VOV4.M’Nông :Nô Phạm Văn Quân ta thôn 1 xă Dak Buk So, nkuăl Tuy Đức mhe 29 năm yơn le\ lư ăp ntu\k đah nuih n’hâm n’hanh janh m^n, janh [ư, hăn lor tâm nău do\ng kơt khoa học kỹ thuật ndâk njêng ntrong kan mhe lo\ ns^t geh săk rnglay wa\ng sa âk.

Năm 2008, bah 1 ha cà phê ranh, nô le\ râng n’hanh janh manh prăk gay rgâl mhe mir cà phê bah nơm. Mir cà phê jêh rgâl le\ ns^t wa\ng sa săk geh rlău 3 tấn/ha, prăk so\k geh bah tơm cà phê nô Quân le\ an rwa\t ntop tay 3 ha cà phê ranh đah rnoh thuk gay tăm tay. Đah nău blău ơm jêh năm gơih nđơr pah kan, 4 ha cà phê bah nô du năm geh rlău 12 tấn rlăi.

Mô rlu ta ne\ jêh m^n joi bah ndrôm sam [u\t báo n’hanh hăn uănh na nê| ta du đêt ta mpeh bah lơ nhâp nar, nô Quân an rwa\t 40 kôp ntơp ntil bah Pháp n’hanh Mỹ s^t mât, nkre hăn tât n’gor Bắc Giang gay m^n joi g^t nău blău ơm n’hanh rwa\t rlău 100 tăp djăr dak mpăn rlong mât ntil mpa rong mhe aơ. Rlău 1 năm mât rong, tât a[aơ mpôl ntơp deh tăp hun hao ueh, le\ geh ndơ tăch luh; đah djăr dak nô le\ mpăn n’hanh mât rong jêng, a[aơ mpôl djăr dak ntơm deh kon. T^ng nău m^n bah nô Quân rlău ma nău geh bah cà phê, mpôl ntơp an geh nklăp 150 rkeh prăk du năm, hôm đah djăr dak lah geh ntu\k tăch đăp mpăn, nô Phạm Văn Quân âk năm mro geh ndơ rnê nu\ih [on lan nkra njêng tăch rgâl blău gưl nkuăl. Nô Phạm Văn Quân an g^t.

“Cà phê năm aơ đêt yơn khlay, hôm êng gâp ri dôl r[o\ng mât rong hun hao djăr dak n’hanh ntơp”

Ntrong kan mât bê, mât j^l gay so\k nke lô, tăm cà phê bah wa Nguyễn Văn Tạo xă Dak Sak, nkuăl Dak Mil, n’gor Dak Nông, le\ ns^t tay săk rnglay wa\ng sa du\t âk. Năm 2009, jêh rnôk hăn uănh ăp ntrong kan ta Đồng Nai, saơ mât bê an ns^t geh âk wa Tạo le\ rgâl trong mât bê, ntơm đah 26 mlâm bê ntil. Jêh du đêt năm, wa janh ntop hvi ndrung mât hun hao mpôl hao tât bơi 100 bê me nkoăng, du năm du mlâm bê me deh 2 tơ\ bah 3-4 mlâm kon. Ring tâm 3 khay, du mlâm bê tăch poăch ns^t tay an wa Tạo rlău 2 rkeh prăk. Wa Tạo hôm ntuh kơl mât 10 mlâm j^l so\k nke lô n’hanh du\t ueh đah mpa rong bri aơ. Wa Tạo hôm nti kỹ thuật ndum phân vi sinh ntô cà phê đah ăch bê gay so\k phân cheh an tơm tăm, knơm ne\ mir cà phê ueh nđir săk geh âk rlău 4 tấn/ha. A[aơ du năm nku\p le\ prăk do\ng wa Nguyễn Văn Tạo ta rnoh geh đăp mpăn bơi 1 rmen prăk. T^ng wa Tạo nău dơi [ư sa lah mô u\ch ji ngot ach o, nsrôih hao rlet rlău jêr jo\t ntu\l rlong, mât nău dơi geh m^n joi ndơ ơm geh đah neh ntu, pah kan, prăk kaih gay hun hao wa\ng sa săk rnglay. Wa Tạo an g^t:

“Gâp le\ dơi rwa\t 11 ha neh, bah ne\ tăm tơm đêt nar kơt mât rong ta rnoh neh ne\, jêh ne\ gâp mơ dăn hăn nti ta ngih sam [u\t trung ương 2 ta Đồng Nai s^t gâp mơ kơt t^ng khoa học kỹ thuật tuch tăm mât rong”.

Ta nkuăl Dak Mil, ntrong kan leo lor le\ wa\ch rgum âk nu\ih [on lan tât râng n’hanh ntru\t dăng tât rnôk rgâl ntil tơm tăm mpa rong hun hao t^ng trong nkra njêng ndoh ndơ r[o\ng tât n’hu\ch ach o nâp nâl. Nglôn jêh uănh săch t^ng rnoh ndơ [ư mhe đah du đêt rnăk [on lan geh nkra njêng tăch rgâl blău ăp gưl năm 2014, lam nkuăl geh rlău 50% rnoh nu\ih geh ndơ rnê nkhôm [on lan pah kan jan sa nkra njêng tăch rgâl blău. Bah tâm trong ntrong leo nkra njêng tăch rgâl blău, âk [on lan ta nkuăl Dak Mil le\ hăn lor rgop gay [ư t^ng bôk nău kan r[o\ng t^ng lam dak ndâk njêng thôn [on mhe. Kơp tât â[aơ nkuăl Dak Mil le\ rgo\ jă geh bah [on lan rlău 32 rmen prăk, 36 rbăn nar luh n’hanh rlău 30 rbăn mét vuông neh gay ndâk [ư ăp ndơ do\ng thôn [on. Wa Phạm Hữu Thọ-Kruanh Mpôl [on lan pah kan lo\ mir nkuăl Dak Mil, n’gor Dak Nông an g^t:

“Đah mpôl nu\ih [on lan pah kan lo\ mir nkuăl Dak Mil uănh khlay mro nău rgo\ jă ntrong leo nkra njêng tăch rgâl blău, tâm kơl ju\t n’hu\ch ach o nâp nâl, tâm trong rdâk [ư bah rmôt n’hanh dơi âk nu\ih du\t n’hâm t^ng kơt. Mpôl nu\ih [on lan pah kan lo\ mir nkuăl le\ nta an ăp rnăk [on lan g^t khoa học kỹ thuật gay kơt t^ng tâm pah kan jan sa n’hanh mât rong, nău êng rmôt le\ kơl đo\ng manh prăk ngân hàng chính sách prăk nkrem ntop kơl nu\ih [on lan gay [ư t^ng du đêt nău nchrăp [ư ntoh lư mhe gay an kônh wa [on lan nti n’hanh pơk hvi”.

Tât a[aơ, lam n’gor Dak Nông le\ geh 23 rbăn rnăk geh ndơ nkhôm pah kan jan sa tăch rgâl blău ăp gưl. Bah ntrong kan leo lor aơ le\\ ntoh âk ntrong kan wa\ng sa ntoh lư an geh rlău 500 rkeh prăk du năm let lơ. Wa Nguyễn Văn Xá-Groi kruanh rnâng kan mpôl pah kan lo\ mir n’gor Dak Nông lah:

“Năm 2014 lah năm ma mpôl hên rgum ntrôl dăng ntrong kan leo lor [on lan tâm rlong pah kan jan sa ta\ch rgâl blău, tât a[aơ 12 rbăn rnăk [on lan le\ dơi kơp dơn, bah ăp gưl xă, gưl nkuăl tât gưl n’gor n’hanh êp tât năm 2015 mpôl hên mbra [ư đại hội [on lan tâm rlong ntoh lư rgâl hao rơh bôk năp, hăn tât đại hội [on lan rgâl hao n’hanh [on lan rgâl hao lam dak, an lah ngoay tâm âk ntrong kan leo lor ma tât a[aơ âk rnăk [on lan râng du\t n’hâm ntrôl dăng hun hao tuch tăm n’hanh hun hao [on lan”.

Dơi an lah ntrong kan leo lor [on lan pah kan jan sa tăch rgâl blău ta n’gor Dak Nông le\ njêng mông nar tâm rlong n’gu\r răm lam hvi tâm cán bộ mpôl nu\ih [on lan pah kan lo\ mir ta ăp ntu\k. Ntrong kan leo lor le\ ntrôl [on lan m^n njêng n’hanh kơt t^ng khoa học kỹ thuật mhe tâm pah kan jan sa, nkra njêng, nău rêh nu\ih [on lan nar lơ mbơm oi, rgop ju\t n’hu\ch a ch o, ntrôl wa\ng sa tuch tăm mât rong n’gor hun hao./.

                                                                                                BTV:Y’Sưng