VOV4.M’nông: Kơt mpôl hên le\ nkoch tâm bôk nău ntuh bah năp, ăp n’gor Tây Nguyên dôl wơt du trong ntuh kơl têh mô ho\ tă geh tâm nău kan mât rong ndrôk, đah ding le\ rnoh khlay ntuh kơl ton nklăp 50 rbăn rmen prăk, [ư têh hvi nău kan mât rong ndrôk ta aơ hao ndal. Rnoh khlay wa\ng sa têh, nău geh nchrăp hao âk [ư n’gâng kan ăp n’gor wơt dơn, nta nơih du\t n’hâm gay ăp nău nchrăp [ư dơu ngăch [ư. Yơn lah, âk rbăn ha neh ma ăp nău nchrăp [ư do\ng lah neh bri mô lah neh nu\ih [on lan dôl tuch tăm, gluh an ăp nău rvê têh mpeh nău rêh jêng n’hanh ntu\k ntô gu\ âm.

Ntop tay ne\ ăp nău khuch bah ăp nău nchrăp [ư lo\ mir rgâl bri an tăm điều, tăm cao su ta nkual, lơ [ư m^n rvê mpeh ăp nău nchrăp [ư hao.

            Rlău 1 năm aơ, ta nkuâl Ea Kar n’hanh nkuâl Cư M’gar n’gor Dak Lak khuh n’gôr nău nkoch mpeh ăp trong nchrăp mât ndrôk mbra ntuh kơl ta ntu\k n’hanh ăp rhơn rvê, roh nha rnôk trong nchrăp dơi an [ư. Geh nău khuh n’gôr nê, yor hang rbăn ha dôl tâm rnôk rgâl nu^h tơm mât. Nu^h [on lan ri u\ch mât nău geh bah he, ăp nu^h ntuh kơl ri u\ch lơn ma âk hvi neh lơn ma ue\h. Le\ ma nu^h tơm bri, u\ch ơm ndơ bri bah he mât an trong nchrăp kan đo\ng. wa Dương Văn Sơn, Giám đốc Công ty lâm nghiệp Buôn Yă Vom, ntu\k dôl dăn rgâl 758 ha tăm pih n’hanh tăm mbo mât ndrôk, an g^t:

            Geh 358 ha bah rlău 200 rnăk bah Bắc lăp gu\ ta n’gul bri. Lah mô ndơ\ neh bri dja lăp tâm trong nchrăp kan ri geh ma nău khân păng lơn ma ru\n in tay. Nău m^n lah neh bri ri tăm tay bri, yơn i ngăn ma lah, tăm tay bri du\t jêr.

            Du ntu\k dôl t^ng [ư trong nchrăp kan mât ndrôk êng [a [a\ đo\ng lah xã Ea Sol, nkuâl Ea H’leo, nkô| nău tâm pit đah trong nchrăp kan n’hanh [on lan duh hô đo\ng rnôk ma nu^h ntuh kơl, Công ty Cổ phần XNK Phước Thành dơn u\ch trok tâm prăk khai hoang du\t thuk dơm. Wa Y Manh A Đrơng, Groi kruanh UBND nkuâl Ea H’leo an g^t:

            Rdâk njêng ntu\k mât ndrôk ri nu^h [on lan u\ch an ndơ\ neh n’hanh lăp [ư công nhân yơn mpeh rnoh khlay ntop kơl lah nu^h [on lan mô u\ch đah rnoh khlay ntop kơl thuk ir. Neh khai hoang êng ri ân ntop kơl dah 30% rnoh khlay bah ngih dak, bơi tâm ban đah 45 rkeh prăk/ha, yơn công ty [ư mô ho\ tât 10% jêng lah 8 rkeh prăk ri phâm blău [ư. Rnôk uănh năl, mpôl hên jă hao công ty nê hôm r’ât đah mpôl hên đo\ng. Khân păng lah [ư khlay kơt nê moh dơi ntop kơl.

            T^ng nău rblang bah nu^h ntơh măt tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai rnôk dăn ntuh kơl tâm Dak Lak, ta neh hvi 4000ha đăng ký, tập đoàn mbra ntuh kơl 320 rkeh đôlar an mât rong n’hanh 150 rkeh đôlar an [ư nhih máy dak toh. Rnôk lăp do\ng, ăp năm mbra ns^t tay nău geh nklăp 4.650 rmen prăk n’hanh nộp ngân sách rlău 1.023 rmen prăk ăp năm. T^ng nău rblang dja, djăt ma ăp ha mât ndrôk, doanh nghiệp mbra ns^t geh sa rlău 1 rmen prăk 1 năm, nộp ngân sách rlău 250 rkeh prăk.

            Rhơn rnê ăp trong nchrăp mât ndrôk, n’hanh gay kơl doanh nghiệp ơm klaih rlău wăk wêl trok tâm, ngăch an [ư ăp trong nchrăp kan geh wăng sa du\t têh, UBND n’gor Dak Lak hao mbơh HĐND n’gor n’hanh le\ dơi uănh an trong nchrăp rgâl 36 rbăn ha neh bri jêng tơm tăm glêh nar. 16 rbăn ha tâm nê lah neh bri nu^h [on lan dôl tuch tăm. 20 rbăn ha hôm [a [a\ lah neh bri, rgâl gay tăm pih mât ndrôk. T^ng wa Vũ Văn Đông, Groi Giám đốc Sở Nông nghiệp- Phát triển Nông thôn Dak Lak, n’gor ân m^n uănh tay na nê|, aơ lah neh tăm du\t jê| dơm, mô khuch tât nău mât njrăng, hun hao bri ta n’gor:

            Di lah ntu\k rgum rđău đă bah Chính phủ n’hanh bah n’gor Dak Lak lah ân mât dơi bri. Yơn đah rnoh hvi neh rlău 600 rbăn ha neh bri bah n’gor ma dơn rgâl rlău 20 rbăn ha ri du\t jê| dơm. Mpôl hên m^n dơn geh bar, pe gâl rhiăng dơm.

            Ta năp nău mpo\ng ns^t geh wa\ng sa du\t âk, rgop an ngân sách du\t âk ma ăp doanh nghiệp mât ndrôk rblang, mô dơn n’gor Dak Lak rhơn nđơr rgâl bri. Ta Gia Lai, n’gor le\ an Công ty Cổ phần mât rong Tây Nguyên rgâl 2 rbăn ha neh bri tăm jêng neh tăm pih mât ndrôk đo\ng; an doanh nghiệp dja t^ng [ư êng rnôk mô ho\ geh săm[u\t mbơh uănh năl tât khuch neh ntu bri dak. Ntop tâm nê, ntu\k mât rong têh dơi pơk ta thị xã An Khê n’hanh nkuâl Mang Yang dơm, rlơ\ đah quy hoạch bah năp nơh bah n’gor Gia Lai.

            An tât rnôk dja mô ho\ geh ntu\k mât ndrôk ta Tây Nguyên i rgop an ngân sách 250 rkeh prăk/ha/năm kơt nău rblang bah doanh nghiệp, yơn nău tât [ô djơh [ô hêng hô le\ tât, [ư bar pe jât rbăn rnăk [on lan thị xã An Khê, n’gor Gia Lai, ân mbăk anh nău tât khuch. Ntu\k mât ndrôk dơi [ư bah dih quy hoạch [ư nkô| nău dak to\ tâm nkual nar lơn ma suăt kro, ntoh luh [ô djơh ntu\k gu\ hô. Wa Nguyễn Duy Hưng, Groi kruanh UBND xã Thành An, thị xã An Khê, ntu\k geh 1 ntu\k mât rong ndrôk bah Công ty Cổ phần mât rong Gia Lai, tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai lah:

            “Ăch nchrach hoch mbrach wa\r ntu\k [on lan lôch nê hoch tât dak me sông Pa jêng tơm dak sông Pa du\t djơh. Sở TNMT ju\r gay nkra rmal ri khân păng ton quý 3 năm 2015 lah khân păng [ư bah, yơn lôch nê khân păng mô [ư. Ăch chrach ndrôk ma hoch mbrach bah dih jêng du\t [ô ôm”.

            Ta rnôk dja, ta trang tin tơm bah Tập đoàn Đức Long Gia Lai, ta địa chỉ duclonggroup.com, nha yông nău nchih “Cao su tăm dơh prăk âk” đo\ng, rblang  an nău mpo\ng hun hao wa\ng sa têh, ns^t geh wa\ng sa têh bah cao su, mô dơn bah Đức Long ma le\ ma Hoàng Anh Gia Lai đo\ng. Ơh nău ngăn geh dja le\ rlơ\ tay. Đức Long Gia Lai ntlơi cao su, [ư êng ntu\k mât ndrôk ta neh bri le\ rgâl, rblang tay mât ndrôk ns^t geh âk wa\ng sa n’hanh dăn tay rlău 7 rbăn ha gay pơk hvi ta le\ 3 n’gor Gia Lai, Dak Lak, Dak Nông đo\ng.

            Tây Nguyên dôl kro ntang tă bah duh phang, rnoh duh phang du\t hô rhiăng năm aơ, jêng lơn ma ân g^t kloh rnoh khlay ngăn ngăn têh kuâng bah bri. Hang rmưn rnăk ach o, mô to\ng neh tuch tăm dôl lah nău ngăn geh bah nkual. Tâm rnôk nê, nău ns^t geh wa\ng sa têh, rgop têh an ngân sách bah ăp trong nchrăp kan mât ndrôk, nchơm lah nău mpo\ng dơm. Tây Nguyên ân rgâl nău mpo\ng jêng geh ngăn ngăn, yơn tâm rgâl du\t têh tâm ban kơt le\ [ư ta bôk nău kan rgâl neh bri ndr^nh tăm cao su- ri mbra tih hôm nthoi tay nău tih đo\ng./.

Nu^h rblang: Điểu Thân