Nghệ thuật múa kỳ lân của đồng bào dân tộc Nùng

Theo quan niệm của người Nùng, kỳ lân tượng trưng cho sự thịnh vượng. Kỳ lân đi đến đâu mang theo hạnh phúc, no đủ và niềm vui đến đó. Nếu thiếu điệu múa kỳ lân là thiếu đi một phần linh hồn của ngày hội và màu sắc rực rỡ của ngày Xuân. Tham gia các hoạt động tháng 9 “Vui Tết Độc lập” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam. Tốp nghệ nhân đến từ xóm Ngọc Chung, xã Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng trình diễn nghệ thuật múa kỳ lân dân tộc Nùng.

Múa kỳ lân để xua đi những điều xấu, do vậy khuôn mặt kỳ lân càng dữ tợn càng tốt, điệu võ càng mạnh mẽ càng hấp dẫn. Ðể làm được đầu kỳ lân bền đẹp, bắt mắt phải mất hơn 1 tuần. Nghệ nhân phải tìm chọn loại đất lấy ở giữa dòng sông, suối, sau đó đem giã nhuyễn, quánh mịn. Nặn xong hình mặt sẽ đem phơi, cho đất sét khô lại rồi dán giấy bồi. Tiếp đến là công đoạn sơn vẽ các màu, tạo nên hình thù, gương mặt kỳ lân bắt mắt. Cuối cùng là gắn các mảnh vải nhiều màu sắc, bông, lông vào đầu và tạo đuôi.

Đầu kỳ lân hoàn chỉnh có hình tròn có mắt mũi to, mồm rộng, răng nanh dài nhọn, tai to, lông mày, lưỡi và râu mép trông dữ tợn.

Thân kỳ lân rộng khoảng 1m, dài chừng 2m được may vá với nhiều vải màu sặc sỡ. Phía trong đầu có 2 thanh ngang bằng gỗ để làm tay cầm khi múa.

Mỗi con kỳ lân có khuôn mặt, sắc thái riêng, không con nào giống con nào.

Múa kỳ lân có các động tác cơ bản là xuống tấn, đi đường, múa chào, kính bái các miếu, các gian thờ cúng…. Người điều khiển đầu kỳ lân phải có thể lực dẻo dai cũng như thuộc tích truyện, nhuần nhuyễn từng động tác, điệu múa mới có hồn.

Trong bài múa kỳ lân, không thể thiếu phần biểu diễn 2 các động tác võ thuật như các bài quyền, kiếm, binh khí thể hiện sức mạnh, sự dẻo dai của con người

Múa kỳ lân không tách rời khỏi nhạc và trò diễn.

Chiêng (là), chũm chọe (xụp xè, xấp xóa, nghé xả), trống là nhạc cụ không thể thiếu để tạo nhịp cho điệu múa kỳ lân cũng như giúp các trò diễn thêm sôi động

Mặt báo đông, mặt nả lình (còn gọi là mặt khỉ) được nghệ nhân nhập vai luôn xuất hiện trong các điệu múa.

Tùy vào không gian, địa điểm, mục đích, yêu cầu múa kỳ lân có nhiều nghi thức, điệu múa và các trò diễn cho phù hợp như: múa chào thần thánh; múa chúc mừng năm mới các nhà trong làng (pai hờn, pái lờn); múa đi đường, múa tại hội lồng tồng… và các trò diễn như: báo đông, trò vui của khỉ, múa võ (oóc quyền)…

Với quan niệm kỳ lân tượng trưng cho sự thịnh vượng, phát đạt, kỳ lân đi đến đâu mang theo hạnh phúc, no đủ và niềm vui đến đó, vì vậy, trong các ngày hội đầu năm, múa kỳ lân là một hoạt động thể hiện khát vọng của con người về một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Đặc biệt, vào đầu năm mới (mùng 1, 2 tết âm lịch), đồng bào Nùng khu vực Trùng Khánh thường mời các đội múa kỳ lân vào nhà mình múa. Họ quan niệm: năm mới kỳ lân xuất hiện sẽ xua đuổi tà ma, diệt mọi ôn dịch, biểu hiện sự thái bình và niềm tin vào một năm mới sung túc.

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC

Nghề làm bánh gai của người Việt tại Lào

Thức uống giải nhiệt của người Tày - Nùng

Giáo hội Phật giáo Việt Nam hướng dẫn phóng sinh đúng Chính pháp trong mùa Vu Lan 2026

Tâm hồn Mường qua nhịp đâm đuống

Bí quyết biến nho rừng thành rượu vang

Người Chăm Bà La Môn viết chữ trên lá buông