Thôn 12 cho thôn a tơdế cheăm Ea Ô, tơring Ea Kar, [ă hên tíu tê mơdró ôu kâ, mơdró tơmeăn, tíu xah hêi., to\ng tơmeăm,  pro ai tơdroăng ôh tá tơniăn akố.

Pôa Phan Tiến Sỹ, ối a thôn 12, cheăm Ea Ô, tơring Ea Kar ăm ‘nâi, mâu hơnăm hdrối, kơpong kố đi đo cho tíu ki ôh tá tơniăn ăi to mâu ki to\ng tơmeăm, tơxiăn pâm dêi rơpó. Laga sap ing ai tơdroăng mơjiâng ‘’ Idrâp teng neng kring tơniăn’’ châ xúa pêi pro tơdroăng mê hiăng kơdroh iâ tơdroăng ôh tá tơniăn.

‘’ Sap ing ko\ng an cheăm mơjiâng túa pêi cheăng ‘’ Idrâp têng nêng kring tơniăn’’, drêng idrâp têng nêng  a kơmăng châ tôu drêng tâi tâng kuăn pơlê, mâu tíu tê mơdró thế mơdró tro tiô chô hiăng pơkâ, thế pơtê mơdró drêng kong hiăng măng. Tơdroăng mơjiâng idrâp têng nêng hlo tơ-[rê, xua ôh tá ai idrâp têng nêng kô oh tá tơniăn xua rêm hdrôh lăm séa ngăn ôh tá ‘nâi xiâm ing lâi vâ hnê tối kuăn pơlê, mâu tíu tê mơdró. Drêng tâng idrâp tôu têng nêng mâu rơtăm ôh tá ai chôu tơku\m,  ôh tá ai xếo tơdroăng tơxie#n tơpâm dêi rơpó,  tong tơmeăm môi tiah hdrối nah’’.

Ing mơjiâng ‘’ idriâp têng nêng kring tơniăn’’, mơ’nui hơnăm 2014, pôa Bùi Trọng Lực tối ăm mâu kăn Vi [an cheăm Ea Ô mơjiâng túa pêi cheăng ‘’ Khu mơdró [ă khu cheăng kring gak tơniăn’’. Ing túa pêi cheăng mê, mâu khu mơdró tung cheăm hiăng nâp liăn vâ veăng kơjo kum a kơxo# liăn ăm mung ôh tá xo laih ăm mâu ki nếo lo ing kroăng phâk mung vâ pêi cheăng kâ vâ ai tơdroăng rêh ối môi tiah mâu kuăn pơlê ki ê há.

Pôa Phạm Xuân Bính, 59 hơnăm ối a thôn 5A, cheăm Ea Ô, tơring Ea Kar ăm ‘nâi, apoăng hơnăm 2015, klêi hiăng lo ing hngêi phâk vêh a pơlê tơdroăng rêh ối trâm hên xahpá tung tuăn kơxiâp kơmê kơ vâi, vâ mơ-eăm pêi cheăng kâ la ôh tá ai liăn, hlối ôh tá hlê ‘nâi pêi tơdroăng cheăng klâi.

Pơ’lăng tơdrêng mê, mâu khu tơru\m cheăng, tung mê ai ngế teăng mâ cho pôa Bùi Trọng Lực, Kăn ko\ng cheăm Ea Ô đi đo lăm mơhnhôk, veăng kum. Ôh tá xê to ti mê, pôa Lực ối mung liăn ing kơxo# liăn ‘măn kơd^ng ‘’ Mâu khu mơdró [ă khu kring gak ‘’ vâ to\ng kum  păn mơnăn. Ing kơxo# liăn ki mung mê, tơ’nôm [ă kơxo# liăn ki nho\ng o xiâm veăng ăm mung pôa hiăng păn chu kăn [ă chu vâ tê hơ’nêh. Troh nôkó chu ki pôa păn hiăng tâk 100 to, tê dêi châ xo laih rêm hơnăm hr^ng rơtuh liăn. Pôa Phạm Xuân Bính hơ’muăn:

"Hiăng lo ing phâk tung tuăn tơmiêt khéa kho, tơdroăng cheăng kâ dêi rơpo\ng hngêi xahpá há. Klêi mê peăng ko\ng an troh ngoh Lực teăng mâ cheăm lăm mơhnhôk klêi mê ăm mung 50 rơtuh liăn, a hiăng tơku\m [ă kơxo# liăn mung ing vai pú vâ ‘no păn chu. Xap ing mê rơpo\ng hngêi păn chu kăn lối 30 to, dâng 100 to chu hơ’nêh, môi hơnăm tê môi hdroh châ xo laih dâng 150-200 rơtuh liăn. Kơnôm ing mê ai liăn ăm kuăn ‘ne\ng mơhriâm, ai hngêi ối tơniăn’’.

Tiô pôa Bùi Trọng Lực, cheăm Ea Ô cho cheăm kơpong hngế hngo dêi tơring Ea Kar [ă 3.000 rơpo\ng, vâ chê 12 rơpâu pơ’leăng mâ mơngế [ă ai 10 hdroâng kuăn ngo rêh ố. Ea Ô đi đo cho ‘’ tíu ki oh tá tơniăn’’  ‘na tơdroăng ôh tá tơniăn dêi tơring Ea Kar. Vâ tơkâ luâ tơdroăng kố, pôa hiăng lăm ngăn, mơhriâm ing tíu ê [ă pâ kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Ea Ô, ko\ng an tơring Ea Kar ăm mơjiâng mâu tíu pêi cheăng  vâ gak kring tơniăn. Ing mê mâu túa pêi cheăng châ tơbleăng, mâu ko\ng an rơtế [ă kuăn pơlê môi tuăn pêi pro tơdroăng kring gak tơniăn pơlê pơla.

Pôa Lực ăm ‘nâi, tung mâu tơdroăng dế tơbleăng pêi mê pôa vâ pêi má môi cho  tơdroăng ‘’ Idriâp têng nêng kring tơniăn’’. Tơdroăng pêi pro  mê klâ 3 túa: têng nêng mơhnhôk mơhriâm, têng nêng tơbleăng oh tá ai tơdroăng klâi [ă têng nêng tơbleăng vâ kuăn pơlê rơtế [ă mâu khu rak ngăn tơku\m pêi tơdroăng cheăng. Ing túa mơjiâng ‘’ idrâp têng nêng tơbleăng, mâu hơnăm hiăng luâ mâu lêng ko\ng ko\ng an cheăm rơtế [ă kuăn pơlê hiăng châ hlo, châ rup hên ngế, hên hdroh mâu ki pro xôi, tong tơmeăm khoăng:

"A thôn 1B, kuăn pơlê châ hlo ai khu ki to rơxế hon đa lăm tong chó. Kuăn pơlê hiăng xúa têng nêng tôu tơbleăng krếo kuăn pơlê veăng gâk a mâu hơlâ troăng vâ tât rup, [ă hiăng châ rup 2 ngế  ki tong môi toăng rơxế hon đa [ă 2 to chó. Klêi hiăng châ rup, teăng mâ kuăn pơlê krếo ăm kơ koan ko\ng an chu pơchao mâu tơmeăm mê chó [ă rơxế hon đa rơtế [ă 2 ngế ki tong ăm ko\ng an djâ ke#n tơring vâ tơleăng pơxâu phâk’’.

Pôa Vũ Huy Khôi, Kăn hnê ngăn cheăm Ea Ô ăm ‘nâi, cheăm châ Vi [an tơring Ea Kar rah xo cho cheăm ki xiâm dêi kong pơlê ‘na mơjiâng thôn pơlê nếo. Tung mơjiâng thôn pơlê nếo, tơdroăng pơkâ ‘na pro tơniăn cho tơdroăng pơkâ  mơni kô hlâu la pêi ah pá vâ châ krá tâng vâ pơchông [ă mâu tơdroăng pơkâ ki ê. Tung mâu hơnăm hiăng luâ, Ea Ô đi đo rak tơniăn tơdroăng pơkâ vâ pê klêi tơdroăng râ kơpêng pơkâ mơjiâng thôn pơlê nếo. Khoh châ tiah mê ai hnoăng veăng ‘no hên dêi pôa Bùi Trọng Lực, Kăn pơkuâ ko\ng an. Pôa Vũ Huy Khôi ăm ‘nâi:

 ‘’ Tung mâu hơnăm hiăng luâ, ai tơdroăng veăng tí tăng ‘nâi ple\ng, hnê mơhno dêi ko\ng an tung mê ai pôa Ngùi Trọng Lực kăn pơkuâ ko\ng an, pôa hiăng tí tăng ‘nâi ple\ng ăm cheăm pơkuâ [ă hnê mơhno tro tơdroăng cheăng kring gak tơniăn pơlê cheăm. Hdrối nah cho cheăm ki ôh tá tơniăn, troh nôkố hiăng châ tơniăn cho kơnôm ing túa pêi cheăng kring gak. Troh nôkố tíu ki kố vâ tối pêi cheăng tơ-[rê tơdroăng cheăng ‘na kring gak, malối ko\ng an tơring Ea Kar hiăng rah xo túa pêi cheăng ‘’ Idrâp têng nêng kring gak tơniăn’’ vâ po rơdâ pêi pro tung lâp tơring’’.

{ă mâu hnoăng hiăng châ pêi pro tơ-[rê tung mâu hơnăm hiăng luâ, pôa Bùi Trọng Lực, Kăn pơkuâ ko\ng an cheăm hiăng châ khu râ kơvâ cheăng, ko\ng an kong pơlê Dak Lak pơxá hên inâi kơnía git, malối cho Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh diâp ăm [âng kơdeăn khe#n xua hiăng ai hnoăng veăng pêi kơhnâ khât tung tơdroăng mơhnhôk kring gak tơniăn pơlê cheăm tơnêi têa. Laga, [ă pôa Lực, pri kơnâ má môi cho tơdroăng ki loi khât dêi râ kơpêng, mâu vâi pú, mâu kuăn pơlê [ă tơdroăng ki châ hơniâp le\m a pơlê cheăm mê cho ki pơxúa má môi.

Tuấn Long chêh

Gương tơplôu tơbleăng