Lối 800 ha kong loăng hngó a kơpong văng ‘Mang Yang châ pêt sap ing to lâi chât hơnăm hdrối, nôkố cho tơnêi ngiât lĕm ki kal dêi kơpong. Laga, tung pơla kong tô mơdrăng khăng khoăng ton kố, mâu hlá loăng hngó ki răng tơkŭm hbo a tơnêi tung kong mê chiâng kế ki tơ’lêi pro ăm on chếo. Bu kal ôh tá vâ hmâng môi iâ, mơni on kô chếo lân tung lâp lu. Hlo ki ai ai khât kố, cheăng lăm pơtrui ngăn, gak ngăn châ rak vế đi đo. Mâu tôh ki tơdah xo rak ngăn kong đi đo lăm ngăn tơrêm kơpong, malối cho a mâu tíu ki tơ’lêi tro on chếo. Pôa Phạm Đức Mạnh, tôh ki tơdah xo rak ngăn kong thôn 9, cheăm Đak Pơ, ăm ‘nâi:

“Tôh tơdah xo rak ngăn kong dêi ngin mê hâi ki lâi xuân thế mâu nhŏng o lăm ngăn kơpong kong dêi ngin châ tơdah xo rak ngăn. Tâng hlo ai on chếo mê ngin kô rĕng tối ăm Khu pơkuâ rak ngăn kong”.

Rơtế ƀă tơdroăng ki lăm pơtrui ngăn, cheăng mơdêk ki hlê plĕng dêi kuăn pơlê rêh ối achê kong xuân châ tơtrŏng khât. Mâu rôh hnê tối châ tơkŭm po tiah hmâ, hnê pơchân vâi krâ nhŏng o xúa on tơniăn tung tơdroăng rêh ối cheăng kâ. Pôa Nguyễn Uyên Danh, tôh 8, cheăm Đak Pơ tối:

“Đi đo hnê tối, pơchân vâi krâ kuăn pơlê athế hbrâ ví on chếo kong ăm tro. Má péa cho hnê tối ăm kuăn muăn pa gong, drêng kơ’nêi ro pôi tá xah chôu on, vâ ví tơdroăng ki on chếo báu prá alâi ƀă chếo mot tung ƀăng tơnêi kong ki ngin rak ngăn”.

‘Mâi mơnhông, tơkŭm tâi mâu túa pơkâ hbrâ mơdât on chếo kong xuân dế châ tơbleăng tơdrêng a mâu tíu pêi cheăng ki ngế rak ngăn kong a Gia Lai. Pôa Lê Thái Hùng, Kăn pơkuâ Khu rak ngăn kong rak kơnhŏng têa Bắc An Khê ăm ‘nâi, Khu hnê mơhno Hbrâ mơdât on chếo kong hiăng châ séa ngăn tŭm, rơtế ƀă 4 tôh ki tơdah xo rak ngăn ƀă lối 100 ngế cheăng đi đo gâk ngăn. Cheăng trâ văng mâu kế ki tơ’lêi pro on chếo châ tơbleăng kơtăng vâ kơdroh tơmeăm ki pro on chếo tung kong.

“Tung cheăng gô̆m văng mâu hlá nhâ ki răng mê tíu pêi cheăng pơrá tơrŭm tơniăn ƀă Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong kơpong An Khê xuân môi tiah Vi ƀan hnê ngăn cheăm Đak Pơ. Hdrối vâ gô̆m văng, malối cho a kơxê mê ngin pơrá krâ kơƀeăng tơbleăng a chêng văng ƀă xiâm văng ‘Mang Yang. Vâ tối tơbleăng ăm Vi ƀan hnê ngăn cheăm ƀă Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong a cheăm ‘nâi vâ tơrŭm, séa ngăn krâu”.

A mâu cheăm ki kal, khu ki rak ngăn loăng pơlai pơtối rak vế tơdroăng ki gâk tŭm pơ’leăng mâ mơngế tung plâ rơnó tô mơdrăng, tơdrêng amê hlối thăm lăm séa ngăn a cheăm pơlê, ‘nâi nhên tơrêm kơpong, rêm rơpŏng kuăn pơlê. Pôa Ngô Hữu Niên, Ngế pơkuâ khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong kơpong Tây Sơn, ăm ‘nâi, tíu pêi cheăng kố rak ngăn lối 41.000 ha kong dế hbru ăm hlá mơ-éa tơbleăng on chếo kong ki rơ-iêo, tơdroăng ki gâk ngăn châ pêi pro pơtối.

“Pơkâ thế khu lêng gâk a mâu cheăm, mâu kơpong, tơkŭm a kơpong kong loăng pêt ƀă mâu kong ki hiăng pêt châ to hơnăm tá troh drêng kêo ko. Mâu ƀăng tơnêi mê hiăng hdró kơpong ki mơni kô tơ’lêi tro on chếo mê drêng vê̆ tinh mơ’no ƀă tơbleăng mơ’no um mê khu kố athế lăm mơnhên tơdrêng ngăn hôm cho chếo kong lơ chôu mâu hlá nhâ vâ tơbleăng tơdroăng kố tơdrêng hlối”.

Klêi kơ’nâi ‘mot tơkŭm ƀă kong pơlê Bình Định, kong pơlê Gia Lai ai 987.000 ha ai kong, ki pro xâp rơngiâp lối 45%. Ƀăng tơnêi pơkuâ ngăn tâk tung pơla khu ki rak ngăn loăng pơlái ối iâ pro pá kân ăm cheăng rak ngăn ƀă hbrâ mơdât on chếo kong. Pôa Phan Văn Hải, Phŏ pơkuâ Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong, kong pơlê Gia Lai ăm ‘nâi, vâ hbrâ ví ƀă on chếo kong, tíu pêi cheăng dế séa ngăn, klâ xoăng kơpong mâu kơpong ki kal tiô rêm rôh, malối cho a kong loăng ki hiăng krâ, kơpong tơkoh kĭng ƀă mâu tíu ki tơ’lêi tro on chếo tung rơnó kong tôu mơdrăng khăng khoăng.

Tung tơdroăng mê, khu ki rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong kô rơkê plĕng tung pơtroh kăn ƀô̆ pơla mâu tíu pêi cheăng vâ thăm mơnhông ăm mâu tíu ki tơ’lêi tro on chếo. Rơtế ƀă mê, khu ki rak ngăn loăng pơlái thăm lăm pơtrui ngăn, gâk a mâu kơpong ki mơni tơ’lêi tro on chếo; tơrŭm ƀă kăn pơkuâ cheăm, ngế pơkuâ ngăn kong ƀă kuăn pơlê vâ rĕng hlo, teăm tơpâ drêng ai on chếo.

“Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong hiăng tí tăng ‘nâi plĕng ăm Khu ngăn chiâk deăng ƀă Hyôh kong prâi, Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê Gia Lai séa ngăn tŭm tơdroăng cheăng tơkŭm, kơ koan cheăng, klâ xoăng khu ngế ki pêi cheăng rak ngăn kong tung kơpong thăm mơnhông tơdroăng cheăng hnê tối mơhnhôk kuăn pơlê tung tơdroăng hbrâ mơdât on chếo kong. Mâu kơpong pêi pro tro túa pơkâ 4 tơdrêng vâ hbrâ mơdât on chếo cho ki xiâm, drêng hlo ai on chếo mê rĕng tơrŭm ƀă khu ki gâk ngăn vâ teăm tơpâ on chếo, vâ pôi tá ăm on châ chếo lân troh tíu ê”.

Tung pơla kong tô mơdrăng khăng khoăng ton môi tiah dế nôkố, vâ chê 1 rơtuh ha kong a kong pơlê Gia Lai đi đo trâm ƀă tơdroăng ki tro on chếo kong a kơlo ki rơ-iêo. Tơdroăng kố pâ thế, veăng gum tơdâng tơ’mô dêi khu ngế ki ai tơdjâk troh, ngế ki pơkuâ ngăn kong ƀă kuăn pơlê vâ hbrâ mơdât, rĕng châ hlo ƀă teăm tơpâ drêng ai on chếo kong.