VOV4.M’Nông      Lah nu^h Mông Xanh, sinh viên mhe lôch nti n’hanh têh jêng ta Sính Phình- Tủa Chùa- [on tơm bah [on lan he nơm, ntơm bah jê| wa Hao le\ dơi nti nău ngơi, nti rplay săm[u\t Mông n’hanh ăp nău way, văn hoá bah [on lan le\ lăp tâm săk păng kơt du gâl nting mham. Wa Hao nkoch:

            “Du gâl lah he hưp hăn nti, du gâl êng [a [a\ đo\ng lah geh ndơ ma hăn nti, jêng gâp le\ nkah kăr dơi rplay săm[u\t bah he. N’hanh rplay săm[u\t Mông mơ nchih nkah dơi ăp to\ng nău u\ch ro\ng bah nu^h Mông, jêng gâp du\t uănh khlay. Ntơm bah nê gâp u\ch ro\ng kon său, tâm ban kơt ăp nu^h Mông đo\ng ân g^t rplay săm[u\t bah he”.

            Têh jêng rnôk hăn nti trung học sư phạm, tât đại học sư phạm, rlău ăp săm[u\t gu\ m^n mpeh văn hoá Mông, lôch nê rlău ăp nău kan êng êng kơt: cán bộ phòng giáo dục- đạo tạo nkuâl, Hiệu phó nhih nti THCS xã Sính Phình, hiệu phó nhih nti DTNT nkuâl, Groi Giám đốc Trung tâm giáo dục thường xuyên, păng kơi ma kơi ntop g^t tay rplay săm[u\t, nău ngơi, văn hoá bah [on lan. Năm 1996, păng dơi Bộ Giáo dục- Đào tạo jă râng [ư từ điển Mông- Việt. Năm 2006 păng hôm geh Bộ jă râng rdâk njêng bôk nău kan nt^m nti nău ngơi, rplay săm[u\t nchih nău Mông ta Hà Nội- Lào Cai đo\ng. Ntơm bah năm 2001 tât a[aơ, păng lah nai nt^m nti nău ngơi, rplay săm[u\t nchih Mông an âk khoá nti an [on lan, cán bộ, tahen, kon se nti ăp ntu\k tâm n’gor. T^ng wa Hao: Nti nău ngơi, rplay săm[u\t nchih Mông mô jêr yor chữ cái t^ng phiên âm la tinh. Yơn u\ch nti an ue\h ri nu^h hăn nti ân nti kăr le\ chữ cái, nti kăr ăp nău mhe:

            “Nkre nti nkre do\ng tâm ngăn ngăn, geh nar hăn ôp ngơi na nê| đah kônh wa [on lan. Lôch nti ân g^t nchih, g^t ngơi. G^t nchih, g^t răk, ngơi ri mô jêr. Yơn nkô| ri ân nti nău mhe, g^t âk nău mhe ri mơ dơi wât nkô| păng”.

            Âk rơh kơn cán bộ, tahen, kon se nti, sinh viên lôch geh nai Hao nt^m nti le\ do\ng blău nău ngơi, rplay săm[u\t nchih nău Mông. Nô Đỗ Hồng Thái, cán bộ nkuâl Tủa Chùa râng jrô nti nău ngơi, rplay săm[u\t nchih Mông tă bah wa Vì A Hao nt^m nti tâm 6 khay. Tât a[aơ, mô dơn g^t wât nău ngơi, rplay săm[u\t nchih nău Mông, nô hôm dơi hăn ôp ngơi êng đah [on lan đo\ng. Nô Thái an g^t: wa Hao geh trong nt^m nti sư phạm, hôm geh nău g^t mpeh văn hoá, nău ngơi, rplay săm[u\t nchih bah [on lan Mông du\t hăr đo\ng jêng nkoch trêng tay dơh g^t wât, dơh nkah. Nău kơt nti du\t geh nkô| khlay đah du hê cán bộ way hăn pah kan ta ăp nkual [on lan rnoi mpôl đê| kơt nô:

Lôch rnôk dơi râng jrô nti nău ngơi, rplay săm[u\t nchih nău Mông bah nai Vì A Hao nt^m, mpôl hên le\ g^t wât tay mpeh nău ngơi, rplay săm[u\t nchih bah nu^h Mông gay do\ng an pah kan hăn tâm [on lan. Rnôk ju\r hăn tâm [on lan, mpôl hên le\ rgo\ jă tâm pah kan nkoch trêng gay kônh wa g^t wât kloh lơn”.

            M^n rvê rnôk âk nău way, nău ue\h văn hoá bah rnoi he mbrơi mbrơi geh roh hêng tă bah ăp nu^h hăn lor dơn nkoch trêng tay ma mbung dơm, tâm rnôk rơh kon se đêt g^t wât, bol ma le\ 60 năm deh, păng nha an âk mông nar mâp ăp nu^h ơm g^t blău nchih rgum tay đo\ng. âk nău mprơng mprơ, nău way ơm bah [on lan le\ dơi păng nchih rgum, pâng jêng ndrôm săm[u\t na nê|, lah ntu\k prăp nău g^t blău khlay kơt “Nău mprơ leo trong”; “Tâp kh^t nu^h Mông”…Nu^h I u\ch nti nău ngơi, rplay săm[u\t nchih nău Mông hăn tât păng, păng nt^m; nu^h I u\ch joi g^t wât mpeh nău way ơm, văn hoá rnoi Mông hăn tât păng, păng mbra ntêm an âk mông nar mbơh nti dơm. Đah wa Vì A Hao, nê nkre lah nău rhơn, nkre lah nău u\ch ro\ng mbra dơi rgop suan jê| mât ndray rnoh khlay văn hoá bah rnoi nu^h an kon său bah kơi tay:

            Ăp nău way ơm bah [on lan Mông du\t âk. Ntơm nơh ăp u che trêng nti tay an kon său nkoch dơm ma mbung. Yơn kơt nê| ri mbra roh hêng, mô dơi mât lah du\t n’huach. Geh rplay săm[u\t nău Mông ri mbra dơi nchih nkah tay le\ rngôch gay mât ndray tay an kon său. Đah nău m^n, gâp nsrôih nchih nkah tay jêng ndrôm săm[u\t”.

            Đah ăp nău rgop bah he, wa Vì A Hao dơi kơp dơn lah Hội viên Hội văn học nghệ thuật n’gor Điện Biên ntơm bah năm 2008. Păng dơi pă an âk bằng khen, giấy khen bah n’gor n’hanh n’gâng kan nt^m nti. Yơn nklâm ndơ nkhôm rnê têh lơn lah păng way geh kônh wa dêh bên, u\ch ro\ng kuăl păng lah nu^h g^t blău bah [on Mông./.

                                                                                                            BTV:Điểu Thân