Che#n kong la lâi nếo kâi chêl – Hâi 2 lơ 06.10.2015
Thứ ba, 00:00, 06/10/2015
VOV4.Sêdang - Tung tơdroăng ki hiăng tơpui mơ’no hâi hnah, ngin hiăng tối tơbleăng ‘na tơdroăng ki ôh tá tơniăn dêi ‘’ ‘nhiê kâ kong’’ a Tây Nguyên, pro lối hr^ng rơpâu hecter kong a kơpong kố tro ko ‘nhiê bu tung to lâi hơnăm tê. Tơdroăng ki hía kong mơni kô chía kơdroh, tâng mâu tơdroăng tơkêa pêi pro kơtăng, thế pêt tơ’nôm kong teăng tơdroăng pơkâ dêi luât. La, tơdroăng kố a Tây Nguyên dế ối trâm tơdroăng ki tơvâ tơvân: ôh tá ai liăn, tơxup tơbriât tơnêi [ă tá tơdroăng ki pêi pro kơtăng dêi khu kăn pơkuâ kong pơlê. Khu chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam pơtối chêh tối mơnhông mơdêk pêt kong Tây Nguyên [ă [ai chêh: ‘’Che#n kong drêng lâi ah nếo kâi chêl?’’.  

            Xua mơjiâng hên h^n long têa hngêi kơmăi on tơhrik rơtế mâu tơdroăng tơkêa bro mơjiâng hngêi trăng, troăng klông, tơdroăng tơkêa pro tê mơdró ai xúa tơnêi kong, Dak Nông – kong pơlê peăng hdroh kơpong Tây Nguyên, cho kong pơlê ai [ăng tơnêi thế pêt tơ’nôm kong hên má môi, [a\ lối 8 rơpâu hectar. Laga 2 hơnăm hiăng hluâ, lâp kong pơlê nếo pêt châ 124 hectar. Pôa Nguyễn Đức Luyện, kăn pho\ hnê ngăn Vi[an kong pơlê Dak Nông, tối, tơdroăng pơkâ hnê pêt kong dêi Khu xiâm pơkuâ ngăn ‘na pêi chiâk deăng mơnhông mơdêk thôn pơlê tơbleăng hơnăm 2013, cho thâ ‘nâng vâ kong pơlê pêt kong kân rơdâ: Ôh tá xê to ngin, mê tá mâu khu pơkuâ kong, mâu khu mơ’no liăn cheăng xuân ôh tá ‘nâi pro tiah lâi vâ pêt kong. A kong pơlê Dak Nông ki pá má môi cho tơnêi, ôh tá kâi tơniăn, xua dế tơxup tơbriât tơnêi, kuăn pơlê dế pơkuâ; klêi kơ’nâi ngăn kong, mê ngin nếo nhên u ối 50 rơpâu hectar kong nếo. Tâng châ môi tuăn ‘na tơnêi, mê xuân ton, thế mơnhên mâu tơdroăng ki hdi xo tơnêi, vâ tơleăng tiô luât, ki lâi pơxâu phâk liăn, ki lâi tơleăng tê, tơdroăng kố ôh tá chiâng pêi re\ng. {a\ tâng hmếu to pêt kong, mê kuăn pơlê pơtối ‘nhiê, xua mê ôh tá châ tơ-[rê.

doi troc o nhung khu tai dinh cu thuy dien Dong Nai 3- bai thu 3 ngay 6-10.JPG

Ôh tá ai híu môi xiâm loăng a ngo, tíu xe\n ối nếo, xua pro hngêi kơmăi on tơhrik Đồng Nai 3

Kong pơlê Kon Tum, kong pơlê ối má môi kơpong Tây Nguyên ‘na pêt kong, xuân bu pêt tá hâi châ 400 hectar tung tâi tâng kơxo# vâ chê 2 rơpâu 800 hectar, thế pơtối pêt tơ’nôm kong. Pôa Nguyễn Kim Phương, kăn pho\ pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng mơnhông mơdêk thôn pơlê kong pơlê Kon Tum, tối ăm ‘nâi, mê cho kong pơlê pơcháu hnoăng cheăng ăm mâu ko\ng ti pêt, gâk ngăn kong, khu pơkuâ kong tât khía, hbrâ pêt kong. Tâng mâu khu mơ’no liăn cheăng pêt xêh, mê ôh tá ‘nâi la lâi nếo ai kong: Vi[an kong pơlê xuân hnê mơhno pêi mơnúa, Khu pơkuâ xuân hiăng tơbleăng tơnêi ăm mâu kơ koan, laga ôh tá chiâng pêi. Mâu khu tê mơdró ôh tá ai hnoăng cheăng [a\ ôh tá ai ivá pêi pro ‘na pêt kong, tung pơla pêt kong, thế ton 4 hơnăm [a\ trâm hên tơdroăng ôh tá tơniăn, má péa nếo, [a\ng tơnêi pêt kong tơprâ tơpru\ng, u tâi u tá a kơpong hơhngế hơhngo, xua mê mâu khu cheăng ôh tá kâi châ pơkuâ ngăn.

            Mê ôh tá xê tơdroăng xiâm pro mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên hrá tung pêt kong, xua hía kong. Vâ mơdrếo mâu [a\ng kong hiăng hía, drêng mơjiâng pro long têa hngêi kơmăi on tơhrik, cho hno long têa [a\ hía hé. Xiâm kối cho mâu kong pơlê ôh tá xo tu\m kơxo# liăn vâ pêi pro tơdroăng kố. Ki má lối môi tiah a kong pơlê Gia Lai, troh rơnó mêi kố, kong pơlê tá hâi pêt môi hectar kong tung [a\ng thế pêt kong lối 2 rơpâu 700 hectar. Pôa Đào Xuân Liên, Kăn pho\ hnê ngăn Vi[an kong pơlê Gia Lai tối ăm ‘nâi, 2 hơnăm hiăng hluâ pơtối khăng khoăng, mâu hngêi kơmăi on tơhrik xo hnoăng liăn chu kơdroh, xua mê, hrá nâp liăn pêt kong. {a\ mâu kế tơmeăm khoăng tơchuôm, cheăng lêng [a\ hía hé pro ko ‘nhiê hên kong, tâi tâng lối 2 rơpâu hectar, xuân tá hâi ai pơkâ pêt tơ’nôm kong. Pôa Đào Xuân Liên tối: Rơchoâ hno têa Ia Mơr kal tôh môi rơpâu to lâi hr^ng hectar, ôh tá mơ’no liăn, tiah lâi vâ pơcháu kong pơlê pêt. Má péa cho tơdjâk tơdroăng cheăng lêng, má pái cho troăng Đông Trường Sơn, tơpui tối laga ôh tá mơ’no liăn, ôh tá pơkâ túa cheăng, ôh tá mơ’no liăn cheăng, cho pêi laga ôh tá tơru\m, lôi nôkố pơcháu ăm dêi pó, tối kong pơlê ôh tá pêi kêi đeăng? Tâng ai mơ’no liăn 15 rơtuh liăn môi hectar, mê xuân ôh tá bê vâ pêi pêt.

            Mâu tơdroăng tơkêa pro dế po rơdâ pêi pro môi tiah mê, mê hên tơdroăng tơkêa pro hiăng pêi kêi đeăng, laga pá vâ axoa\ng liăn pêt kong ăm kơpong Tây Nguyên. Tơdrêng amê, 10 rơtuh pêt kong 1 hectar, cho iâ vâ pêt kong. A Dak Lak, kong pơlê hiăng pơkâ pêt kong 1 rơpâu 700 hectar tung hơnăm kố, laga hiăng vâ tâi rơnó mêi, lâp kong pơlê nếo pêt châ dâng 700 hectar. Tiô poâ Nguyễn Quốc Hưng, kăn pơkuâ ‘na pêt gâk ngăn kong pơlê Dak Lak tối, mơhé hiăng tăng tu\m khu cheăng xuân pá pêt kong xua tơnêi tơbriât. Pêt kong hrá, tơdroăng pêt kong a mâu [a\ng kong ki tro ko ‘nhiê ôh tá tro luât xuân trâm hên pá puât. Tơdroăng ki che#n ‘’pêt kong’’ vâ ai kong ngiât le\m a kơpong Tây Nguyên tá hâi ‘nâi la lâi nếo klêi pêt kong. Pôa Nguyễn Quốc Hưng, kăn pơkuâ ‘na pêt, gâk ngăn kong kong pơlê Dak Lak, tối: Tơdroăng tơkêa pro hía kong, mê thế pơtối pêt kong nếo, laga tối khât tá mâu ko\ng ti pêt, gâk ngăn kong ai khu ngế cheăng rơkê, laga ôh tá kâi pơkuâ, xuân ối ăm hía kong, xua mê pá vâ pơcháu hnoăng cheăng. Kố cho tơnêi kuăn pơlê hdi xo, nôkố tơku\m pêt kong nếo, laga drêng ai tơnêi vâ pêt kong, mê kuăn pơlê djâ dêi pó xiăn pâm ko\ng nhân. Tâng khu râ kăn veăng, pro kơtăng, xâu chiâng tíu ôh tá tơniăn. Kố cho tơdroăng ki pá puât ton má môi, nôkố cho pá vâ tơleăng; tơpui kơbố xuân chiâng vâ tơpui, drêng po rơdâ pêi pro mê cho pá puât.

            Troh tơdế hơnăm kố, lâp kơpong Tây Nguyên nếo pêt châ 1 rơpâu hectar kong tung pơkâ vâ chê 16 rơpâu hectar thế pơtối pêt tơ’nôm. Tơdroăng pêt kong tât khía, kong vâ mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng ôh tá mơ’no hrê hên liăn ngân, tâng pơchông [a\ kong ki hía. Tiô tối dêi Khu xiâm pơkuâ ngăn ‘na pêi chiâk deăng mơnhông mơdêk thôn pơlê, rêm hơnăm lâp tơnêi têa tâk tơ’nôm dâng 2 rơtuh mêt kho#i loăng sap ing pêt kong, laga kơpong Tây Nguyên ôh tá vâ veăng ki klâi. Khu pơkuâ ‘na pêt, rak ngăn kong Việt Nam tê loăng ke\n kong têa ê châ 7 rơtal dollar, ki ôh tá tro a kố, loăng dêi kơpong Tây Nguyên iâ, mơhé châ 1 kơpêng 3 [a\ng tơnêi kong lâp tơnêi têa. Kố cho tơdroăng ki pá tung tơdroăng mơnhông mơdêk a kơpong Tây Nguyên, tơdroăng pêt kong xua pro hía kong ôh tá ‘nâi la lâi nếo kêi đeăng? Tơdroăng che#n kố pơkâ thế tơdroăng tơchuôm ivá dêi khu râ kăn pơkuâ [a\ khu tê mơdró [a\ mâu khu xiâm Tơnêi têa, vâ re\ng pêt kong, kong ngiât le\m ăm kơpong Tây Nguyên.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng

 

Tags:

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC