VOV4.Mnông – Bah kơi 40 năm rklaih đăp mpăn, kônh wa rnoi Ka Dong n’hanh H’rê ta xă Ngọk Tem, du xă du\t jêr jo\t bah nkuăl ach o Kon Plông, n’gor Kon Tum lo\ geh tay nău răm têh rnôk trong Trường Sơn Đông hăn rlău xă le\ dơi pơk hvi. Trong har Trường Sơn kăl e, kônh wa le\ tă rgop soan n’hanh tahen hăn rgăn bri anh ndơ sa, ndrăk nsiu, ntop kơl tât ntu\k tâm lơh miền Nam, a[aơ le\ dơi nkhu\t bê tông, tuh chai lưng ueh. Wa Y Xai-Groi Bí thư Đảng uỷ xă Ngọk Tem, nkuăl Kon Plông an g^t: Ndrel đah trong ơm kăl e aơ, ăp năm dăch aơ, đảng n’hanh ngih dak le\ kơl an ntuh kơl trong hăn, trong rse điện ngih dak, ngih sam [u\t, ngih dak si n’hanh âk nău kơl êng an [on lan rnoi đêt, jêng muh măt thôn [on ta aơ nar lơ rgâl: “Trong Trường Sơn bah năp đaơ lah trong har, jêt hăn du\t jêr. Bah rnôk pơk trong Trường Sơn ri nău rêh bah kônh wa ntơm dơi rgâl, nău geh ring bôk nu\ih bah nu\ih [on lan dơi hao, ntu\k ntô gung trong dơi hao na nê|. Lơn lah đah nu\ih Ka Dong, bah rnôk geh trong ri kônh wa [ư mbo, bum geh ntu\k tăch, geh ndơ lăp ndơ luh, tâm rgâl ndoh ndơ dơi đăp mpăn”.

Bah ntu\k ntơm bôk lah nkuăl têh Thạnh Mỹ, nkuăl Nam Giang, n’gor Quảng Nam, Trong trường Sơn Đông hăn rlău n’gor Quảng Ngãi, Kon Tum jêh ne\ tât n’gor Gia Lai, Dak Lak n’hanh Lâm Đồng. Ta nkual căn cứ cách mạng Sơn Lang, nkuăl Kbang-[on tơm Anh hùng Núp, kônh wa rnoi Bahnar ta aơ rhơn yor trong har hăn rgăn bri kăl e a[aơ le\ soih hvi, hăn nsong nơih. Ta trong har aơ kăl, kônh wa Bahnar ta aơ hôm e ntôh n’hao le\ so\k si bah bri Kbang djôt hăn tât thủ đô Hà Nội gay [ư Lăng Wa Hồ. Uănh trong sar yor Wa Hồ n’hanh N’gâng kan Chính trị pơk blo\ng kăl e, a[aơ dơi ngih dak ntuh kơl rdâk [ư nâp nâl, têh hvi, kônh wa rnoi Bahnar ta aơ lơ nkah g^t Wa. Wa Đinh Văn Đoàn (70 năm) ta [on Hà Nừng, xă Sơn Lang nkoch: “Kônh wa nkah g^t Wa ngăn. A[aơ mpo\ng u\ch ngăn lah u\ch dơi hăn khâl Lăng Wa du tơ\ lor rnôk kh^t. Nău rêh hôm e jêr jo\t, kônh wa mô dơi geh prăk hăn khâl Lăng Wa. Jêng mpo\ng u\ch xă, nkuăl, n’gor nta an gay kônh wa dơi du tơ\ hăn khâl Lăng Wa, kơt ne\ lah kônh wa [on lan u\ch ngăn hôm”.

Trong Trường Sơn Đông ơm kăl e, a[aơ dơi ntuh kơl pơk hvi tay, hăn rlău âk nkuăl căn cứ cách mạng ta 4 n’gor Tây Nguyên, nthoi âk nkual neh janh dăng kơt: xă Đak Ring, Đak Nên (n’gor Kon Tum); xă Sơn Lang, Tơ Tung, Đất Bằng (n’gor Gia Lai). Ne\ lah [on tơm bah ăp nu\ih janh dăng kơt: Đinh Núp, A Gió, Kpă K’lơng, Wừu… Yor ăp nkual neh janh dăng ne\, ăp nu\ih kon janh dăng ne\, ndrel đah trong har Trường Sơn Đông kăl e le\ rgop khlay [ư jêng têh dăng yan puh wai năm 1975. Nkô| nău têh khlay kăl e, nău khlay ngăn kơt nău khlay bah trong Trường Sơn Đông le\ dơi m^n lah. Wa Hà Sơn Nhin-Uỷ viên Trung ương đảng, Bí thư n’gor uỷ Gia Lai lah: “Trong Trường Sơn Đông dơi ntuh kơl ri an lah, Đảng, Ngih dak geh nău [ư jo\ jông n’hanh geh nkô| nău du\t n’hâm têh khlay. Êng n’gor Gia Lai ri trong aơ hăn rlău n’gor lah 24 km, rlău 6 nkuăl n’hanh 26 xă ma le\ rngôch lah ăp xă du\t jêr jo\t, ăp xă nkual căn cứ cách mạng. Geh trong Trường Sơn Đông mbra rgop hun hao wa\ng sa, rêh jêng, ju\t n’hu\ch ach o”.

Hôm Đại tá Hà Huy Hùng, Ban mât uănh Nău nchrăp an [ư trong Trường Sơn Đông, N’gâng kan Tổng tham mưu, N’gâng kan mât njrăng bri dak ri an g^t: “{on lan nkual jru ngai le\ rngôch lah ăp rnoi mpôl đêt ta nkual aơ bah kơi 40 năm rklaih đăp mpăn hôm ma nău rêh hôm e jêr jo\t. Bah rnôk geh trong tât a[aơ ri n’hao nău rêh g^t wât rbăng, hun hao wa\ng sa an [on lan rnoi mpôl đêt. Aơ lah trong ma Đảng n’hanh Ngih dak plơng an ăp nu\ih le\ râng [ư cách mạng âk năm. Jêh rklaih đăp mpăn dơi hun hao wa\ng sa rêh jêng ri a[aơ geh trong aơ mbra rgop rgâl du\t ueh an [on lan”.

Đah nkô| nău khlay ne\, năm 2007, Chính phủ le\ jao an N’gâng kan Tổng tham mưu-N’gâng kan mât njrăng bri dak [ư tơm ntuh kơl nău nchrăp an [ư trong Trường Sơn Đông, đah rnoh prăk rlău 10.000 rmen prăk. Nău nchrăp [ư geh ding le\ jông nklăp 700 km, lah gung trong hăn rlău 7 n’gor miền Trung n’hanh Tây Nguyên, bah Quảng Nam, Quảng Ngãi, Kon Tum, Gia Lai, Phú Yên, Dak Lak tât Lâm Đồng. Đah nău khlay bah nău nchrăp [ư, mhe aơ, Groi Kruanh Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn ndrel mpôl pah kan bah Quốc hội le\ hăn uănh na nê| ta ăp trong. Bah ne\ an saơ, trong Đông Trường Sơn le\ ntơm jêh n’hanh le\ soih trong geh ¾ jông trong, jêh le\ rngôch geh 410 km măt trong, 2 trong dôl [ư, 100 mlâm ntung ăp ntil n’hanh 1 trong mu\r, so\k uănh n’hanh jao an n’gâng kan ntung trong ndơ\ an do\ng 33/57 ndranh tơm [ư. Lôch rơh hăn uănh na nê|, Groi Kruanh Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn le\ [ư tơm nt^m rđau rơh r[u\n uănh lah jêh mbơh nău nchrăp [ư. Groi Kruanh Quốc hội m^n lah Nău nchrăp aơ geh nău khlay ngăn mpeh nău rdâng njra\ng ngih dak, nâp nâl rnă njra\ng-bri dak n’hanh hun hao wa\ng sa-rêh jêng; Dăn đă nu\ih tơm ntuh kơl n’hanh ăp ntu\k [ư rgum ăp nu\ih kan, ntrôl ngăch rdâk [ư lơn tay tâm năm tât. Tâm ne\, êng gưl trong bah Thạnh Mỹ-Quảng Nam tât M’Drak-Dak Lak an đăp mpăn jêh nău ntru\p nthoi tâm năm aơ, mbrơi ngăn lah tâm khay 1 năm 2016. Groi Kruanh Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn lah: “Ban mât uănh nău nchrăp [ư nt^m rđau rgum nkra nsơm tay an jêh ăp gưl dôl n’gul vah, đăp mpăn ueh nâp. Ngăch mbơh [ư, đăp mpăn nga\ch rdâk [ư ăp gưl trong hôm e [a [a\ le\ dơi uănh an. Njrăng uănh nđôi le\ rngôch ăp nău kơt trong dak hoch, p^ch rlâm, roh jâng ndăl dơh dak rdu ta ăp jâng ntung… M^n rvê ăp nu\ih ndranh le\ [ư ueh nâp ntop tay an ăp nu\ih ndranh ne\ khân pơng [ư. Đă nsrôih jêh trong hăn bah Thạnh Mỹ-Quảng Nam tât M’Drak-Dak tâm du\t năm 2015, mbrơi ngăn lah khay 1 năm 2016”.

Trong har Đông Trường Sơn ơm kăl e ndrel đah [on lan ăp rnoi mpôl đêt gu\ rêh njok Trường Sơn le\ du nuih n’hâm t^ng cách mạng, tâm rnglăp ndrel ăp rmôt tahen [ư jêng têh dăng ueh ang, rklaih đăp mpăn miền Nam, kơp dơn ngoay neh dak. Jêh 40 năm rklaih đăp mpăn, trong ơm kăl e ne\ lo\ dơi Ngih dak ntuh kơl pơk hvi tay, nthoi ăp nkual neh janh dăng, mât ndray ndơ geh cách mạng, [ư t^ng nău kan njrăng rdâng ngih dak, nâp nâl rnă njra\ng-bri dak n’hanh hun hao wa\ng sa-rêh jêng nkual miền Trung-Tây Nguyên./.

Nu\ih rblang: Y Sưng