lan pah kan ho\ dâk rdâng lơi du dak têh. Nê lah nau prệh bah du nau kan blau bah ta hen”.

Rơh rdôl lơh Mùa xuân năm 1975 geh tât 55 măng nar đah nau nga\ch du\t ueh “Du nar tâm ban ma 20 năm”. Rơh tâm lơh lôch tâm nau ndrât bah phung dak Mỹ rnôk du rmôt ta hen dăng, đah âk ntil ndrak nsiu ăp ntil lo\ ru\ch jâng bah năp nhoat jâng bah rnoi mpôl Việt Nam ach o mpeh rmôt, yơn sâm geh mpeh nau tâm rnglăp n’hanh nau nsôih. Nau tâm rnglăp, tâm ban tâm lam Đảng, lam [on lan n’hanh nau tâm rnglăp đah lam ntur neh lah ngoai tâm âk nau kan khlay [ư jêng nau dơi bah rưh tâm lơh mprơh Mỹ kơl neh dak. Đại tá, Groi Giáo sư Trần Ngọc Long, Groi Kruanh viện Lịch sử tahen Việt Nam lah rjăp:

‘Uănh rđil mpeh nau dăng văng sa n’hanh ta hen ri ngăn lah Việt Nam mô dơi dăng ôh. Yơn lah, đah n’hâm soan rgum nsum ri Việt Nam rlau âk ngăn. Đah n’hâm dăng nê, đah nau dơi nê, rnoi mpôl Việt Nam ho\ blau nsi\t nau dơi ăp nhoat, lơh dơi phung rlăng tâm âk nau tâm lơh, jêh ri r[o\ng tât nau rdôl lợh gay nkre lơh ân Mỹ du, lơh ân nglưh n’gâng kan bah Việt Nam cộng hoà, nsi\t neh dak tât du ntuk”.

Jêh geh nau dơi tâm âk n’gor, lôch khay 4/1975, ta hen n’hanh [on lan nơm rhơn nau dơi r[ong tât Sài Gòn, ntu\k gu\ dăch du\t bah rlăng. Di rnôk 11h30 mni\t nar 30/4/1975, n’ha cờ geh nau dơi mpăr klơ chor ngih Dinh Độc lập. Đah nau tâm lơh aơ, he ho\ dơi rlau ma du rkeh ta hen nguỵ yor Mỹ âk n’hâm ndâk, rong n’hanh nti\m nti tâm âk năm, đă khân păng ndơn nau mô hôm dơi. Bol ma ndơn âk nau roh ot tâm nau tâm lơh jo\ jong 21 năm, yơn ti\ng Groi giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hà, Kruanh Viện Lịch sử Đảng, nau roh hoat bah nơm lah tâm di ân nau geh nau dơi bah rnoi mpôl he:

 ‘U, che he geh lah “nau tâm lơh yor du nau đăp mpăn tâm jo\ jong”. Rnoi mpôl Việt Nam lah du rnoi mpôl du\t u\ch nau đăp mpăn, yơn mro gay tâm lơh rdâng lơi ăp phung rlăng tât in gay nsi\t lơi nau đăp mpăn, đăp mpăn neh dak. Ngăn lah nau tâm lơh lah nau roh hoach, lah nau khi\t hôm. Ăp nau roh hoch, nau khi\t ôm tâm nau tâm lơh mprơh Mỹ kơl an neh dak bah phung he du\t têh , yơn phung he ndơn gay geh nsi\t nau đăp mpăn nsi\t nau đăp mpăn ueh lăng ân neh dak”.

Nau tâm lơh ho\ ru\ch tâm nau nkah, yơn ăp nau nti ơm khlay tâm nau tâm lơh mprơ Mỹ kơl neh dak mro geh nu\ih [on lan Việt Nam n’hanh băl bêl lam ntur neh nkah tât đah nau rhơn rnơm. Groi Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Phúc, Kruanh Viện Lịch sử Đảng mi\n lah, geh âk nau ueh geh ta hen n’hanh [on lan nsing kơt geh nau dơi tâm nau tâm lơh Mùa xuân 1975 ma tât a[aơ păng geh uănh kơt du nau ueh ngăn:

 ‘Nau nti\m nti ueh ngăn hôm lah nau u\ch ro\ng dak, ntoh prêh nau mi\n tâm rnglăp rnoi mpôl. Êng nê hôm geh au rđau kan bah Đnảg ntrong kan tâm lơh ân tât nau rđau kan bah ntu\k kan ngăn. Dăch du\t phung he gay nkah tât nau nti\m nti mpeh nau tâm lơh ndăn n’hâm dăng bah rnoi mpôl,. Nau tâm rgop n’hâm dăng rnoi mpôl bah rơh mhe, n’hâm dăng tâm dak đah n’hâm dăng bah dih, ndăn nau kơl an bah ta hen geh mhe tâm lam ntur neh gay nsi\t nau đăp mpăn”.

Lam di\ng le\ nau tât bah nau tâm lơh mprơh Mỹ kơl an neh dak ho\ mpơl saơ nau jang danưg tâm di bah nau mi\n trong r[o\ng rdôl lơh, nau kan cách mạng, nau mi\n rđau kan, nau nchrăp r[o\ng kan tâm lơh n’hanh nau blau bah ta hen Việt Nam tâm dâng nau rđau kan kloh ang, blau ngăn bah Đảng he. Ăp nau mi\n n’hanh nau gi\t nê ho\ n’hanh dôl n’hanh mra geh ăp rơh rđau kan neh dak he kơt ti\ng tâm nau kan ndâk njêng, rgâl mhe geh dak, gay tâm âk năm ba kơi, Việt Nam mra geh nau dơi ti\ng kơt đah ăp dak têh, 5 me neh êng kơt nau u\ch bah Kruanh Hồ Chí Minh./.

                                                                    Nu\ih rblang: H’Thi.