Người Khơ Mú sinh sống chủ yếu ở biên giới Việt – Lào như Nghệ An, Thanh Hóa, Sơn La, Lai Châu, Điện Biên. Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn – Khơ Me, ngữ hệ Nam Á.

Kho tàng văn nghệ dân gian của người Khơ Mú phong phú với những điệu hát, điệu múa đặc trưng. Một trong số đó phải kể đến điệu múa Au Eo của người phụ nữ Khơ Mú ở Điện Biên, Sơn La.

Điều đặc biệt ở điệu múa này là những cử động hình thể được người phụ nữ kết hợp khéo léo với âm nhạc. Động tác chủ yếu là lắc hông tại chỗ, lắc hông ngồi, lắc hông bước sang ngang, lắc hông di động, uốn lượn eo, xoay dần xuống rồi xoay dần lên một cách uyển chuyển, nhịp nhàng.

Ông Mòng Văn Chơ, người Khơ Mú ở Sơn La bảo, các động tác trong điệu múa Au Eo xuất phát từ những công việc làm mùa trên nương.

“Tra hạt, tỉa lúa… người già mình từ đó mà sáng tạo ra điệu múa. Nhiều khi mọi người cầm tay nhau múa, sôi động cả bản làng. Con cháu vui. Lễ lên nhà mới, lễ Ma g’rơ cuối năm là không thể thiếu”.

Phụ nữ Khơ Mú có thể múa kết hợp với đạo cụ là tam đao. Đó là một thanh tre, hay nứa nhỏ, rỗng ruột dài chừng 80cm, có đường kính tầm 2 – 3cm. Người ta chẻ đầu ống nứa thành 2 mảnh dài tầm 30cm. Lòng ống được vót mỏng và làm tròn cạnh đầu. Cuối ống nứa (gọi là phần gốc), người ta đục một lỗ nhỏ làm lỗ bấm. Khi múa, phụ nữ cầm tam đao đánh từ 2 – 3 nhịp vào lòng bàn tay rồi kết hợp nhún chân theo tiết tấu.

Làm nên sự hấp dẫn cho điệu múa này ngoài sự duyên dáng của người phụ nữ trong từng chuyển động của cơ thể phải kể đến tiếng chiêng, nhịp tăng pu.

Chiêng hòa tấu cùng tăng pu, đôi khi có xũm xọe làm nhạc đệm. Tăng pu là những ống tre to, dài tầm 80 – 90 phân, rỗng ruột. Khi múa, nam giới sẽ cầm một đầu gõ xuống sàn, tạo ra âm thanh trầm vang.

Trong múa Au Eo, tăng pu hòa cùng tiếng chiêng, xũm xọe và những động tác uyển chuyển của người múa tạo nên không khí rộn ràng. Vũ điệu là lời chúc mừng mùa, mừng lễ hội bản.

Người Khơ Mú quan niệm, tiếng chiêng vang lên sẽ làm vui lòng thần linh. Một bộ chiêng của người Khơ Mú gồm 3 chiếc. Và trước khi đánh chiêng, bà con đều phải làm lễ cúng. Ngay cả khi họ có bộ chiêng mới.

Họ coi chiêng cũng có linh hồn nên chiêng được bảo quản cẩn thận. Nếu không cúng trước khi đánh, điều đó đồng nghĩa với việc thần chưa cho phép, nghi lễ sẽ chưa được diễn ra. Nguyên tắc ấy bao đời bà con vẫn giữ.