Trong căn nhà nhỏ dưới chân núi ở thôn Tà Điệk (xã Vĩnh Thạnh, tỉnh Gia Lai), Nghệ nhân ưu tú Yang Danh vẫn đều đặn gõ bàn phím mỗi ngày. Ở tuổi 80, ông miệt mài viết về văn hóa dân tộc Ba Na Kriêm. Ít ai biết rằng, con đường dẫn ông đi đến hôm nay đã được định hình từ khi mới 13 tuổi, lúc cậu bé Yang Danh cùng nhiều học sinh các tỉnh Tây Nguyên vượt Trường Sơn ra miền Bắc học tập và vinh dự được gặp Bác Hồ.

Nhớ lại kỷ niệm thiêng liêng ấy, ông kể:

"Bác hỏi tôi: 'Cháu là dân tộc gì?'. Tôi trả lời cháu là dân tộc Ba Na, thế là Bác hỏi có phải con cháu anh hùng Núp không! Rồi Bác ân cần hỏi các cháu ăn có no không, mặc có đủ ấm không, cơm có ngon không. Sau đó, Bác khuyên rằng các cháu là những hạt giống đỏ của miền Nam, của Trường Sơn Tây Nguyên, các cháu ở ngoài này phải cố gắng học tập cho giỏi, xứng đáng là hạt giống đỏ để sau này đất nước thống nhất, các cháu vào Nam xây dựng lại quê hương."

Những lời dặn dò của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành kim chỉ nam, khích lệ cậu học trò người Ba Na không ngừng rèn luyện. Năm 1969, sau khi hoàn thành chương trình phổ thông, ông chọn nghề báo và công tác tại Đài Tiếng nói Việt Nam (Hà Nội). Năm 1975, ông tiếp tục theo học tại Khoa Báo chí, Trường Tuyên huấn Trung ương. Sau khi tốt nghiệp, ông trở thành phóng viên Báo Gia Lai - Kon Tum.

Từ những chuyến đi cơ sở, cùng ăn, cùng ở, cùng làm với đồng bào, ông nhận ra nhiều giá trị văn hóa truyền thống của người Ba Na đang đứng trước nguy cơ mai một và cần được lưu giữ khẩn cấp.

Chính nghiệp vụ sắc sảo, tỉ mỉ của một người làm báo đã giúp ông trở thành nhà sưu tầm văn hóa dân gian cần mẫn. Dấu chân ông in in khắp các bản làng cùng với những cuốn sổ ghi chép dày cộm. Từ trường ca, lễ hội đến tiếng nói Ba Na Kriêm đều được ông nâng niu lưu giữ. Dù sau này đảm nhiệm nhiều cương vị công tác tại địa bàn Vĩnh Thạnh và tỉnh Bình Định trước đây, ông chưa bao giờ rời xa sứ mệnh văn hóa của mình.

Đến nay, nghệ nhân Yang Danh đã xuất bản 10 tác phẩm nghiên cứu, sưu tầm, dịch thuật giá trị như: Rượu cần, Ẩm thực, Nhà sàn, Rẫy, Lễ hội đâm trâu, Các trường ca... Nhiều công trình trong số đó đã mang về cho ông giải thưởng cao nhất của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam.

Không chỉ những nhà quản lý văn hóa, nhiều thế hệ cán bộ truyền thanh ở Vĩnh Thạnh cũng ấn tượng sâu sắc với phong cách của ông. Bà Đinh Thị Nớt (Phó Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Thịnh, từng công tác tại Đài truyền thanh Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định cũ) nhận xét rằng trong các tác phẩm của Yang Danh, đời sống văn hóa Ba Na hiện lên vô cùng mộc mạc, gần gũi và đặc biệt phù hợp cho phát thanh.

Hành trình hơn nửa thế kỷ gắn bó với văn hóa dân tộc của Nghệ nhân ưu tú Yang Danh không chỉ góp phần quan trọng vào việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa Ba Na Kriêm mà còn thắp lên một ngọn lửa cống hiến mãnh liệt. Ở tuổi 80, người cựu nhà báo ấy vẫn là tấm gương sáng về trách nhiệm xã hội, tình yêu quê hương đất nước để các thế hệ làm báo hôm nay trân trọng và noi theo./.