VOV4.Mnông – Bri rchăng n’gang phu\t sial Buôn Đôn, n’gor Dak Lak, geh âk buh nglang bah mir bum, mir mbo mhe jêt [ư. Rlu ty jik mir rlău 2ha, nchrăp an tăm yan tât, wa Y Tri Niê, ta xă Krông Na, nkuăl Buôn Đôn, an g^t nkô| nău kônh wa phah bri [ư mir, kđôi nău mô an bah n’gâng kan dơi:  “Lah nsum [on lan ta aơ le\ rmal âk hôm, hôm mpeh lâm trường ri kuăl r[u\n nkoch trêng âk tơ\ hôm, yơn ma [on lan hôm e [ư. Lah ngih dak mô an [on lan [ư ri [on lan ta aơ ji ngot dơm, ma ji ngot ri hăn ntu\ng rmoănh bah bri mô lah ndơ bu dơm”.

T^ng wa Y Đhăm Ênuôl, Groi Kruanh UBND n’gor Dak Lak, bri ta [on lan le\ roh âk, du\t âk lah yor nău u\ch neh [ư mir têh, ngăn lah bah kônh wa rnoi mpôl đêt trơn bah bắc lăp tâm n’gor, a[aơ geh tât 16% rnoh nu\ih [on lan. Nău êng, trong an kơl tâm nău mât chăm le\ rlu\k ơm, [ư n’ăp nu\ih mât njrăng bri n’hanh nu\ih [on lan gu\ êp bri mô to\ng tâm nău rêh. Yor r^ ma mô tât 10 năm, rnoh neh bri bah n’gor Dak Lak le\ hu\ch rlău 86 rbăn ha, rnoh nku\m bri bah 51% hu\ch hôm knu\ng 38%; bơi 30 rbăn ha geh nu\ih [on lan ru\n in so\k neh tuch tăm wa Y Đhăm Ênuôl, an g^t: “Dak Lak mô geh pơh mô geh khay lah mô saơ nău ru\n in bri. Bri n’hanh neh bri geh tât nău rêh bah nu\ih [on lan, nău joi sa, ru\n mpet đah neh tuch tăm, n’ăp đah nu\ih ta ntu\k n’hanh nu\ih [on lan gu\ âm dah ro\ng. N’hanh rlău ma ne\ hôm trong kơl: nu\ih rêh đah bri, râng mât njrăng bri lah mô tong rêh đah nău kan aơ. Mpôl hên a[aơ geh 15 công ty mât chăm tăm bri, mô ho\ kơp ăp ban mât uănh bri rchăng n’gang phu\t sial, âk khay âk năm mô geh prăk khay, oh nô rêh n’gul rêh n’gul kh^t, jêng trong kan mât njrăng bri du\t jêr”.

Bah meng nău n’hao nău phah bri [ư mir n’hanh trong [ư, nău kơl mô t^ng  nău ngăn, wa Nguyễn Đức Luyện, Groi Kruanh UBND n’gor Dak Nông an lah, bri le\ roh tâm năm jo\ jông yor ăp nău [ư mô ueh tâm rmôt kan dơi kan. Nu\ih tơm bri ri klach rmal jêng mô janh mbơh ngăn đah rnoh neh bri le\ phah; rmôt cán bộ mât njrăng bri ri roh nău m^n kon nu\ih. Wa Nguyễn Đức Luyện, lah: “Gâp m^n nkô| nău bôk năp ân rmal ne\ lah nău kan rmôt can bộ. Ăp nău phah bri bah năp đaơ mô geh rmal yor cán bộ geh dơn neh bri, geh tăch neh ntu, geh nău mbơh lor an phah bri gay rwa\t tay, lơn lah rlăm t^ng nghị đinh 135 bah Chính phủ, an tăch tơr lêng lang, yor ne\ mô dơi mkra, jao an kông ang ntlơi dơm đo\ng”.

Kơp êng nkual Tây Nguyên, rnoh neh bri a[aơ le\ hu\ch bơi 360 rbăn ha nkôp đah jêh uănh nđôi năm 2008. Ăp n’gor ăn roh âk bri lah Gia Lai (135 rbăn ha), Dak Lak (86 rbăn ha), Kon Tum (73 rbăn ha). T^ng wa Nguyễn Ba Ngãi, Groi Tổng cục trưởng Tổng cục lâm nghiệp, nkô| nău khlay [ư roh hu\ch ngăch rnoh neh n’hanh ueh jêng bri Tây Nguyên lah nău khuh hô tâm nău rgâl do\ng neh bri, leo t^ng nău phah bri so\k neh [ư mir, so\k si mô tâm di…

“Bol du\t u\ch hun hao wa\ng sa rêh jêng [on lan, jêng nău mbơh [ư ăp nău nchrăp, ngăn lah nău nchrăp rgâl ăn tăm cao su du trong khuh mô t^ng di ăp nău ntru\nh bah ngih dak, lah nkô| nău bôk năp [ư hu\ch 128.500 ha bri hon êng, geh tât 35,8% ding le\ rnoh bri le\ roh”.

Knu\ng tâm 7 năm (bah 2006 tât 2013), lam nkual Tây Nguyên geh 700 nău nchrăp dơi an ntuh kơl đah ding le\ rnoh neh bri rlău 215 rbăn ha. Âk nău nchrăp mbơh [ư mô tam, jêng tât nău tâm pit neh, [on lan uh ah phah bri pit nău do\ng neh. Nu nău aơ knu\ng dơi ntrôl u\ch n’hanh tăm nking n’gang bah du\t năm 2011, rnôk Thủ tướng Chính phủ an nău ntru\nh đă mpeh n’hao ăp trong kan jach ndăn mât njrăng bri, nking n’gang phah bri n’hanh dun nu\ih pah kan; nkre an rlu ăp nău nchrăp [ư mât tăm bri ta neh geh bri. Ăp n’gor Tây Nguyên le\ so\k lơi âk nău nchrăp mât tăm bri đah ding le\ rnoh neh rlău 10 rbăn ha, yơn nău geh roh bri hôm e mô rlu.

Ta rơh r[u\n Ban nt^m rđau ngih dak mpeh nău nchrăp mât njrăng hun hao bri lvang năm 2011-2020 [ư ta Dak Lak du\t pơh bah năp, groi Thủ tướng Hoàng Trung Hải, lah rjăp, ăp n’gâng ndrel đah ăp n’gor Tây Nguyên ân [ư kloh ăp nkô| nău gay mkra di. Tâm ne\, ân rgum nu\ih kan gay [ư t^ng le\ tâm ban nău kơl mhe, n’hao n’hâm soan bah nu\ih tơm bri, mkra rjăp ăp nu\ih gu\ bah kơi nău ru\n in bri, n’hao nu nău nkoch trêng pháp luật n’hao nău rêh an nu\ih [on lan ta ăp nkual jêr jo\t… geh kơt ne\, Tây Nguyên mơ dơi mât n’hanh hun hao bri nâp nâl, Groi Thủ tướng Hoàng Trung Hải lah: “Đah nău rêh bah nu\ih [on lan ta nkual geh bri nău du\t n’hâm khlay gay he [ư ueh nău mât njra\ng bri; ri nău aơ đảng Ngih dak le\ geh du\t âk nău kơl, lơn lah trong kơl an hun hao ăp nkual rnoi mpôl đêt nkual jru ngai, ăp bôk nău kan ju\t n’hu\ch ach o, thôn [on mhe kơt rgum tâm nău aơ. Ăp trong ma he ân [ư pơng du\t tâm ban, kơt ne\ ri mbra n’hu\ch nău mpet jêr đah bri”.

Nu\ih rblang: Y Sưng